నవంబర్ 21, 2025 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన 'Code on Social Security, 2020' ప్రకారం, ఇకపై ఫిక్స్‌డ్-టర్మ్ ఎంప్లాయీస్ కూడా ఒక సంవత్సరం సర్వీస్ పూర్తయితే ప్రొ-రాత ప్రాతిపదికన గ్రాట్యుటీ పొందే అవకాశం ఉంది. ఈ మార్పు ఉద్యోగుల రిటైర్మెంట్ ప్లానింగ్‌ను మార్చడమే కాకుండా, కంపెనీలపై అదనపు ఆర్థిక భారాన్ని పెంచనుంది.
ప్రభుత్వం అమల్లోకి తెచ్చిన 'Code on Social Security, 2020' తో ఉద్యోగ రంగంలో కీలక మార్పులు వచ్చాయి. ఇప్పటివరకు గ్రాట్యుటీ అంటే కేవలం రెగ్యులర్ ఉద్యోగులకే పరిమితమని భావించేవారు, కానీ ఇప్పుడు ఫిక్స్‌డ్-టర్మ్ (కాంట్రాక్ట్) ఉద్యోగులు కూడా దీని పరిధిలోకి వచ్చారు.
కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగులకు ఊరట
గతంలో 5 ఏళ్ల సర్వీస్ నిబంధన వల్ల చాలా మంది కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగులు గ్రాట్యుటీకి దూరమయ్యేవారు. ఇప్పుడు కొత్త రూల్స్ ప్రకారం, కనీసం 1 సంవత్సరం సర్వీస్ పూర్తి చేసిన ఫిక్స్‌డ్-టర్మ్ ఉద్యోగి, తన కాంట్రాక్ట్ ముగిసిన తర్వాత ప్రొపోర్షనేట్ గ్రాట్యుటీని పొందేందుకు అర్హుడు. ఇది తరచూ ఉద్యోగాలు మారే వారికి రిటైర్మెంట్ కార్పస్ పెంచుకోవడంలో బాగా ఉపయోగపడుతుంది.
గ్రాట్యుటీ ఎలా లెక్కిస్తారు?
గ్రాట్యుటీ లెక్కింపు కోసం ఒక నిర్దిష్ట ఫార్ములా ఉంది. చివరిగా అందుకున్న జీతం (Basic + Dearness Allowance) 15 తో గుణించి, ఆ మొత్తాన్ని 26 తో భాగించి, పని చేసిన సంవత్సరాలతో లెక్కించాల్సి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ఒక ఉద్యోగి బేసిక్ జీతం ₹1 లక్ష ఉండి, 10 ఏళ్ల సర్వీస్ పూర్తి చేస్తే, వారికి దాదాపు ₹5,76,923 గ్రాట్యుటీగా అందుతుంది. ఇందులో HRA లేదా ఇతర బోనస్లు పరిగణనలోకి తీసుకోరని గుర్తుంచుకోవాలి.
కంపెనీలపై పెరగనున్న భారం
ఈ కొత్త చట్టం ప్రకారం, కంపెనీలు గ్రాట్యుటీ క్లెయిమ్‌లను 30 రోజుల్లోపు సెటిల్ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ నిర్ణీత సమయంలోపు చెల్లించకపోతే, కంపెనీలు పెనాల్టీలతో పాటు వడ్డీని కూడా చెల్లించాల్సి రావచ్చు. లేబర్ ఇంటెన్సివ్ రంగాల్లో పనిచేసే కంపెనీలకు ఇది అదనపు ఖర్చుగా మారుతుంది. దీనివల్ల కంపెనీల ఆపరేటింగ్ మార్జిన్లపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, ఇన్వెస్టర్లు ఈ అదనపు పేరోల్ లయబిలిటీల వైపు నిశితంగా గమనించాలి.