భారత్‌లో పెట్రోల్ ధరల్లో భారీ వ్యత్యాసాలు.. కారణం ఇదే!

రాష్ట్రాల వ్యాట్ (VAT) రేట్లే అసలు కారణం

భారతదేశంలో పెట్రోల్ ధరలు రాష్ట్రాల వారీగా గణనీయంగా మారుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పెట్రోల్ ధరలు అత్యధికంగా ఉండగా, గుజరాత్‌లో అతి తక్కువగా ఉన్నాయి. ఈ వ్యత్యాసాలకు ప్రధాన కారణం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విధించే వేర్వేరు వ్యాట్ (Value Added Tax) రేట్లు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 31% వ్యాట్‌తో పాటు లీటరుకు ₹4 రోడ్ డెవలప్‌మెంట్ సెస్ విధిస్తున్నారు. దీంతో ధరలు దాదాపు **35%**కు చేరుకుంటున్నాయి. పొరుగు రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ, కేరళలలో కూడా ధరలు లీటరుకు ₹112 దాటుతున్నాయి. కేరళ తన వ్యాట్‌తో పాటు సోషల్ సెక్యూరిటీ సెస్ కూడా జోడించింది.

మరోవైపు, గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్, ఢిల్లీ, హర్యానా, గోవా, అస్సాం రాష్ట్రాల్లో పెట్రోల్ ధరలు లీటరుకు ₹102 లేదా అంతకంటే తక్కువగానే ఉన్నాయి.

భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) పాలిత రాష్ట్రాల్లో ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, కొన్ని ప్రతిపక్ష పార్టీలు పాలిత రాష్ట్రాలు, కేంద్రం ఎక్సైజ్ డ్యూటీ తగ్గించిన తర్వాత కూడా తమ వ్యాట్ రేట్లను తగ్గించలేదని, దీనివల్ల అక్కడి వినియోగదారులపై భారం పడుతోందని ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి.

కేంద్రం పన్ను కోతలు vs రాష్ట్రాల విధానాలు

కేంద్ర ప్రభుత్వం మార్చి 27, 2026న పెట్రోల్, డీజిల్‌పై ఎక్సైజ్ డ్యూటీని లీటరుకు ₹10 తగ్గించింది. బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రాలు ఈ ప్రయోజనాన్ని పూర్తిగా వినియోగదారులకు బదిలీ చేశాయని అధికారిక వర్గాలు తెలిపాయి. కానీ, కాంగ్రెస్, INDIA కూటమి నేతృత్వంలోని రాష్ట్రాలు ఇలాంటి వ్యాట్ కోతలు విధించలేదని ఆరోపణలున్నాయి. దీని ఫలితంగా ఆయా రాష్ట్రాల ప్రజలకు ఇంధన బిల్లులు ఎక్కువగా వస్తున్నాయి.

అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు - భారత్ వ్యూహం

రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, హార్ముజ్ జలసంధిలో అవాంతరాలు వంటి భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనల కారణంగా ఫిబ్రవరి 2022 నుంచి బెంట్ క్రూడ్ ధర రెండుసార్లు $120 బ్యారెల్‌ను దాటింది.

అనేక దేశాలు పెరుగుతున్న ధరలను నేరుగా వినియోగదారులపైకి నెట్టేయగా, భారత్ మాత్రం పలుమార్లు రిటైల్ ధరలను తగ్గించింది. రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంఘర్షణ సమయంలోనే భారత్ రిటైల్ ఇంధన ధరలను నాలుగుసార్లు తగ్గించి, మే 2026లో స్వల్పంగా పెంచడం గమనార్హం. ఇది ఇతర ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థలతో పోలిస్తే ధరల పెరుగుదలను నియంత్రణలో ఉంచినట్లు తెలుస్తోంది.

సెక్టార్ ట్రెండ్స్, భారత్ తీరు

ప్రపంచ ఇంధన రంగం సరఫరా గొలుసు సమస్యలు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలతో సతమతమవుతోంది. దీనివల్ల ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో రిటైల్ ధరలు నిలకడగా పెరుగుతున్నాయి. అయితే, భారత్ వ్యూహం కేంద్ర ఎక్సైజ్ డ్యూటీ సర్దుబాట్లు, విభిన్న రాష్ట్రాల పన్ను విధానాల ద్వారా ధరలను నియంత్రించడంపై దృష్టి సారించింది. ఇది దేశీయంగా ఒక విభిన్నమైన మార్కెట్‌ను సృష్టించింది. రాష్ట్రాల మధ్య ధరల్లోని భారీ వ్యత్యాసం, వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తిపై అసమాన ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరల అస్థిరత, రాష్ట్రాల ఆర్థిక ప్రణాళికలలోని తేడాల నేపథ్యంలో భారత్ అనుసరిస్తున్న విధానం దీర్ఘకాలంలో ఎంతవరకు విజయవంతమవుతుందో చూడాలి.