ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటా తగ్గింపు? ఆర్థిక సర్వే సంచలన సిఫార్సు - 26%కే పరిమితం చేయాలని సూచన!

ప్రభుత్వ ఆదాయానికి కొత్త దారులు!

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో (PSUs) ప్రభుత్వం తన వాటాను **26%**కి తగ్గించాలని ఆర్థిక సర్వే ప్రతిపాదించింది. ఈ మేరకు కంపెనీల చట్టాన్ని (Companies Act) సవరించాలని సూచించింది. ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడంతో పాటు, ఆయా సంస్థల నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడమే దీని వెనుక ముఖ్య ఉద్దేశ్యాలని చీఫ్ ఎకనామిక్ అడ్వైజర్ వీ. అనంత నాగేశ్వరన్ వెల్లడించారు. ముఖ్యంగా, ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం వద్ద బీపీసీఎల్ (BPCL) వంటి సంస్థల్లో సుమారు 53%, కాంకోర్ (CONCOR) లో సుమారు 54.8% వాటా ఉంది. వీటి మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ కూడా చాలా ఎక్కువ. ఉదాహరణకు, బీపీసీఎల్ మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹1.58 ట్రిలియన్ ఉండగా, దాని P/E రేషియో దాదాపు 6.4 గా ఉంది. జనవరి 29, 2026 నాటికి దాని షేర్ ధర ₹366.95 గా నమోదైంది. అలాగే, కాంకోర్ మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹38,248 కోట్లు, P/E రేషియో సుమారు 29 గా ఉంది. అదేరోజు దాని షేర్ ధర ₹502.25 వద్ద ట్రేడ్ అయ్యింది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల అద్భుతమైన పనితీరుతో వచ్చే డివిడెండ్ల కంటే, ఈ డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయంపై దృష్టి సారించాలని సర్వే భావిస్తోంది.

ఎందుకు ఈ ప్రతిపాదన? నెమ్మదించిన డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్!

ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ (Disinvestment) విషయంలో చారిత్రాత్మకంగా పెద్దగా పురోగతి లేదనే విమర్శలున్నాయి. ముఖ్యంగా బీపీసీఎల్, కాంకోర్ వంటి పెద్ద సంస్థల్లో వాటాల విక్రయ ప్రక్రియలు అనేక అడ్డంకులను ఎదుర్కొన్నాయి. పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడులు పెట్టగల కొనుగోలుదారులను కనుగొనడం, కార్మికుల ఆందోళనలు వంటి సమస్యలతో ఈ ప్రక్రియలు ముందుకు సాగలేదు. వాస్తవానికి, జూన్ 2024 నాటికి బీపీసీఎల్ డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ ప్రణాళికలు 'ఆఫ్ ది టేబుల్' అయ్యాయని వార్తలు వచ్చాయి. కాంకోర్ వ్యూహాత్మక అమ్మకాలూ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ, ఇన్వెస్టర్ల ఆందోళనల నేపథ్యంలో వెనక్కి వెళ్లాయి. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog), కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీ (CII) వంటి సంస్థలు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు నిధుల సమీకరణ కోసం డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ వేగవంతం చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నాయి. CII అయితే, ప్రభుత్వ వాటాను 51% నుంచి క్రమంగా 33-26% కి తగ్గించాలని సూచించింది.

నియంత్రణ చట్రం, భవిష్యత్ అంచనాలు

ప్రస్తుతం, ప్రభుత్వ కంపెనీ అంటే కనీసం 51% వాటా ప్రభుత్వాన్ని కలిగి ఉండాలి. ఈ ప్రతిపాదన ఆమోదం పొందితే, ప్రభుత్వం గణనీయమైన వాటాను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, నియంత్రణ అధికారం లేకుండా బయటకు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలలో లిస్టింగ్ కొనసాగాలంటే కనీసం 25% పబ్లిక్ షేర్ హోల్డింగ్ ఉండాలి. ఈ ప్రతిపాదనతో, CII అంచనాల ప్రకారం, 78 లిస్టెడ్ PSUs లో ప్రభుత్వ వాటాను 51% కి తగ్గించడం ద్వారా సుమారు ₹10 లక్షల కోట్లు సమీకరించే అవకాశం ఉంది.

ఇతర ముఖ్యాంశాలు

ఇంకా, ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులు (Private Capex) నెమ్మదిగా ఉన్నాయని, పెట్టుబడులకు డిమాండ్, స్పష్టత అవసరమని CEA తెలిపారు. ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితుల్లో GFCF టు GDP నిష్పత్తి 30-31% తక్కువ కాదని, ప్రైవేట్ రంగం 2024-25 లో బాగానే పెట్టుబడులు పెట్టిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. గిగ్ ఎకానమీలో అల్గారిథమిక్ నిర్ణయాలలో 'మానవ అంశాలు' ఉండాలని, కార్మికుల అసైన్‌మెంట్లు కేవలం ఫార్ములా ఆధారంగా ఉండకూడదని కూడా ఆయన నొక్కి చెప్పారు.