భారత్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు! పన్ను ఎగవేతలు.. గ్లోబల్ షాక్స్ తో దేశానికి పెరిగిన రిస్క్

పన్ను లోటుతో ఆర్థిక దుర్బలత్వం

భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధికి తగిన స్థాయిలో పన్ను ఆదాయం రావడం లేదని, ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెద్ద సమస్య అని సెంటర్ ఫర్ సోషల్ అండ్ ఎకనామిక్ ప్రోగ్రెస్ (Centre for Social and Economic Progress) ప్రెసిడెంట్ ఎమెరిటస్ రాకేష్ మోహన్ తెలిపారు. గత 15 ఏళ్లుగా నామమాత్రపు GDP వృద్ధి నమోదవుతున్నా, దేశం యొక్క టాక్స్-టు-GDP నిష్పత్తి (tax-to-GDP ratio) పెద్దగా పెరగలేదు. అంటే, పన్ను వసూళ్లు GDP వృద్ధికి అనుగుణంగా లేవని అర్థం. ప్రత్యక్ష పన్నుల (direct tax) వసూళ్లు పెరిగినా, మొత్తం టాక్స్-టు-GDP నిష్పత్తి మాత్రం ఆశించినంతగా పెరగలేదు. దీనికి ప్రధాన కారణం విస్తృతమైన పన్ను ఎగవేతలు, ఆదాయ నష్టాలు. ముఖ్యంగా GST వంటి పరోక్ష పన్నుల్లో (indirect taxes), వినియోగదారులు ధరలు తగ్గించుకోవడానికి అధికారిక బిల్లులను నివారించడం వంటివి జరుగుతున్నాయి. చారిత్రాత్మకంగా, GDPలో భారతదేశ పన్ను ఆదాయ శాతం 10.8% (మార్చి 2015)తో గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది. కానీ 2022లో ఇది కేవలం **6.73%**కి పడిపోయింది. ఇది ప్రపంచ సగటు 17.45% కన్నా చాలా తక్కువ. ఇటీవల అంచనాల ప్రకారం, FY26లో టాక్స్ బాయన్సీ (tax buoyancy) 0.5-0.6కి తగ్గుతుందని, ఇది గతంలోని 1.1 నుండి గణనీయమైన తగ్గుదల. ఇది గణనీయమైన పన్ను అంతరాన్ని (tax gap) సృష్టిస్తోంది.

బయటి షాక్స్ దుర్బలత్వాన్ని పెంచుతున్నాయి

ఈ నిరంతర పన్ను లోటు, ప్రస్తుతం ఉన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై వాటి ప్రభావం వల్ల దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ దుర్బలత్వాన్ని తీవ్రంగా పరీక్షిస్తోంది. పశ్చిమాసియాలో జరుగుతున్న సంఘర్షణల వల్ల క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు పెరిగాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ (Brent crude) ధరలు బ్యారెల్ $115 దాటాయి. భారతదేశం తన చమురు అవసరాలలో 85% కంటే ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకుంటున్నందున, ఈ ధరల పెరుగుదల ఆర్థిక సవాళ్లను సృష్టిస్తోంది. విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం, చమురు ధరలలో ప్రతి $10 పెరుగుదల భారతదేశ కరెంట్ అకౌంట్ లోటును (Current Account Deficit - CAD) $18-20 బిలియన్ల వరకు, అంటే GDPలో సుమారు 0.5% వరకు పెంచుతుంది. ఒకవేళ క్రూడ్ ధరలు బ్యారెల్ $100 పైన కొనసాగితే, CAD GDPలో 1.3%-2.5% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది దేశ విదేశీ చెల్లింపుల సమతుల్యతపై (external finances) తీవ్ర ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. అంతేకాకుండా, అధిక చమురు ధరలు ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచుతాయి. 10% ధరల పెరుగుదల భారతదేశ వినియోగదారుల ధరల సూచికను (Consumer Price Index - CPI) 40-60 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచవచ్చు. గోల్డ్‌మన్ సాక్స్ (Goldman Sachs) అంచనా ప్రకారం, ఈ ఒత్తిళ్ల వల్ల FY27లో భారతదేశ ద్రవ్యోల్బణం **4.6%**కి చేరి, GDP వృద్ధి **5.9%**కి తగ్గే అవకాశం ఉంది. పశ్చిమాసియా నుండి వచ్చే రెమిటెన్సులలో (remittances) అంతరాయాలు కూడా చెల్లింపుల సమతుల్యతను మరింత దెబ్బతీస్తాయి.

నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు, అమలులో లోపాలు

పన్ను సక్రమత (tax compliance) విషయంలో ఉన్న అంతర్లీన సమస్య ఒక ముఖ్యమైన రిస్క్. సాంకేతికత, నిర్మాణాత్మక మార్పులను ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, భారతదేశ పన్ను ఆదాయ సేకరణ మాత్రం సరిపోవడం లేదు. ప్రత్యక్ష పన్నులైన కార్పొరేట్, వ్యక్తిగత ఆదాయ పన్నులలో పన్ను బాయన్సీ (tax buoyancy) నిరంతర లోటు, వినియోగ పన్నుల నుండి గణనీయమైన ఆదాయ నష్టం, అమలులో ఉన్న విస్తృత సమస్యలను సూచిస్తున్నాయి. ప్రపంచ బ్యాంక్ (World Bank) ప్రకారం, పన్ను రేట్లు పోటీతత్వంగా ఉన్నప్పటికీ, వసూళ్ల సామర్థ్యం (collection efficiency) ఆశించిన దానికంటే తక్కువగా ఉంది. పరోక్ష పన్నులపై ఎక్కువగా ఆధారపడి, ప్రత్యక్ష పన్నుల పరిధిని తగినంతగా విస్తరించడంలో విఫలం కావడం ప్రభుత్వానికి ఆర్థిక పరమైన వెసులుబాటును పరిమితం చేస్తుంది. రాకేష్ మోహన్ గతంలోనే ఆర్థిక మితిమీరిన వ్యయాలు, ద్రవ్యోల్బణం, పోటీతత్వంపై వాటి ప్రతికూల ప్రభావాల గురించి హెచ్చరించారు. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్ $115 పైన కొనసాగితే, దేశ దిగుమతి బిల్లు వార్షికంగా $56-64 బిలియన్ల వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ ఆర్థిక ఒత్తిడి వడ్డీ రేట్ల పెంపు వంటి చర్యలను అవసరం చేయవచ్చు, అలాగే మార్కెట్ వాల్యుయేషన్లపై (market valuations) ప్రభావం చూపవచ్చు. రూపాయి బలహీనత, దిగుమతి ద్రవ్యోల్బణం రిస్క్ ను తగ్గించడానికి, బ్యాంకుల నెట్ ఓపెన్ పొజిషన్ లిమిట్లను (Net Open Position limits) పరిమితం చేయడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (Reserve Bank of India) తీసుకున్న చర్యలు ఈ అస్థిరతను సూచిస్తున్నాయి. భౌగోళిక రాజకీయ రిస్కులు, అధిక కమోడిటీ ధరలతో కూడిన ప్రస్తుత పరిస్థితి, దేశీయ ఆదాయ సేకరణను మెరుగుపరచడానికి, ఆర్థిక స్థైర్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి బలమైన వ్యూహాన్ని కోరుతోంది. IMF, ప్రపంచ బ్యాంకులు కూడా ఈ అంశాన్ని నొక్కి చెబుతున్నాయి.

భవిష్యత్ మార్గం, విధాన ప్రాధాన్యతలు

ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి, ప్రత్యక్ష, పరోక్ష పన్నుల విభాగాలలో పన్ను సక్రమతను మెరుగుపరచడానికి బలమైన విధాన ప్రయత్నం అవసరం. ముఖ్యంగా, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితి తగ్గిన తర్వాత ఈ చర్యలు చేపట్టాలి. ఆర్థిక లావాదేవీలను, ముఖ్యంగా పెద్ద పెట్టుబడులను ట్రాక్ చేయడానికి అధునాతన డేటా అనలిటిక్స్, ITని ఉపయోగించడం, ఖచ్చితమైన ఆదాయ రిపోర్టింగ్, పన్నుల కోసం చాలా కీలకం. IMF, ప్రపంచ బ్యాంకులు మౌలిక సదుపాయాలు, ఆరోగ్యంపై వృద్ధి-ఆధారిత వ్యయాలకు ఆర్థిక వెసులుబాటును కల్పించడంలో దేశీయ ఆదాయ సమీకరణ (domestic revenue mobilization) పై మరింత దృష్టి పెట్టాలని సూచిస్తున్నాయి. స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్ (Standard Chartered) విశ్లేషణ ప్రకారం, నిరంతరాయంగా అధిక ఇంధన ధరలు, ద్రవ్యోల్బణం, ప్రపంచ వడ్డీ రేట్లు పెరిగితే RBI పాలసీ రేటును పెంచే అవకాశం ఉంది. దేశ కరెంట్ అకౌంట్ లోటును నిర్వహించడం, కరెన్సీ స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం, నిరంతర వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం అనేది ఈ దీర్ఘకాలిక సక్రమత లోపాలను సరిదిద్దడం, అస్థిరమైన ప్రపంచ ఆర్థిక వాతావరణంలో ఆదాయ సేకరణ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను బలోపేతం చేయడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.