భారత్ 'కొత్త' స్నేహాల ముప్పు? అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌తో బంధం.. ఆర్థికంగా రిస్క్, మార్కెట్లలో ఆందోళన

వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి నుంచి 'ట్రాన్సాక్షనల్' విధానం వైపు?

భారత్ తన విదేశాంగ విధానాన్ని సాంప్రదాయ 'వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి' (Strategic Autonomy) సూత్రం నుంచి అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వంటి దేశాలతో మరింత 'ట్రాన్సాక్షనల్' (Transactional) అవగాహన వైపు మళ్లిస్తోందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ మార్పు భారత్ నిర్ణయాత్మక శక్తిని బలహీనపరిచి, భూరాజకీయ ప్రమాదాలకు గురిచేస్తుందని విమర్శకులు అంటున్నారు. గతంలో భారత్ మధ్యప్రాచ్య దేశాలతో సహా ప్రపంచ దేశాలతో సమతుల్య సంబంధాలను కొనసాగించి, వారి వివాదాలకు దూరంగా ఉండేది. ఈ విధానం ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడింది. కానీ ప్రస్తుత వ్యూహం స్థిరమైన కూటములపై ఆధారపడటం, ప్రపంచం విడిపోతున్న తరుణంలో భారత్‌ను మరింత ప్రమాదంలో పడేస్తుందని వారి వాదన.

ఈ నేపథ్యంలో, భారత్ తన వైఖరిని కొన్నిసార్లు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ విధానాలకు దగ్గరగా తీసుకురావడం వల్ల బ్రిక్స్ (BRICS) వంటి కూటములలో ఏకాభిప్రాయం నుంచి వైదొలుగుతోందని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇది బ్రిక్స్ దేశాలతో, ముఖ్యంగా అమెరికా ప్రభావాన్ని వ్యతిరేకించే చైనాతో సంబంధాలను దెబ్బతీయవచ్చని భావిస్తున్నారు.

ఆర్థికంగా ఎదురయ్యే సవాళ్లు, మార్కెట్ పై ప్రభావం

ఈ వ్యూహాత్మక మార్పు వల్ల భారత్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతోంది. భారత్ తన ముడి చమురులో 60% కంటే ఎక్కువ, ఎల్‌పీజీలో దాదాపు 90% పశ్చిమ ఆసియా నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఈ ప్రాంతంలో అస్థిరత ఏర్పడితే, ముఖ్యంగా హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వంటి కీలక వాణిజ్య మార్గాల్లో అంతరాయం ఏర్పడితే, ఇంధన ధరలు విపరీతంగా పెరిగిపోతాయి. ఇది ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారం పెంచడమే కాకుండా, వినియోగదారులకు ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచుతుంది. క్రూడ్ ఆయిల్ ధరల్లో ప్రతి $10 పెరుగుదల వల్ల వేల కోట్ల రూపాయల మేర ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ పెరుగుతుందని అంచనా. ధరల పెరుగుదల నుంచి ప్రజలను రక్షించడానికి ఎలాంటి స్పష్టమైన వ్యూహం ప్రకటించలేదు.

ఇదే సమయంలో, వాణిజ్య మార్గాలు కూడా మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతున్నాయి. భారతీయ నౌకలు ఆఫ్రికా చుట్టూ దారి మళ్లించాల్సి వస్తోంది. దీనివల్ల రవాణా ఖర్చులు, బీమా ప్రీమియంలు గణనీయంగా పెరిగిపోతున్నాయి. సుమారు 40,000 నుంచి 45,000 కంటైనర్లు భారతీయ ఎగుమతులకు సంబంధించి ఈ అంతరాయాల వల్ల నిలిచిపోయాయని, సుమారు $1.5 బిలియన్ విలువైన సరుకులు ప్రమాదంలో ఉన్నాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఎగుమతిదారులు ఖరీదైన రౌటింగ్ లేదా షిప్‌మెంట్లను వెనక్కి తీసుకోవడం మధ్య ఎంచుకోవాల్సి వస్తోంది. ముఖ్యంగా ఈ ప్రాంతంలోని దేశాలకు చేసే ఆహార ఎగుమతులు (సుమారు $11.8 బిలియన్) ఇప్పుడు ప్రమాదంలో పడ్డాయి.

ఈ భూరాజకీయ ఒత్తిళ్లు, ఆర్థిక పరిణామాలు భారత ఆర్థిక మార్కెట్లను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. భారత ప్రధాన స్టాక్ ఇండెక్స్ అయిన నిఫ్టీ 50 (Nifty 50), మార్చి 18, 2026 నాటికి ₹23,002.15 వద్ద, 3.26% పడిపోయి, గత నెలలో 9.63% క్షీణించింది. ఇదేవిధంగా, ఎస్‌&పీ బీఎస్ఈ సెన్సెక్స్ (Sensex) కూడా మార్చి 19, 2026 నాడు ₹74,207.24 వద్ద ముగిసి, ఇటీవల కాలంలో అతిపెద్ద పతనాల్లో ఒకటిగా నమోదైంది. ఈ మార్కెట్ అస్థిరత, పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, ఇంధన సరఫరా, ప్రపంచ అస్థిరత వల్ల తలెత్తే ఆర్థిక పరిస్థితులపై పెట్టుబడిదారుల ఆందోళనను ప్రతిబింబిస్తోంది. భారతదేశం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థతో అనుసంధానం కావడం, ఇంధన దిగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల ఈ సున్నితత్వం ఏర్పడిందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ఈ ఆధారపడటం వల్ల, భారతదేశం ముడి చమురు దిగుమతుల్లో దాదాపు 40%, ఎల్‌పీజీ దిగుమతుల్లో 54% ఈ కీలకమైన వాణిజ్య మార్గాల ద్వారానే జరుగుతున్నాయి.

అంతర్జాతీయ పోలికలు, విధానపరమైన భేదాలు

భారత్ ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుండగా, బ్రిక్స్‌లోని చైనా వంటి ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లు తమ వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలను, పాశ్చాత్య ప్రభావాన్ని వ్యతిరేకించడం, ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలను ప్రోత్సహించడం వంటివాటిని ఈ కూటమి ద్వారా ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, చైనా రెన్మిన్బీ (Renminbi)ని అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం కోసం ప్రోత్సహిస్తోంది, ఇరాన్ నుంచి చమురు కొనుగోలుకు రెన్మిన్బీ చెల్లించింది. ఇది అమెరికా డాలర్ నుంచి వైదొలగే ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తోంది. దీనికి విరుద్ధంగా, అమెరికా విధానంతో భారత్ సన్నిహితంగా ఉన్నట్లు కనిపించడం వల్ల, బ్రిక్స్‌లో భారత్ ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు.

ఇరాన్ ఆంక్షల నేపథ్యంలో వాణిజ్య ప్రభావం

అమెరికా ఆంక్షల నేపథ్యంలో భారత్-ఇరాన్ మధ్య వాణిజ్యం బాగా తగ్గిపోయింది. 2019లో $17.03 బిలియన్గా ఉన్న ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, 2020లో $4.77 బిలియన్కు, 2024 నాటికి $2.3 బిలియన్కు పడిపోయింది. 2019తో పోలిస్తే ఇది 87% తగ్గుదల. గతంలో ఇరాన్ నుంచి భారత్ దిగుమతుల్లో 90% పైగా చమురే ఉండేది, ఆంక్షల తర్వాత అది నిలిచిపోయింది. భారత్ ఎగుమతులు కూడా 68% తగ్గాయి. ఈ పరిణామాలు భూరాజకీయ ఒత్తిళ్ల వల్ల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యంపై పడే ఆర్థిక భారాన్ని స్పష్టంగా చూపుతున్నాయి.

విధానపరమైన రిస్కులు, వ్యూహాత్మక ఆందోళనలు

భారత్ ప్రస్తుత విదేశాంగ విధాన దిశ అనేక రిస్కులను కలిగి ఉంది. ముఖ్యంగా అమెరికాతో వ్యూహాత్మక అనుబంధం, సంప్రదాయ మిత్రదేశాలను దూరం చేయవచ్చు. బ్రిక్స్ వంటి బహుళజాతి సంస్థలలో భారత్ ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు, ఇక్కడ చైనా, రష్యా తరచుగా పాశ్చాత్య స్థానాలకు ప్రత్యామ్నాయాలను అందిస్తున్నాయి. అమెరికా విధానాలకు కట్టుబడి ఉండటం, ముఖ్యంగా ఇరాన్, రష్యా నుంచి ఇంధన వాణిజ్యం విషయంలో, జాతీయ ఇంధన భద్రతకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వకుండా ఆంక్షలకు అనుగుణంగా నడుచుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది. 2018లో అమెరికా ఆంక్షలు తిరిగి అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఇరాన్ నుంచి భారత్ చమురు దిగుమతులు దాదాపు సున్నాకి పడిపోవడమే దీనికి నిదర్శనం. చైనా వంటి పోటీదారులు వివిధ ఇంధన వనరులను, ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు పద్ధతులను (ఇరాన్‌తో రెన్మిన్బీ ద్వారా చమురు చెల్లింపు వంటివి) చురుకుగా వెతుకుతుంటే, భారత్ పరిమితమైపోతుంది. ఇది భారత్‌కు అధిక ధరలకు ఇంధనాన్ని దిగుమతి చేసుకోవడానికి, సరఫరా అంతరాయాలకు మరింత గురికావడానికి దారితీయవచ్చు. పశ్చిమ ఆసియాలో ఇటీవల సంక్షోభాల సమయంలో భారత పౌరులను తరలించడంలో సన్నద్ధత లోపాలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

భారత మార్కెట్లపై భవిష్యత్ అంచనాలు

భారతదేశ దేశీయ ఆర్థిక పునాదులు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, బాహ్య భూరాజకీయ రిస్కులు, వాణిజ్య అనిశ్చితులు 2026 నాటికి మార్కెట్లలో జాగ్రత్తతో కూడిన, పరిమిత పరిధిలో ట్రేడింగ్‌కు దారితీయవచ్చని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు. నిఫ్టీ 50 20.1 P/E వద్ద, సెన్సెక్స్ 20.4 P/E వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. ఇది ఆర్థిక ఒత్తిళ్లకు, ప్రపంచ అస్థిరతకు సున్నితంగా ఉండే మార్కెట్ వాల్యుయేషన్లను సూచిస్తోంది. పెరుగుతున్న రవాణా, బీమా ఖర్చులను ఎదుర్కోవడంలో ఎగుమతిదారులకు సహాయం చేయడానికి ప్రభుత్వం RELIEF కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. అయితే, ఈ ఆర్థిక బలహీనతలను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించడం, ప్రస్తుత రిస్క్ ప్రీమియంను తగ్గించడం అనేది విదేశాంగ విధానాన్ని పునఃసమీక్షించుకుని, వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని తిరిగి పొందడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.