India-Oman మధ్య కుదిరిన వాణిజ్య ఒప్పందం (CEPA) ద్వారా డ్యూటీ-ఫ్రీ ఎగుమతులకు అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, జమ్మూ కాశ్మీర్ ఎగుమతిదారులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. సర్టిఫికేషన్ సమస్యలు మరియు భారీ రవాణా ఖర్చులు చిన్న వ్యాపారులకు శాపంగా మారాయి.
జూన్ 1, 2026 నుంచి అమలులోకి వచ్చిన India-Oman Comprehensive Economic Partnership Agreement, భారతీయ ఎగుమతిదారులకు గల్ఫ్ మార్కెట్లో అద్భుతమైన అవకాశాలను తెచ్చిపెట్టింది. అయితే, జమ్మూ కాశ్మీర్లోని చిన్న తరహా ఎగుమతిదారులకు మాత్రం ఈ ఒప్పందం కేవలం కాగితాలకే పరిమితమవుతోంది.
సర్టిఫికేషన్ చిక్కుముడి
ఈ సమస్యకు ప్రధాన కారణం 'Certificate of Origin'. ప్రస్తుతం కాశ్మీర్ వ్యాపారులు తమ డాక్యుమెంట్లను ఆమోదం కోసం లూథియానాలోని Directorate General of Foreign Trade (DGFT) కార్యాలయానికి పంపాల్సి వస్తోంది. చిన్న ఎంటర్ప్రైజెస్ కోసం ఈ భౌగోళిక దూరం అదనపు భారం, సమయం వృధా మరియు నిర్వహణ వ్యయాలను పెంచుతోంది. ముఖ్యంగా తక్కువ ప్రాఫిట్ మార్జిన్లతో పనిచేసే హస్తకళాకారులు, రైతులకు ఇది కత్తి మీద సాములా మారింది.
రవాణా సమస్యలు
కేవలం డాక్యుమెంటేషన్ మాత్రమే కాదు, లాజిస్టిక్స్లోనూ భారీ సవాళ్లు ఉన్నాయి. ఎగుమతి సుంకాలు తగ్గినా, ఇతర రవాణా ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉండటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో కాశ్మీరీ ఉత్పత్తుల ధరలు పోటీని తట్టుకోలేకపోతున్నాయి. అవేర్నెస్ లేకపోవడం కూడా ఎంట్రీ బారియర్గా పనిచేస్తోంది.
ఎంత నష్టం?
ఈ ఒప్పందం ద్వారా 98% టారిఫ్ లైన్లపై డ్యూటీ-ఫ్రీ యాక్సెస్ లభిస్తున్నా, క్షేత్రస్థాయిలో సమస్యలు పరిష్కారం కావాల్సి ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాంతం నుంచి జరుగుతున్న వాణిజ్యం సుమారు ₹300 కోట్లు మాత్రమే. నిజానికి దీన్ని ఇంకా భారీగా పెంచే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ఈ అడ్డంకులు ఆశించిన ఫలితాలను దక్కనివ్వడం లేదు.
స్థానికంగా 'ఎక్స్పోర్ట్ ఫెసిలిటేషన్ సెల్స్' ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఈ సర్టిఫికేషన్ ప్రక్రియను వికేంద్రీకరిస్తే తప్ప, చిన్న ఎగుమతిదారులకు మేలు జరిగే అవకాశం లేదు.