RBI కీలక నిర్ణయం: ఇక నుంచి ప్లాస్టిక్ కరెన్సీ నోట్లు..!

దశాబ్దాల కల నిజం కాబోతోంది!

కేంద్ర ప్రభుత్వం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ప్లాస్టిక్ (పాలిమర్) కరెన్సీ నోట్ల జారీ ప్రతిపాదనకు అధికారికంగా ఆమోదం తెలిపింది. దాదాపు దశాబ్ద కాలంగా చర్చల్లో ఉన్న ఈ మార్పు ఇప్పుడు వాస్తవ రూపం దాల్చనుంది. అయితే, ఈ కొత్త నోట్లు వెంటనే పాత నోట్లను భర్తీ చేయకుండా, వాటితో పాటే చెలామణి అవుతాయి. ప్లాస్టిక్ (Biaxially Oriented Polypropylene - BOPP) తో తయారు చేసే ఈ నోట్లు, సాధారణ కాగితం నోట్ల కంటే చాలా ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉంటాయని భావిస్తున్నారు.

అసలు ఇంత ఆలస్యం ఎందుకు?

మన్నికైన నోట్ల వైపు మారాలనే ఆలోచన కొత్తదేమీ కాదు. 2009లోనే RBI ఒక పైలట్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించింది. 2012లో 10 రూపాయల ప్లాస్టిక్ నోట్లను 1 బిలియన్ ముద్రించడానికి ప్రభుత్వ అనుమతి కూడా లభించింది. వీటిని కొచ్చి, మైసూరు, జైపూర్, సిమ్లా, భువనేశ్వర్ వంటి వివిధ ప్రాంతాల్లో పరీక్షించారు. కానీ, కొన్ని సాంకేతిక, లాజిస్టికల్ సమస్యల వల్ల ప్రాజెక్ట్ ముందుకు సాగలేదు. ముఖ్యంగా, అధిక వేగంతో నడిచే కమర్షియల్ బ్యాంక్ నోట్ల మెషీన్లలో స్టాటిక్ ఎలక్ట్రిసిటీ, ఘర్షణ వల్ల ఈ నోట్లు ఒకదానికొకటి అంటుకుపోయే సమస్యలు తలెత్తాయి. అంతేకాదు, 2016లో జరిగిన నోట్ల రద్దు (Demonetization) వ్యవహారం కూడా ఈ ప్రాజెక్టుపై దృష్టి మరల్చడానికి కారణమైంది.

బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ, పర్యావరణంపై ప్రభావం

ఈ ప్రాజెక్టులో కీలకమైన అడ్డంకి.. బ్యాకెండ్ బ్యాంకింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను భారీగా అప్గ్రేడ్ చేయాల్సిన అవసరం. ప్లాస్టిక్ నోట్లను స్వీకరించడానికి ఏటీఎంలు, కౌంటింగ్ మెషీన్లను అప్గ్రేడ్ చేయడానికి అయ్యే పెట్టుబడి ఖర్చుల గురించి కమర్షియల్ బ్యాంకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. అలాగే, మెటీరియల్ సోర్సింగ్ (ముడి సరుకుల సేకరణ) పై కూడా చర్చలు జరిగాయి, ఇవి ప్రధానంగా విదేశాల నుంచి దిగుమతి అవుతున్నాయి. పర్యావరణంపై ప్రభావం గురించి కూడా అధ్యయనాలు జరిగాయి. 2013లో The Energy and Resources Institute (TERI) చేసిన ఒక ఆడిట్ ప్రకారం, ప్లాస్టిక్ నోట్ల తయారీకి మొదట్లో ఎక్కువ ఖర్చు, కార్బన్ ఫుట్ప్రింట్ ఉన్నప్పటికీ, వాటి దీర్ఘకాలిక మన్నిక వల్ల కాలక్రమేణా ఇది మరింత లాభదాయకంగా మారుతుందని, కాగితపు వ్యర్థాలను తగ్గిస్తుందని తేలింది.

భద్రతా ప్రమాణాలు, ప్రపంచ అనుభవం

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 60 దేశాలు ప్లాస్టిక్ నోట్లను ఉపయోగిస్తున్నాయి. ఆస్ట్రేలియా 1988లోనే ఈ టెక్నాలజీని ప్రవేశపెట్టింది. నకిలీ నోట్లను అరికట్టే సామర్థ్యం కారణంగా చాలా దేశాలు వీటినే ఇష్టపడుతున్నాయి. రాబోయే భారత కరెన్సీ నోట్లలో హోలోగ్రాఫిక్ ఎలిమెంట్స్, రంగు మారే ఇంకులు, పారదర్శక కిటికీలు వంటి అధునాతన భద్రతా లక్షణాలు ఉండనున్నాయి. పాత ట్రయల్స్‌లో ఎదురైన సాంకేతిక సమస్యలను అధిగమించడానికి, కొత్త వెర్షన్లలో బ్యాంకింగ్ పరికరాల్లో సజావుగా పనిచేయడానికి ప్రత్యేకమైన యాంటీ-స్టాటిక్ టెక్స్చరింగ్ ఉండే అవకాశం ఉంది. తదుపరి దశలో, ఉత్పత్తికి సంబంధించిన టైమ్‌లైన్‌లు, దేశవ్యాప్తంగా బ్యాంకింగ్ హార్డ్‌వేర్ అనుకూలతను నిర్ధారించడం వంటివి ఉండవచ్చు.