నేపాల్లో సంభవించిన భారీ వరదలు దాదాపు **1,000** మంది ప్రాణాలను బలితీసుకోవడమే కాకుండా, **14** కీలకమైన హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టులను నాశనం చేశాయి. ముఖ్యంగా Upper Trishuli-1 ప్రాజెక్టు తీవ్రంగా దెబ్బతినడంతో, IFC, ADB వంటి అంతర్జాతీయ రుణ సంస్థల రిస్క్ మోడల్స్ పై ఇప్పుడు తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
పెను విపత్తు.. విలవిలలాడిన నేపాల్
ఆగస్ట్ 26, 2026న సంభవించిన భారీ మంచు మరియు కొండచరియల విరిగిపడటంతో నేపాల్లో భీకర వరదలు వచ్చాయి. లెండే ఖోలా నదికి గండి పడటంతో సెప్టెంబర్ 1, 2026 నాటికి మృతుల సంఖ్య 990కి చేరింది, మరో 3,900 మంది ఆచూకీ గల్లంతైంది. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం కారణంగా దేశంలోని మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంలో దాదాపు 10% దెబ్బతింది.
ఇన్వెస్టర్లకు షాక్
సుమారు 84% పనులు పూర్తయిన Upper Trishuli-1 హైడ్రోపవర్ ప్లాంట్ భారీగా ధ్వంసమైంది. ఈ ప్రాజెక్టుకు International Finance Corporation (IFC) నాయకత్వంలో $453 మిలియన్ల డెట్ ప్యాకేజీని సమకూర్చగా, ఇందులో Asian Development Bank (ADB) కూడా భాగస్వామిగా ఉంది. నిర్మాణ సమయంలోనే ఇంతటి భారీ నష్టం వాటిల్లడం పట్ల సైట్ భద్రతా ప్రమాణాలపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
గ్రీన్ క్లైమేట్ ఫండ్ (GCF) వైఫల్యం?
ఈ భారీ పెట్టుబడులను ఆమోదించే ముందు చేసిన రిస్క్ అసెస్మెంట్ మోడల్స్ పై ఇప్పుడు నిపుణులు తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా Glacial Lake Outburst Floods (GLOFs) ముప్పును నిర్లక్ష్యం చేశారని విమర్శలు ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, 2018 నుంచి పెండింగ్లో ఉన్న నేపాల్ వరద నియంత్రణ ప్రాజెక్టును 2025 జూలై వరకు ఆమోదించకపోవడంపై Green Climate Fund (GCF)పై తీవ్ర స్థాయిలో మండిపడుతున్నారు.
ప్రస్తుతం నేపాల్ ప్రభుత్వం గ్లోబల్ ఎమిటర్ల నుంచి క్లైమేట్ కాంపెన్సేషన్ కోసం దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. ఈ ఘటన కేవలం మౌలిక సదుపాయాల సంక్షోభమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో 'క్లైమేట్ జస్టిస్' గురించి పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.