ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రస్తుతం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. RBI గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా ప్రకారం, ఆర్థిక విభజన (Economic Fragmentation), అధిక ఆస్తుల ధరలు, భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు ప్రధాన ఆందోళనలు. టారిఫ్లు, వాణిజ్య అడ్డంకులు, పారిశ్రామిక విధానాల వల్ల సరఫరా గొలుసులు (Supply Chains) దెబ్బతింటున్నాయని, ఇది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను రెండుగా విభజించి, ఖర్చులను, అస్థిరతను పెంచే అవకాశం ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు. భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు కూడా ఈ సమస్యలను తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రక్షణ వ్యయం పెరుగుతోంది, ఇది పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థల దీర్ఘకాలిక ప్రభుత్వ రుణాలపై భారం మోపుతోంది. ప్రపంచ ప్రభుత్వ అప్పులు ఇప్పటికే $100 ట్రిలియన్ల (లక్ష కోట్ల డాలర్లు)ను దాటాయని, 2030 నాటికి ఇది గ్లోబల్ GDPలో **100%**కి చేరవచ్చని అంచనా. కొన్ని ఆస్తుల ధరలు, ముఖ్యంగా టెక్ స్టాక్స్, అధిక స్థాయిలో ఉన్నాయి. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) కూడా ఒక ప్రధాన అనిశ్చితి కారకంగా మారింది. AI వ్యాపార నమూనాలు, సామర్థ్యం, ఉద్యోగ నష్టాలపై ఇంకా ప్రశ్నలున్నాయి. ప్రైవేట్ క్రెడిట్ మార్కెట్లలో వేగవంతమైన వృద్ధి, నియంత్రిత రంగాలతో దీనికి ఉన్న సంబంధాల కారణంగా పారదర్శకత తగ్గడం, ఆర్థిక రిస్కులు పెరిగే అవకాశం ఉందని మల్హోత్రా తెలిపారు.
ఈ ప్రపంచ అనిశ్చితికి భిన్నంగా, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రాథమికంగా బలంగా ఉందని గవర్నర్ పేర్కొన్నారు. ఎగుమతి రంగం (External Sector) దృఢంగా ఉంది. విదేశీ మారక నిల్వలు (Foreign Exchange Reserves) 11 నెలల దిగుమతులకు సరిపడా ఉన్నాయని, కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (Current Account Deficit) అదుపులోనే ఉందని తెలిపారు. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) గణనీయంగా వస్తున్నాయని, ముఖ్యంగా ఫైనాన్స్, టెక్ రంగాలలో కొత్త ప్రాజెక్టులు భారీగా ప్రకటించబడ్డాయని చెప్పారు. దేశీయంగా, వినియోగదారుల వ్యయం, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులతో వృద్ధి బలంగా ఉందని, ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26లో 7.6%, 2026-27లో 6.9% వృద్ధిని అంచనా వేస్తున్నారని తెలిపారు. ప్రపంచ బ్యాంక్ (6.6% FY27), గోల్డ్మన్ సాచ్స్ (6.9% 2026), IMF (6.5% FY26-27) వంటి సంస్థలు భారతదేశాన్ని అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా కొనసాగుతుందని అంచనా వేస్తున్నాయని, త్వరలో జపాన్ను అధిగమించి ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారనుందని తెలిపారు. S&P ఆగస్టు 2025లో భారతదేశం సార్వభౌమ రేటింగ్ను BBB- కి అప్గ్రేడ్ చేయడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలానికి నిదర్శనమని చెప్పారు.
ఆర్థిక బలం ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశ ఆర్థిక మార్కెట్లు మరింత లోతుగా, బలోపేతం కావాలని గవర్నర్ మల్హోత్రా సూచించారు. ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల మార్కెట్ లిక్విడ్గా ఉన్నప్పటికీ, అన్ని మెచ్యూరిటీలలో, సాధనాల్లో లిక్విడిటీని మెరుగుపరచాలని, ఓవర్-ది-కౌంటర్ (OTC) డెరివేటివ్స్ మార్కెట్, ముఖ్యంగా వడ్డీ రేట్ల కోసం, కేంద్రీకృతంగా ఉందని, మెరుగైన హెడ్జింగ్ (Hedging) ఎంపికల కోసం దీనిని విస్తరించాలని చెప్పారు. భారతీయ బ్యాంకులు ఆఫ్షోర్ INR మార్కెట్లో గ్లోబల్ మార్కెట్-మేకర్లుగా మారాలని, ఇతరులపై ఆధారపడకూడదని పిలుపునిచ్చారు. ఫారెక్స్ రిటైల్ ప్లాట్ఫామ్ను మెరుగుపరచడం, క్రెడిట్ డెరివేటివ్లను అభివృద్ధి చేయడం కూడా కీలకమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
అయితే, భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు, ఆర్థిక మార్కెట్లలోని నిర్మాణాత్మక బలహీనతలను కూడా గవర్నర్ ప్రస్తావించారు. భౌగోళిక-ఆర్థిక విభజన, ప్రైవేట్ క్రెడిట్ రిస్కుల అస్పష్టత, అధిక చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడటం వంటివి ప్రధాన సవాళ్లు. లిక్విడిటీ తక్కువగా ఉన్న ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల మార్కెట్, అభివృద్ధి చెందని డెరివేటివ్స్, దేశీయ మార్కెట్-మేకింగ్ సామర్థ్యం లేకపోవడం వంటివి మార్కెట్ అభివృద్ధిలో లోపాలని, ఇవి దేశీయ పొదుపులను ఉత్పాదక పెట్టుబడులుగా మార్చడాన్ని, అంతర్జాతీయ మూలధనాన్ని ఆకర్షించడాన్ని అడ్డుకోవచ్చని హెచ్చరించారు.
భవిష్యత్తులో, బహుపాక్షిక సంస్థలు, ఆర్థిక విశ్లేషకులు భారతదేశాన్ని 2027 వరకు అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థగా అంచనా వేస్తున్నారు. సుస్థిర వృద్ధి అనేది ప్రభుత్వం ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించడం, ద్రవ్య ఒత్తిళ్లను నిర్వహించడం, ఆర్థిక మార్కెట్లను లోతుగా మార్చడానికి సంస్కరణలను వేగవంతం చేయడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పటిష్టమైన OTC, క్రెడిట్ డెరివేటివ్స్ మార్కెట్లను అభివృద్ధి చేయడం, లిక్విడిటీని మెరుగుపరచడం, దేశీయ మార్కెట్-మేకింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం భారతదేశ దీర్ఘకాలిక విజయానికి, ప్రపంచ ఆర్థిక షాక్లను తట్టుకునే సామర్థ్యానికి కీలకం.
