భారతీయ కంపెనీల ప్రమోటర్లు తమ షేర్లను తాకట్టు పెట్టి తీసుకున్న రుణాలు జూన్ 2026 నాటికి రికార్డు స్థాయిలో **₹7 లక్షల కోట్లకు** చేరాయి. 2019తో పోలిస్తే ఇది మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఈ ట్రెండ్ మార్కెట్లలో వోలటాలిటీని పెంచే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
జూన్ 2026 క్వార్టర్ నాటికి ప్రమోటర్ల రుణాలు ₹7 లక్షల కోట్ల మార్కును తాకాయి. 2019లో ఈ మొత్తం కేవలం ₹2 లక్షల కోట్లుగా మాత్రమే ఉండేది. కంపెనీలు తమ వ్యాపార విస్తరణ కోసం డైరెక్ట్ షేర్ ప్లెడ్జింగ్ (Pledging) తో పాటు, ఎన్డీయూ (Non-Disposal Undertakings - NDU) వంటి మార్గాలను ఎక్కువగా వాడుతున్నాయి.
ఈ పెన్షన్ ట్రెండ్ వెనుక కారణం ఏంటి?
కొత్త ఈక్విటీని జారీ చేసి వాటాను తగ్గించుకోవడం కంటే, షేర్లను తాకట్టు పెట్టి రుణం తీసుకోవడం కంపెనీలకు వేగంగా సాగే ప్రక్రియ. మౌలిక సదుపాయాలు, మైనింగ్, మాన్యుఫాక్చరింగ్ వంటి భారీ ప్రాజెక్టుల కోసం ఈ నిధులను ఉపయోగిస్తున్నారు. ప్రమోటర్ల మొత్తం వాటాలో తాకట్టు పెట్టిన వాటా శాతం గత ఏడేళ్లలో 2.52% నుండి **3.17%**కి పెరగడం గమనార్హం.
ఇన్వెస్టర్లు ఎందుకు జాగ్రత్తగా ఉండాలి?
ఇక్కడ అతిపెద్ద రిస్క్ 'మార్జిన్ కాల్' (Margin Call). షేర్ ధర పడిపోయినప్పుడు, కొలేటరల్ విలువ తగ్గుతుంది. అప్పుడు అప్పు ఇచ్చిన వారు ప్రమోటర్లను అదనపు నగదు లేదా షేర్లను అడుగుతారు. ఒకవేళ ప్రమోటర్లు అది చేయలేకపోతే, ఆ షేర్లను మార్కెట్లో అమ్మేయడం తప్పదు. దీనివల్ల స్టాక్ ధర మరింత పడిపోయి, ఇన్వెస్టర్లు నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఏం చేయాలి?
- NSE, BSE వెబ్సైట్లలో ప్రమోటర్ల షేర్ల తాకట్టు వివరాలను (Encumbered shares) క్రమం తప్పకుండా చెక్ చేయండి.
- 90% పైన తాకట్టు ఉన్న కంపెనీలను రెడ్ ఫ్లాగ్గా పరిగణించండి.
- కంపెనీ క్యాష్ ఫ్లో ఎలా ఉంది? ఆ అప్పును తగ్గించుకునే ప్లాన్ మేనేజ్మెంట్కు ఉందా? అన్నది గమనించి నిర్ణయం తీసుకోండి.