నగర పాలనను మెరుగుపరిచేందుకు నేరుగా ఎన్నికైన మేయర్ల వ్యవస్థను తీసుకురావాలని NITI Aayog ప్రతిపాదించింది. **5 ఏళ్ల** పదవీ కాలంతో మేయర్లకు ఎక్కువ ఆర్థిక, పరిపాలనా అధికారాలు దక్కనున్నాయి. ఈ మార్పు వల్ల అర్బన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, మున్సిపల్ బాండ్ మార్కెట్లలో ఇన్వెస్టర్లకు కొత్త అవకాశాలు లభించనున్నాయి.
దేశంలో వేగంగా జరుగుతున్న పట్టణీకరణను దృష్టిలో ఉంచుకుని, NITI Aayog 'మూవింగ్ టువర్డ్స్ ఎఫెక్టివ్ సిటీ గవర్నమెంట్' పేరిట సరికొత్త పాలనా నమూనాను సిద్ధం చేసింది. ప్రస్తుతం నగర పాలనలో ఎన్నికైన ప్రతినిధుల కంటే ప్రభుత్వాలు నియమించిన అధికారులదే పైచేయిగా ఉంటోంది. ఈ లోపాన్ని సరిదిద్దేందుకు మేయర్లకు పూర్తిస్థాయి అధికారాలు కల్పించాలని ఈ థింక్ ట్యాంక్ భావిస్తోంది.
మేయర్-ఇన్-కౌన్సిల్ విధానం
ఈ ప్రతిపాదిత 'మేయర్-ఇన్-కౌన్సిల్' వ్యవస్థ అమల్లోకి వస్తే, నగర పాలనలో మేయర్ల పాత్ర కీలకం కానుంది. నీటి సరఫరా, పారిశుద్ధ్యం, రవాణా వంటి ప్రాథమిక సేవలను మెరుగుపరచడంతో పాటు, సొంతంగా నిధులు సేకరించే అధికారం కూడా మేయర్లకు లభిస్తుంది. దీనివల్ల నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది.
ఇన్వెస్టర్లకు లాభమేంటి?
నగరాలు ఆర్థికంగా స్వయంప్రతిపత్తిని పొందితే, మెట్రో ప్రాజెక్టులు, వ్యర్థాల నిర్వహణ ప్లాంట్లు, వాటర్ సప్లై సిస్టమ్స్ వంటి భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులకు మార్గం సుగమం అవుతుంది. ముఖ్యంగా, మెరుగైన ఆర్థిక క్రమశిక్షణ వల్ల మున్సిపల్ బాండ్ల మార్కెట్ బలోపేతం అవుతుంది. నగరాల క్రెడిట్ రేటింగ్ పెరిగితే, ఇన్వెస్టర్లకు అదనపు ఆదాయ మార్గాలు దొరుకుతాయి.
ఎదురుచూస్తున్న సవాళ్లు
అయితే, ఈ సంస్కరణలు అమలు కావాలంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సహకారం చాలా అవసరం. స్థానిక సంస్థలకు అధికారాలు బదిలీ చేసే విషయంలో రాష్ట్రాలు ఏ మేరకు ముందుకొస్తాయనేదే అసలైన సవాలు. 74వ రాజ్యాంగ సవరణలో పేర్కొన్న 18 రకాల విధులను నగర పాలక సంస్థలకు రాష్ట్రాలు ఎంతవరకు అప్పగిస్తాయో వేచి చూడాలి.