భారతదేశంలో పన్నుల మార్పు: శిలాజ ఇంధనాల నుంచే గ్రీన్ గ్రోత్ సాధ్యమా?

పన్నుల ఆదాయంతో గ్రీన్ వైపు పయనం

సెంటర్ ఫర్ సోషల్ అండ్ ఎకనామిక్ ప్రోగ్రెస్ (CSEP) రూపొందించిన ఒక కీలక వర్కింగ్ పేపర్, భారతదేశం తన పర్యావరణ లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఒక ఆచరణీయ మార్గాన్ని సూచిస్తోంది. ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం, కొత్తగా పన్నులు విధించాల్సిన అవసరం లేకుండా, ప్రస్తుతం శిలాజ ఇంధనాలపై వసూలు చేస్తున్న పన్నుల ఆదాయాన్ని క్లీన్ ఎనర్జీ మరియు పారిశ్రామిక సామర్థ్యాల మెరుగుదల వైపు మళ్లించవచ్చు. దీని ద్వారా ఆర్థిక వృద్ధిని పెంచడం, కర్బన ఉద్గారాలను గణనీయంగా తగ్గించడం, మరియు ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం అనే 'ట్రిపుల్ డివిడెండ్' సాధించవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. దీనినే 'ఫిస్కల్ న్యూట్రల్' విధానంగా అభివర్ణిస్తున్నారు.

పన్నుల ఆదాయాన్ని పునర్వినియోగించే వ్యూహం

ఈ వ్యూహంలో ప్రధానాంశం - పన్నుల ఆదాయాన్ని పునర్వినియోగించడం. బొగ్గుపై జీఎస్టీ (GST), మరియు చమురు, గ్యాస్ లపై ప్రత్యేక అదనపు ఎక్సైజ్ డ్యూటీ (SAED), రోడ్ మరియు మౌలిక సదుపాయాల సెస్ (Road and Infrastructure Cess) వంటి ప్రస్తుత వనరుల నుంచి ఏటా సుమారు ₹75,166 కోట్లు సమీకరించవచ్చని CSEP అంచనా వేసింది. ఈ నిధులను మూడు రకాలుగా కేటాయించే అవకాశాలను పరిశీలించారు: ఒకటి, ఉక్కు, అల్యూమినియం, సిమెంట్ వంటి కష్టతరమైన రంగాలలో (Hard-to-abate sectors) పారిశ్రామిక సామర్థ్యం పెంచడానికి; రెండు, పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రసార మౌలిక సదుపాయాల (Renewable energy transmission infrastructure) అభివృద్ధికి; లేదా ఈ రెండింటికీ సమతుల్యంగా కేటాయించడం. ఏ కేటాయింపు పద్ధతిని ఎంచుకున్నా, GDP, గ్రాస్ వాల్యూ యాడెడ్ (GVA), మరియు ఉత్పత్తిపై సానుకూల ప్రభావం ఉంటుందని అధ్యయనం చెబుతోంది. అయితే, పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రసార వ్యవస్థల్లో మొత్తం నిధులను పెట్టుబడిగా పెట్టడం వల్ల నిర్మాణం, యంత్రాలు, వ్యవసాయం, సేవల రంగాలలో విస్తృత ప్రభావం (spillover effects) ఏర్పడి, అత్యధిక GDP వృద్ధికి దారితీస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ విధానం కొత్త పన్నుల భారాన్ని గానీ, అప్పుల భారాన్ని గానీ పెంచకుండా, డీకార్బనైజేషన్ వైపు ఆర్థిక వ్యవస్థను మళ్లించే కీలక అడుగు అవుతుంది.

పెట్టుబడులు, లక్ష్యాలు, మరియు అంతర్జాతీయ పోలికలు

భారతదేశం తన ఇంధన పరివర్తన (energy transition) కోసం భారీ పెట్టుబడులను ఆశిస్తోంది. కేవలం విద్యుత్ రంగంలోనే, 2070 నాటికి నెట్ జీరో లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దాదాపు $14.23 ట్రిలియన్ అవసరమవుతాయని అంచనా. ప్రతిపాదిత పన్నుల మళ్లింపు, 2030 నాటికి 500 GW వరకు శిలాజ రహిత విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని అనుసంధానం చేయడానికి అవసరమైన నిధులలో కొంత భాగాన్ని తీర్చగలదు. ముఖ్యంగా, ఉక్కు, సిమెంట్, అల్యూమినియం వంటి HTA రంగాల నుంచి గణనీయమైన గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలు వెలువడుతున్నాయి. ఇవి విద్యుత్ ఉత్పత్తితో కలిసి భారతదేశం యొక్క మొత్తం గ్రీన్‌హౌస్ ఉద్గారాలలో సగానికి పైగా వాటాను కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద సిమెంట్ ఉత్పత్తిదారు అయిన భారతదేశం, 2050 నాటికి తన CO2 తీవ్రతను 45% తగ్గించుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద ఉక్కు ఉత్పత్తిదారుగా ఉన్న భారత్ లో, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల కారణంగా 2025 నాటికి ఉక్కు డిమాండ్ 8.5% పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో, అల్యూమినియం ప్లాంట్ల కోసం ఉద్గార ప్రమాణాలను కఠినతరం చేస్తూ నిబంధనలు వస్తున్నాయి. దేశం పునరుత్పాదక సామర్థ్యాన్ని అనుసంధానం చేయడానికి 2032 నాటికి ₹9 లక్షల కోట్లు కంటే ఎక్కువ పెట్టుబడులను విద్యుత్ ప్రసార మౌలిక సదుపాయాలలో పెడుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు ఇటువంటి ఆదాయ పునర్వినియోగ పద్ధతులను పరిశీలిస్తున్నప్పటికీ, కొత్త పన్నులు లేకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న పన్నుల నుంచి ఇంత భారీ స్థాయిలో నిధుల సమీకరణ భారతీయ విధానంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం. గతంలో 'క్లీన్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ సెస్' (Clean Environment Cess) వంటి నిధులలో 60% కంటే ఎక్కువ నిధులు వినియోగించబడలేదనే వాస్తవం, సమర్థవంతమైన నిధుల నిర్వహణ మరియు ప్రాధాన్యతల ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తోంది.

సవాళ్లు మరియు ఆందోళనలు

అయితే, ఈ ఆశాజనకమైన ప్రతిపాదనలోనూ అనేక సవాళ్లున్నాయి. ప్రతిపాదిత ₹75,166 కోట్లు వార్షిక ఆదాయం గణనీయమైనదే అయినప్పటికీ, HTA రంగాలలో పారిశ్రామిక సామర్థ్యం పెంపునకు అవసరమైన మొత్తం పెట్టుబడి (₹1.32 లక్షల కోట్లు) మరియు పునరుత్పాదక ప్రసార వ్యవస్థకు అవసరమైన పెట్టుబడి (₹2.44 లక్షల కోట్లు 2030 నాటికి) తో పోలిస్తే ఇది సరిపోదు. అంటే, ఈ మళ్లించిన ఆదాయం కీలక పెట్టుబడులలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే భరించగలదు, ఇతర నిధులపై ఆధారపడటం తప్పనిసరి. అంతేకాకుండా, ఆర్థిక చక్రాలపై ఆధారపడే ప్రస్తుత పన్ను ఆదాయంపై ఆధారపడటం వల్ల, నిధుల లభ్యతలో అస్థిరత (volatility) ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. 2070 నాటికి భారతదేశం యొక్క మొత్తం వాతావరణ ఫైనాన్స్ గ్యాప్ (climate finance gap) $6.5 ట్రిలియన్గా అంచనా వేయబడింది, ఇందులో విద్యుత్ రంగం మాత్రమే 82% వాటాను కలిగి ఉంది. 2070 నాటికి మొత్తం $22.7 ట్రిలియన్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం ఒక భారీ సవాలు. ముఖ్యంగా, పవర్ గ్రిడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఆధిపత్యం, మార్కెట్ నిర్మాణం, మరియు వైవిధ్యత అవకాశాల కొరత కారణంగా, టారిఫ్-బేస్డ్ కాంపిటీటివ్ బిడ్డింగ్ (TBCB) ఫ్రేమ్‌వర్క్ కింద భారత విద్యుత్ ప్రసార ప్రాజెక్టులలో విదేశీ పెట్టుబడిదారుల భాగస్వామ్యం పరిమితంగా ఉంది. నిధుల వినియోగం యొక్క సమర్థత, పటిష్టమైన పాలన (governance) మరియు పారదర్శకతపై ఆధారపడి ఉంటుంది, గతంలో క్లీన్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ సెస్ నిధులు సరిగా వినియోగించబడనటువంటి లోపాలను నివారించాల్సిన అవసరం ఉంది.

భవిష్యత్ ప్రణాళిక మరియు ఆశావాదం

ఈ ఆదాయ మళ్లింపు వ్యూహం యొక్క విజయం, కచ్చితమైన అమలు మరియు నిరంతరాయ విధానపరమైన మద్దతుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. CSEP పేపర్ 'ట్రిపుల్ డివిడెండ్' (ఆర్థిక వృద్ధి, ఉద్గార తగ్గింపు, సామాజిక సమానత్వం) యొక్క సామర్థ్యాన్ని హైలైట్ చేసినప్పటికీ, దీనిని సాధించడానికి, ప్రత్యేకించి విస్తృత వ్యవస్థాగత ప్రయోజనాల కోసం ప్రసార మౌలిక సదుపాయాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, జాగ్రత్తగా ప్రణాళిక మరియు ప్రాధాన్యతలు అవసరం. కార్పొరేట్ ఇండియా ఇంధన పరివర్తనపై ఆశాజనకంగా ఉంది, సర్వే చేసిన కంపెనీలలో 93% తక్కువ-కార్బన్ పరిష్కారాలలో పెట్టుబడి పెడుతున్నాయి మరియు రాబోయే ఐదేళ్లలో సుస్థిర పెట్టుబడులు పెరుగుతాయని దాదాపు అన్నీ ఆశిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఇటీవల బడ్జెట్ కేటాయింపులు ప్రసారం మరియు ఇంధన నిల్వల (energy storage) కోసం నిధులను తగ్గించే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నాయి, ఇది ప్రతిష్టాత్మక సామర్థ్యాల జోడింపులు ఉన్నప్పటికీ, నమ్మకమైన పునరుత్పాదక అనుసంధానానికి సంబంధించి ఆందోళనలను పెంచుతోంది. దీర్ఘకాలిక ప్రయాణం, 2030 వరకు వార్షిక $160-200 బిలియన్ల మేరకు స్థిరమైన, భారీ పెట్టుబడులను సమీకరించడంలో మరియు ముఖ్యంగా HTA రంగాలు, కీలకమైన గ్రిడ్ మౌలిక సదుపాయాలలో సమర్థవంతంగా అమలు చేయడంలో భారతదేశం యొక్క సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.