తయారీ రంగంలో సరికొత్త అధ్యాయం
డిసెంబర్ 2025 నాటికి భారతదేశపు ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకాల కింద ₹28,748 కోట్ల నిధుల విడుదల, దేశ తయారీ రంగంలో ఒక పరివర్తన దశకు నాంది పలికింది. ఈ ప్రోత్సాహకాలు, ₹2.16 లక్షల కోట్లకు పైగా సంచిత పెట్టుబడులను ఆకర్షించాయి. ఇవి కేవలం ఉత్పత్తి, ఎగుమతుల గణాంకాలను పెంచడమే కాకుండా, గ్లోబల్ వాల్యూ చైన్స్లో (Global Value Chains) ఇండియా భాగస్వామ్యాన్ని లోతుగా విస్తరించడంలో, కీలక రంగాలలో వ్యూహాత్మక దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయాన్ని (Strategic Import Substitution) సాధించడంలో సహాయపడుతున్నాయి.
ప్రధాన చోదక శక్తి
PLI పథకం నుండి లభిస్తున్న గణనీయమైన ఆర్థిక మద్దతు, రంగాల వారీగా పురోగతికి నేరుగా దోహదం చేస్తోంది.
- ఎలక్ట్రానిక్స్: మొబైల్ ఫోన్ల దిగుమతులలో FY 2020-21 తో పోలిస్తే దాదాపు 77% తగ్గుదల కనిపించింది. దేశీయ ఉత్పత్తి ఇప్పుడు డిమాండ్లో 99% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ప్రింటెడ్ సర్క్యూట్ బోర్డులు, డిస్ప్లే మాడ్యూల్స్ వంటి కీలకమైన సబ్-అసెంబ్లీలలో కూడా పురోగతి సాధిస్తూ, గ్లోబల్ సప్లై నెట్వర్క్లలో అనుసంధానం పెరుగుతోంది.
- ఫార్మాస్యూటికల్స్: ఈ రంగంలో, PLI పథకం 191 రకాల బల్క్ డ్రగ్స్ (Bulk Drugs) ను దేశీయంగా మొదటిసారిగా తయారు చేయడానికి వీలు కల్పించింది. దీనివల్ల సుమారు ₹1,785 కోట్ల దిగుమతి ఖర్చులు ఆదా అయ్యాయి. దేశీయ విలువ జోడింపు (Domestic Value Addition) 83.7% కి పెరిగింది.
- ఆటోమోటివ్: FY 2025-26 లో ₹32,879 కోట్ల అమ్మకాలు నమోదయ్యాయి. ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ, అధునాతన కాంపోనెంట్ తయారీలో ఇది వేగాన్ని సూచిస్తోంది.
- టెలికాం: టెలికాం, నెట్వర్కింగ్ ఉత్పత్తులు బేస్ ఇయర్తో పోలిస్తే ఆరు రెట్లు కంటే ఎక్కువ పెరిగాయి. ఎగుమతులు ₹21,033 కోట్లకు చేరుకున్నాయి.
- ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్: ఈ రంగం ₹9,200 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడులను ఆకర్షించింది, అధిక దేశీయ విలువ జోడింపును లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
- సోలార్: సోలార్ మాడ్యూల్ PLI, దాదాపు 48 GW ఇంటిగ్రేటెడ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ కెపాసిటీని లక్ష్యంగా చేసుకుంది. దీనికి దాదాపు ₹52,942 కోట్ల పెట్టుబడులు ప్రతిజ్ఞ చేయబడ్డాయి.
విశ్లేషణాత్మక లోతు
భారతదేశపు PLI వ్యూహం, విస్తృత రంగాల విధానంతో ప్రపంచ పోకడలకు అనుగుణంగా ఉంది. అమెరికా CHIPS యాక్ట్ వంటి కార్యక్రమాల మాదిరిగానే, ఇది దేశీయ తయారీని బలోపేతం చేయడానికి, పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తోంది. గతంలో, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి రంగాలలో గణనీయమైన వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) ఉండేది; ఉదాహరణకు, FY 2017-18 లో మొబైల్ ఫోన్ల దిగుమతులు ఎగుమతుల కంటే $3.3 బిలియన్లు ఎక్కువగా ఉండేవి. PLI పథకం దీన్ని తిరగరాస్తూ, గణనీయమైన ఎగుమతి మిగులును సృష్టించింది. ఫార్మా రంగంలో చైనా నుండి బల్క్ డ్రగ్స్పై ఆధారపడటాన్ని కూడా క్రమంగా తగ్గిస్తోంది. గ్లోబల్ సప్లై చైన్ రీకాన్ఫిగరేషన్స్, 'చైనా ప్లస్ వన్' వ్యూహంతో ఇది సరిగ్గా సరిపోతుంది. అయితే, సోలార్ ఉత్పత్తికి అవసరమైన పాలీసిలికాన్ వంటి ముడి పదార్థాల ధరలలో ప్రపంచ అస్థిరత రిస్క్లను కలిగిస్తుంది.
⚠️ సంభావ్య ప్రతికూలతలు (Bear Case)
సానుకూల గణాంకాలు ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. సోలార్ మాడ్యూల్స్ వంటి రంగాలలో ప్లాంట్ల కమీషనింగ్ ఆలస్యం, అప్స్ట్రీమ్ సరఫరా సమస్యలు వంటి అమలుపరమైన ఇబ్బందులు అవార్డుదారులకు ఆర్థిక నష్టాలను కలిగిస్తున్నాయి. పథకం యొక్క ఏకరీతి ప్రోత్సాహక నిర్మాణం అన్ని రంగాల విభిన్న అవసరాలకు సరిపోకపోవచ్చు; ఉదాహరణకు, చిన్న టెక్స్టైల్ ఎగుమతిదారులు అధిక పెట్టుబడి పరిమితుల కారణంగా తరచుగా మినహాయించబడతారు. టెక్నాలజీ-ఆధారిత రంగాలలో ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు తక్కువగా సృష్టించబడతాయని కొన్ని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. కంపెనీలు సబ్సిడీలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడితే, దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతపై ఆందోళనలు ఉన్నాయి. WTO నిబంధనలు సబ్సిడీలను దేశీయ విలువ జోడింపుతో నేరుగా అనుసంధానించడాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు, ఇది దిగుమతి చేసుకున్న భాగాలపై ఆధారపడటాన్ని కొనసాగించవచ్చు.
భవిష్యత్ అంచనాలు
భారతదేశ తయారీ ఆశయాల భవిష్యత్తు, నిరంతర విధాన మెరుగుదల, పరిశ్రమ-ప్రభుత్వ సహకారంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. బ్యాక్వర్డ్ ఇంటిగ్రేషన్, కాంపోనెంట్ తయారీని మెరుగుపరచడానికి వ్యూహాలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ఉన్న PLI ఫ్రేమ్వర్క్తో పాటు, పన్ను ప్రయోజనాలు, మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదలలతో సహా ప్రత్యామ్నాయ మద్దతు యంత్రాంగాలను చురుకుగా అన్వేషిస్తోంది. దేశీయీకరణను (Localization) లోతుగా చేయడం, భారతదేశ తయారీ స్థావరాన్ని బలోపేతం చేయడంపై కొనసాగుతున్న దృష్టి, దేశాన్ని ఒక బలమైన ప్రపంచ ఉత్పత్తి కేంద్రంగా స్థాపించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.