RBI సంచలన నిర్ణయం: దేశీయంగా బంగారం నిల్వలు తగ్గొచ్చు.. ఫారెక్స్ లో వాటా మాత్రం పెరిగింది!

RBI గోల్డ్ రిజర్వ్స్ లో మార్పులు

RBI తన బంగారం నిల్వల నిర్వహణలో కీలక మార్పులు చేస్తోంది. దేశీయంగా నిల్వ ఉంచుకున్న ఫిజికల్ గోల్డ్ (Physical Gold) పరిమాణాన్ని తగ్గించుకుంది. మార్చి 2026 నాటికి ఈ నిల్వలు కేవలం 290.37 మెట్రిక్ టన్నులకు పడిపోనున్నాయి. గతేడాది మార్చి 2025 నాటికి 511.99 మెట్రిక్ టన్నులు, సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి 575.82 మెట్రిక్ టన్నులు ఉన్న ఈ నిల్వలు ఇప్పుడు ఈ స్థాయికి తగ్గుతున్నాయి. అయితే, RBI మొత్తం గోల్డ్ రిజర్వ్‌లు మాత్రం స్వల్పంగా పెరిగి 880.52 మెట్రిక్ టన్నులకు చేరుకున్నాయి. ప్రస్తుతం RBI వద్ద ఉన్న బంగారంలో ఎక్కువ భాగం బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ (Bank of England), బ్యాంక్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ సెటిల్మెంట్స్ (BIS) వంటి అంతర్జాతీయ కస్టోడియన్ల వద్దనే ఉంది. వీటి వాటా 197.67 మెట్రిక్ టన్నులు కాగా, గోల్డ్ డిపాజిట్ల రూపంలో మరో 2.80 మెట్రిక్ టన్నులు ఉంది.

ఫారెక్స్ లో బంగారం వాటా పెరుగుదల

దేశీయంగా బంగారం తగ్గుముఖం పట్టినా, దేశ విదేశీ మారక నిల్వల్లో (Forex Reserves) బంగారం వాటా మాత్రం గణనీయంగా పెరిగింది. మార్చి 2026 నాటికి ఇది 16.7% కి చేరింది. ఆరు నెలల క్రితం ఇది కేవలం 13.92% గా ఉండేది. ఈ శాతం పెరగడానికి ప్రధాన కారణం, బంగారం ధరలు అంతర్జాతీయంగా భారీగా పెరగడమే. అంటే, ఎక్కువ బంగారం కొనుగోలు చేయకపోయినా, ఉన్న బంగారం విలువ పెరగడంతో వాటా పెరిగింది. ఈ క్రమంలో, మొత్తం ఫారెక్స్ రిజర్వ్‌లు స్వల్పంగా తగ్గి $691.11 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి (గత ఆరు నెలల క్రితం $700.09 బిలియన్లు).

గ్లోబల్ ట్రెండ్: సెంట్రల్ బ్యాంకులు బంగారం కొనుగోళ్లు

RBI తీసుకున్న ఈ వ్యూహం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సెంట్రల్ బ్యాంకులు అనుసరిస్తున్న ధోరణికి అద్దం పడుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనిశ్చితి, ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) ఆందోళనలు, డాలర్ ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించుకోవాలనే ప్రయత్నాల నేపథ్యంలో అనేక సెంట్రల్ బ్యాంకులు బంగారం కొనుగోళ్లను పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ దేశాలు ఈ విషయంలో ముందున్నాయి. పోలాండ్, చైనా, ఉజ్బెకిస్తాన్ వంటి దేశాలు గత ఏడాది (2025) సుమారు 863 టన్నుల బంగారాన్ని కొనుగోలు చేశాయి. ఈ ట్రెండ్ 2026లోనూ కొనసాగే అవకాశం ఉంది.

భద్రత కోసం దేశీయంగా బంగారం తరలింపు

బంగారాన్ని దేశీయంగా నిల్వ చేసుకోవడం (Onshoring) కూడా RBI వ్యూహంలో భాగమే. మార్చి 2026 నాటికి, భారతదేశం మొత్తం బంగారం నిల్వల్లో దాదాపు 77% (సుమారు 680 మెట్రిక్ టన్నులు) దేశీయంగానే ఉంటాయని అంచనా. ఇది మార్చి 2023 నాటి 37% తో పోలిస్తే చాలా ఎక్కువ. రష్యా విదేశీ ఆస్తులను స్తంభింపజేయడం వంటి ప్రపంచ పరిణామాలు, విదేశాల్లో ఉన్న ఆస్తుల భద్రతపై ఆందోళనలను పెంచాయి. దీనివల్ల, బంగారం వంటి కీలక ఆస్తులను స్వదేశంలోనే భద్రపరచుకోవడం ద్వారా నియంత్రణ, రిస్క్ తగ్గింపు సాధ్యమవుతుందని RBI భావిస్తోంది.

ఫిజికల్ గోల్డ్ నిర్వహణ సవాళ్లు

అయితే, భారీగా ఫిజికల్ గోల్డ్‌ను దేశీయంగా నిల్వ చేసుకోవడంలో కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తుల్లా కాకుండా, బంగారంపై వడ్డీ (Interest) రాదు. దీన్ని 'ఆపర్చునిటీ కాస్ట్' (Opportunity Cost) అంటారు. అంతేకాకుండా, భౌతిక బంగారం నిల్వలకు అత్యంత కట్టుదిట్టమైన భద్రతా వ్యవస్థలు, వాల్టుల (Vaults) ఏర్పాటుకు భారీ పెట్టుబడులు అవసరం.

బంగారం భవిష్యత్ పాత్ర

ఈ సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, బంగారం సెంట్రల్ బ్యాంకుల రిజర్వ్స్‌లో తన వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను కొనసాగిస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రపంచ ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులు సంక్లిష్టంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో, RBI రిజర్వ్స్‌ను వైవిధ్యపరచడం (Diversification) పై దృష్టి సారిస్తూనే ఉంటుంది. దీంతో, విదేశీ కరెన్సీలతో పాటు, భౌతిక ఆస్తిగా బంగారం జాతీయ నిల్వల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.