భారత్ వాణిజ్య లోటు పెరిగింది: దిగుమతుల్లో బంగారం, వెండి జోరు; ప్రత్యామ్నాయాలున్నాయా?

దిగుమతుల్లో బంగారం, వెండి ఆధిపత్యం

ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26లో భారతదేశ వాణిజ్య లోటు $119.3 బిలియన్లకు చేరింది. ఇది అంతకుముందు ఆర్థిక సంవత్సరం (FY25)లోని $94.6 బిలియన్ల లోటు కంటే 26% అధికం. గత 11 ఏళ్లలో ఇది రెండో అతిపెద్ద లోటు. ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం దిగుమతులు 6.4% పెరగడం, మొత్తం దిగుమతులు $979.4 బిలియన్లకు చేరుకోవడం. ముఖ్యంగా, బంగారం, వెండి ధరలు విపరీతంగా పెరగడంతో వాటి దిగుమతులు గణనీయంగా పెరిగాయి. బంగారం దిగుమతులు ధరల పెరుగుదల వల్ల, వెండి దిగుమతులు ధరలు, కొనుగోలు పరిమాణం రెండింటి పెరుగుదల వల్ల అధికమయ్యాయి. కేవలం ఈ విలువైన లోహాల దిగుమతులే దేశ దిగుమతి బిల్లును గణనీయంగా పెంచాయి.

ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, బంగారం, వెండి కొనుగోళ్ల కారణంగానే వాణిజ్య దిగుమతులు ఏడాదికి 24% పెరిగాయి. భారత రూపాయి కూడా బలహీనపడింది. ఏప్రిల్ 15, 2026 నాటికి, డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి మారకం రేటు సుమారు 0.01073 వద్ద ఉంది. గత నెలతో పోలిస్తే రూపాయి 1.12% బలహీనపడింది.

ఎగుమతుల్లో నిలకడైన వృద్ధి

దిగుమతులు పెరిగినప్పటికీ, FY26లో భారతదేశ ఎగుమతులు 4.22% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ముఖ్యంగా, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు, ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, మాంసం, పాల ఉత్పత్తులు, సముద్ర ఉత్పత్తులు, మైకా, ఖనిజాలు వంటి రంగాల నుంచి ఎగుమతులు పెరిగాయి. చైనా, స్పెయిన్‌కు ఎగుమతులు వరుసగా $5 బిలియన్లు, $2 బిలియన్లు చొప్పున పెరిగాయి. అమెరికా, యూఏఈలకు కూడా ఎగుమతులు పెరిగాయి. ఐటీ, వ్యాపార సేవల వంటి రంగాల్లో భారతదేశ వృద్ధిని ప్రతిబింబిస్తూ, సేవల ఎగుమతులు కూడా బలంగానే కొనసాగాయి. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరానికి సేవల ఎగుమతులు సుమారు $418.31 బిలియన్లుగా అంచనా.

భౌగోళిక రాజకీయాల ప్రభావం

మార్చి 2026 నాటికి, పశ్చిమ ఆసియాలో పెరిగిన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు వాణిజ్య ప్రవాహాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. ఆ ప్రాంతానికి ఎగుమతులు ఏడాదికి 57.95% తగ్గి, $3.5 బిలియన్లు క్షీణించాయి. అదే సమయంలో, పశ్చిమ ఆసియా నుంచి దిగుమతులు 51.6% తగ్గాయి. హార్ముజ్ జలసంధి, ఎర్ర సముద్రం వంటి కీలక సముద్ర మార్గాలపై ఈ అస్థిరత ప్రభావం చూపింది. దీనివల్ల సరఫరా గొలుసులకు అంతరాయాలు, రవాణా ఖర్చులు పెరగడం, షిప్‌మెంట్లు ఆలస్యం కావడం వంటి సమస్యలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తలెత్తాయి. మార్చి 2026 నాటికి, వాణిజ్య ఎగుమతులు $38.92 బిలియన్లుగా నమోదయ్యాయి, ఇది మార్చి 2025లో $42.05 బిలియన్లతో పోలిస్తే తక్కువ. ఈ అంతరాయాల వల్ల ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి వాణిజ్య లోటు $27.1 బిలియన్లకు చేరింది, ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే దాదాపు రెట్టింపు.

కొత్త వాణిజ్య ఒప్పందాలు ఆశాకిరణం

ప్రపంచ వాణిజ్య అనిశ్చితి నేపథ్యంలో, భారతదేశం కొత్త స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలపై (FTAs) చురుగ్గా దృష్టి సారించింది. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK)తో కుదిరిన FTA మే 1, 2026 నాటికి అమల్లోకి రానుంది. దీని ద్వారా భారతీయ వస్తువులకు 99% డ్యూటీ-ఫ్రీ ప్రవేశం లభించనుంది. ఇండియా-ఒమన్ కాంప్రహెన్సివ్ ఎకనామిక్ పార్టనర్‌షిప్ అగ్రిమెంట్ (CEPA) జూన్ 1 నాటికి అమల్లోకి వస్తుందని భావిస్తున్నారు, ఇది భారత ఎగుమతులకు గణనీయమైన డ్యూటీ-ఫ్రీ యాక్సెస్‌ను అందిస్తుంది. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU)తో వాణిజ్య ఒప్పందంపై చర్చలు జనవరి 2026లో ముగిశాయి, ఇది 2027 ప్రారంభం నాటికి అమల్లోకి రావచ్చని అంచనా. ఇండియా-న్యూజిలాండ్ FTA కూడా త్వరలో సంతకం కానుంది. ఈ ఒప్పందాలు భారతీయ ఎగుమతిదారులకు మార్కెట్ అందుబాటును మెరుగుపరచడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

రెమిటెన్సులు కీలక అండ

వాణిజ్య లోటు ఒత్తిళ్లను తగ్గించడంలో విదేశీ పంపకాలు (Remittances) కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. FY25లో, భారతదేశ వాణిజ్య లోటులో 47% వరకు రెమిటెన్సులు భర్తీ చేశాయి. ఈ ఏడాది $135.46 బిలియన్ల రికార్డు స్థాయిలో రెమిటెన్సులు నమోదయ్యాయి. డిజిటలైజేషన్, విదేశాలకు వలసలు పెరగడం వంటి కారణాలతో రెమిటెన్స్ మార్కెట్ నిరంతర వృద్ధిని కనబరుస్తుందని అంచనా. ఈ నగదు ప్రవాహాలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక బఫర్‌ను అందిస్తున్నాయి.

సవాళ్లు, ఆర్థిక దృక్పథం

కొత్త వాణిజ్య ఒప్పందాలు, రెమిటెన్సులు సానుకూల సంకేతాలనిస్తున్నప్పటికీ, సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి. బంగారం, వెండి వంటి దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం, ధరల పెరుగుదల వల్ల ఏర్పడుతున్న వాణిజ్య లోటు, దిగుమతి ద్రవ్యోల్బణానికి, రూపాయి విలువ క్షీణతకు దారితీయవచ్చు. పశ్చిమ ఆసియాలోని భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత పెద్ద ముప్పుగా పరిణమించింది, ఇది వాణిజ్య మార్గాలను ప్రభావితం చేసి, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను పెంచుతుంది. ముడి చమురు ధరలు పెరిగితే, వాణిజ్య లోటు మరింతగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రతి $10 బ్యారెల్ ధర పెరుగుదల కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (CAD)ను 30-40 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచుతుంది. సేవల ఎగుమతులతో పోలిస్తే, వస్తువుల ఎగుమతుల్లో నెమ్మదిగా వృద్ధి కనిపించడం వస్తు వ్యాపారంలో బలహీనతను సూచిస్తుంది. పెరుగుతున్న ధరలతో దిగుమతి వస్తువులపై అధిక ఆధారపడటం వాణిజ్య సమతుల్యతపై ఒత్తిడిని కొనసాగించవచ్చు. భారత రూపాయి బలహీనపడే ధోరణి దిగుమతి ఖర్చులను పెంచే ప్రమాదాన్ని కూడా జోడిస్తుంది.

అయినప్పటికీ, విశ్లేషకులు FY2026లో భారతదేశ CAD GDPలో సుమారు 1.0% ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు (FY2025లో 0.6% నుండి). ఈ సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థిక వ్యవస్థ robust GDP వృద్ధిని కొనసాగిస్తుందని అంచనా. గోల్డ్‌మన్ సాచ్స్ 2026లో 6.9% వృద్ధిని అంచనా వేసింది. ఏప్రిల్ 15, 2026 నాటికి, నిఫ్టీ 50 సూచీ, భౌగోళిక రాజకీయ కారకాల వల్ల ఒడిదుడుకులు ఉన్నప్పటికీ, 24,200 పాయింట్లకు పైగా ముగిసింది. ఇది పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని సూచిస్తుంది.