భారత్-అమెరికా భారీ దిగుమతి ఒప్పందంపై సందేహాలు: రూపాయి పతనం, కరెన్సీ రిజర్వులపై ప్రభావం ఉంటుందా?

అసలు ఒప్పందం ఏంటి?

అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో, భారత్ ఐదేళ్లలో $500 బిలియన్ విలువైన అమెరికన్ వస్తువులను (శక్తి, సాంకేతికత, వ్యవసాయ రంగాలలో) దిగుమతి చేసుకుంటుందని ప్రకటించారు. అయితే, ఈ ఒప్పందంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఫిబ్రవరిలో జరిగిన ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఒప్పందం, ఇరు దేశాల మధ్య సుంకాల సర్దుబాటు తర్వాత వాణిజ్యాన్ని సులభతరం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కానీ, అమెరికా సుప్రీంకోర్టు ఆ సుంకాలకు చట్టబద్ధత లేదని తీర్పు ఇవ్వడంతో, ఆ ఒప్పందానికి చట్టపరమైన ఆధారం లేకుండా పోయింది. అంతేకాకుండా, అమెరికా అదనంగా 10% సుంకాలు విధించడంతో, భారీ ఎత్తున దిగుమతులు పెంచుకోవాలనే ఆలోచనపై అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

రూపాయి పతనం, కరెన్సీపై భారం

ఈ ప్రకటన వచ్చిన సమయం, భారత రూపాయికి అత్యంత క్లిష్టమైనది. ఇటీవల రూపాయి విలువ భారీగా పడిపోయి, డాలర్‌తో పోలిస్తే 96 స్థాయిని తాకింది. విదేశీ పెట్టుబడులు (FPI Outflows) నిరంతరం బయటకు వెళ్లడం వల్ల మార్కెట్లో నగదు లభ్యత (Liquidity) తగ్గిపోయింది. ఇప్పటికే, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) రూపాయిని స్థిరీకరించడానికి భారీగా జోక్యం చేసుకుంటూ, విదేశీ మారక నిల్వలను (Forex Reserves) తగ్గించుకోవాల్సి వచ్చింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, డాలర్లలో చెల్లించాల్సిన దిగుమతుల బిల్లులను పెంచుకోవడం ఆర్థికంగా తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తుందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ పెట్టుబడుల ప్రవాహం (Capital Flight) కారణంగా, $500 బిలియన్ దిగుమతి భారాన్ని తట్టుకునే ఆర్థిక బలం దేశానికి తక్కువగా మిగిలింది.

ఆర్థిక విశ్లేషకుల భయాలు

ఈ ఒప్పందం వల్ల తక్షణమే భారతదేశ చెల్లింపుల సమతుల్యత (Balance of Payments)పై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుందని అంచనా.

భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల పెరుగుదల వంటి సమయాల్లో, అనవసరమైన లేదా అధిక-పరిమాణ దిగుమతి ఆదేశాలు భారతదేశ బాహ్య రంగ దుర్బలత్వాన్ని (External Sector Vulnerability) పెంచుతాయని గత అనుభవాలు చెబుతున్నాయి.

ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో, కీలకమైన ఇంధన రవాణా మార్గాల్లో యుద్ధ వాతావరణం నెలకొనడం వల్ల దిగుమతి ఖర్చులు పెరిగి, వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) మరింత విస్తరించింది. స్థూల ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు (FDI) రికార్డు స్థాయికి చేరుకున్నప్పటికీ, నికర లాభం మాత్రం స్వల్పంగానే ఉంది. దౌత్యపరమైన చర్యల కోసం స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని పణంగా పెట్టి, ఒక కఠినమైన దిగుమతి షెడ్యూల్‌ను కొనసాగించడం దేశానికి శ్రేయస్కరం కాదని విమర్శకులు భావిస్తున్నారు. ప్రధాని గతంలో పొదుపు, విదేశీ వినియోగం తగ్గించాలని చేసిన పిలుపులను ఈ ఒప్పందం విస్మరిస్తోందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.

భవిష్యత్ కార్యాచరణ

భవిష్యత్తులో, ప్రభుత్వం వాషింగ్టన్‌తో దౌత్యపరమైన సంబంధాలను కొనసాగించాలా లేక పెరుగుతున్న ఆర్థిక ఒత్తిడికి లొంగిపోవాలా అనే కీలక నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఫిబ్రవరి తర్వాత మారిన చట్టపరమైన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఒప్పంద నిబంధనలను అధికారికంగా స్పష్టం చేయకపోతే లేదా గణనీయంగా పునఃసమీక్షించకపోతే, $500 బిలియన్ లక్ష్యం ఒక ఆశయంగానే మిగిలిపోయే అవకాశం ఉందని ఆర్థికవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. మార్కెట్లలోని వాటాదారులు RBI తదుపరి విధాన నిర్ణయాలపై మరియు ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుందా లేక తక్షణ కరెన్సీ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుందా అనే దానిపై దృష్టి సారిస్తున్నారు.