పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను ప్రవేశపెట్టిన బడ్జెట్లో రక్షణ రంగానికి రికార్డు స్థాయిలో **₹3 ట్రిలియన్లకు** పైగా కేటాయించింది. ఇది దేశ మొత్తం ఫెడరల్ ఖర్చుల్లో **16%** వాటాను కలిగి ఉంది. అధిక అప్పుల భారం, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు నిధుల కొరత వంటి సమస్యలతో పాక్ ప్రభుత్వం సతమతమవుతోంది. దేశీయంగా ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులను ప్రభుత్వమే సమీకరించుకోవడంతో దీర్ఘకాలిక వృద్ధిపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఏం జరిగింది?
రెండుసార్లు వాయిదా పడిన పాకిస్థాన్ ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 బడ్జెట్ను ప్రభుత్వం అధికారికంగా విడుదల చేసింది. ఈ బడ్జెట్లో జాతీయ భద్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. దేశ రక్షణ రంగానికి కేటాయింపులు ₹3 ట్రిలియన్లు దాటడం ఇదే తొలిసారి. మొత్తం ఫెడరల్ ఖర్చులలో ఇది సుమారు 16% వాటాను కలిగి ఉంది. ఆర్థికంగా తీవ్ర ఇబ్బందుల్లో ఉన్నప్పటికీ, భద్రతాపరమైన ఖర్చులకు పెద్దపీట వేస్తూనే, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) షరతులను పాటించేందుకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తోంది.
రక్షణ వ్యయం ఎంత?
కేవలం ₹3 ట్రిలియన్ల రక్షణ బడ్జెట్ మాత్రమే కాకుండా, రక్షణ పెన్షన్ల రూపంలో మరో ₹822 బిలియన్లు సివిల్ వ్యయంలో భాగంగా ఉన్నాయి. వీటిని కూడా కలిపితే, దేశంపై పడే భారం ఇంకా పెరుగుతుంది. అంతేకాకుండా, ఫౌజీ ఫౌండేషన్, ఆర్మీ వెల్ఫేర్ ట్రస్ట్ వంటి సంస్థల ద్వారా సైనిక స్థాపన వాణిజ్య రంగంలో కూడా చురుగ్గా ఉంది. ఎరువుల సబ్సిడీలు వంటి విధాన నిర్ణయాలు కూడా ఈ సంస్థలకు అనుకూలంగా ఉండటం, ఆర్థిక వ్యవస్థలో సైనిక-సంబంధిత సంస్థల ప్రమేయాన్ని సూచిస్తుంది. సివిల్ పనుల కోసం కేటాయించిన ₹925 బిలియన్ల ప్రాజెక్టులు కూడా రక్షణ రంగానికి సన్నిహిత సంబంధాలున్న కాంట్రాక్టర్లకు మేలు చేస్తాయని భావిస్తున్నారు.
ఆర్థిక వాస్తవాలు, IMF లక్ష్యాలు
ఆర్థికంగా స్థిరత్వాన్ని ప్రదర్శించడం ద్వారా IMF నుంచి నిధుల సహాయం కొనసాగేలా చూసుకోవాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. GDPలో 2.0% ప్రాథమిక మిగులు లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయినప్పటికీ, వాస్తవ పరిస్థితులు కఠినంగా ఉన్నాయి. రుణ సేవలకే (Debt Servicing) నికర ఫెడరల్ ఆదాయంలో సుమారు 68.5% ఖర్చవుతోంది. దీంతో అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు పెద్దగా నిధులు మిగలడం లేదు. లోటును భర్తీ చేయడానికి, ఫెడరల్ బోర్డ్ ఆఫ్ రెవెన్యూ (FBR) ద్వారా ₹15,264 బిలియన్ల పన్ను వసూళ్లను లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. డిజిటల్ పన్నుల అమలుపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్నారు. అలాగే, పెట్రోలియం లెవీ ద్వారా ₹1676.5 బిలియన్ల రాబడిని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ప్రైవేట్ రంగానికి 'క్రౌడింగ్ అవుట్' ప్రభావం
దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక ఆరోగ్యానికి కీలకమైన ఆందోళన 'క్రౌడింగ్ అవుట్' ప్రభావం. ప్రభుత్వం పెద్ద ఎత్తున లోటుతో నడుస్తుండటంతో, దేశీయ బ్యాంకుల నుంచి అప్పులపై ఆధారపడుతోంది. అధిక రాబడినిచ్చే, తక్కువ రిస్క్ ఉన్న ప్రభుత్వ బాండ్లను జారీ చేయడం ద్వారా, ప్రైవేట్ వ్యాపారాలకు బదులుగా ప్రభుత్వానికి రుణాలు ఇవ్వడం వాణిజ్య బ్యాంకులకు మరింత ఆకర్షణీయంగా మారుతుంది. దీంతో ప్రైవేట్ రంగం విస్తరణ, ఆవిష్కరణలకు అవసరమైన మూలధనాన్ని కోల్పోతోంది. ఫలితంగా, ఎగుమతి పోటీతత్వం దెబ్బతింటుంది, దేశం తక్కువ వృద్ధి, అధిక రుణాల చక్రంలో చిక్కుకుపోతుంది. అభివృద్ధిపై వ్యయం నామమాత్రంగా ₹1000 బిలియన్ల వద్ద స్తంభించిపోయింది, అంటే కీలక మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్టుబడులు ద్రవ్యోల్బణంతో పాటు పెరగడం లేదు.
ఇన్వెస్టర్లు తదుపరి ఏం గమనించాలి?
ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను పరిశీలకులు, ప్రభుత్వం తన భారీ దేశీయ రుణ భారాన్ని ఎలా నిర్వహిస్తుందో గమనించాలి. FBR లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా పన్ను వసూళ్లు వాస్తవంగా ఎలా ఉంటాయో, లోటును తీర్చడానికి అభివృద్ధి వ్యయాన్ని మరింత తగ్గించకుండా ప్రభుత్వం ఎలా వ్యవహరిస్తుందో చూడాలి. ప్రస్తుత రుణ సేవల నిష్పత్తి స్థిరత్వం, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని అంచనా వేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. స్వల్పకాలిక రుణాన్ని తీర్చడంలో వైఫల్యం మరింత ఆర్థిక ఒత్తిడికి దారితీయవచ్చు.