భారతదేశ సేవల ఎగుమతుల్లో సరికొత్త రికార్డు.. అయినా వాణిజ్య లోటుపై ఆందోళన!

సేవల ఎగుమతుల్లో సరికొత్త శిఖరాగ్రం

ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26 (FY26) లో, భారతదేశ సేవల ఎగుమతులు ఒక అపూర్వమైన మైలురాయిని అధిగమించాయి. $418.3 బిలియన్లకు చేరుకున్న ఈ ఎగుమతులు, అంతకుముందు ఏడాదితో పోలిస్తే 7.9% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఫైనాన్స్ మినిస్ట్రీ విడుదల చేసిన ఏప్రిల్ నెల ఆర్థిక సమీక్ష ప్రకారం, ఇది దేశ ఎగుమతుల్లో సేవల వాటాను మరింత పెంచింది. సేవల రంగం ఇప్పుడు మొత్తం ఎగుమతుల్లో 48.6% వాటాను కలిగి ఉంది, ఇది గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో 47% గా ఉంది. దేశ స్థూల విలువ జోడింపు (GVA) లో 50% కంటే ఎక్కువ భాగస్వామ్యం వహిస్తున్న ఈ రంగం, భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధికి కీలక చోదక శక్తిగా నిలుస్తోంది.

ఈ రంగంలో, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (IT) మరియు బిజినెస్ ప్రాసెస్ మేనేజ్‌మెంట్ (BPM) రంగాలు అత్యంత శక్తివంతంగా కొనసాగుతున్నాయి. IT ఎగుమతులు ఒక్కటే $246 బిలియన్లను మించిపోతాయని అంచనా వేస్తుండగా, BPM రంగం $315.4 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని భావిస్తున్నారు. గ్లోబల్ కేపబిలిటీ సెంటర్లు (GCCs) కూడా గణనీయమైన పురోగతిని సాధిస్తున్నాయి, ఇవి $64.6 బిలియన్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జించడంతో పాటు, దాదాపు 2 మిలియన్ల వృత్తి నిపుణులకు ఉపాధి కల్పిస్తున్నాయి. గోల్డ్‌మన్ సాక్స్ అంచనాల ప్రకారం, 2030 నాటికి భారతదేశ సేవల ఎగుమతులు $800 బిలియన్లకు చేరుకోవచ్చు.

పెరుగుతున్న మొత్తం వాణిజ్య లోటు

సేవల రంగం అద్భుతమైన ప్రదర్శన కనబరిచినప్పటికీ, దేశం యొక్క మొత్తం వాణిజ్య లోటు (Overall Trade Deficit) FY26 లో $119.3 బిలియన్లకు పెరిగింది. ఇది FY25 లోని $94.7 బిలియన్ల లోటు కంటే ఎక్కువ. ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం వస్తువుల వాణిజ్యంలో (Merchandise Trade) నెలకొన్న భారీ లోటు. FY24-25 లో, వస్తువుల వాణిజ్య లోటు $283.81 బిలియన్లుగా నమోదైంది. దీనిని సేవల వాణిజ్యం నుండి వచ్చిన $189.40 బిలియన్ల మిగులు పాక్షికంగా మాత్రమే భర్తీ చేయగలిగింది, ఫలితంగా మొత్తం లోటు $94.41 బిలియన్లకు పరిమితమైంది. FY26 లో మార్చి నెలకు గాను వాణిజ్య లోటు $20.67 బిలియన్లుగా ఉంది, అయితే కొన్ని అంచనాల ప్రకారం, FY26 లో మొత్తం లోటు $333 బిలియన్లకు చేరే అవకాశం ఉంది. పెరుగుతున్న బంగారం దిగుమతులు, ఇతర కీలక దిగుమతుల డిమాండ్ దీనికి దోహదం చేస్తున్నాయి.

అంతర్జాతీయంగా భారతదేశ స్థానం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, భారతదేశం సేవల ఎగుమతిలో 7వ స్థానంలో నిలుస్తోంది. ప్రపంచ సేవల వాణిజ్యంలో 4.3% వాటాను కలిగి ఉన్న భారతదేశం, 2005లో కేవలం 2% వాటాతో ఉండేది. అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ వంటి దేశాలు సేవల ఎగుమతుల్లో ముందున్నాయి. భారతదేశ సేవల ఎగుమతుల వృద్ధి రేటు (CAGR) FY01-FY13 మధ్య 35% ఉండగా, FY13-FY25 మధ్య **9.3%**కి తగ్గింది. ప్రపంచ సేవల వాణిజ్యం 2025లో 8.2% వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా వేస్తుండగా, 2026 లో వస్తువుల వాణిజ్యం మాత్రం భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, అధిక చమురు ధరల నేపథ్యంలో కేవలం 1.9% మాత్రమే పెరుగుతుందని అంచనా.

సవాళ్లు, రిస్కులు, భవిష్యత్ అంచనాలు

సేవల ఎగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం కొన్ని రిస్కులను తెచ్చిపెడుతుంది. వస్తువుల ఎగుమతుల పెరుగుదల FY26 లో కేవలం 1% గా ఉండటం, భారతదేశ తయారీ రంగంలో నిర్మాణపరమైన సమస్యలను సూచిస్తుంది. రత్నాలు, ఆభరణాల వంటి లేబర్-ఇంటెన్సివ్ ఎగుమతుల్లో బలహీనతలు, ఎలక్ట్రానిక్స్, యంత్రాల దిగుమతుల పెరుగుదల దీనికి కారణాలు. ఈ నిరంతర వాణిజ్య అసమతుల్యత వల్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం బయటకు వెళ్తుంది, ఇది రూపాయిని బలహీనపరిచి, ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, మధ్యప్రాచ్య రవాణా మార్గాల్లో అంతరాయాలు, అధిక చమురు ధరలు భారతదేశ దిగుమతి బిల్లును పెంచి, వాణిజ్య లోటును మరింత విస్తరింపజేయవచ్చు.

భవిష్యత్తులో, భారత ప్రభుత్వం సేవల ఎగుమతులను మరింత ప్రోత్సహించడానికి ప్రణాళికలు వేస్తోంది. యూనియన్ బడ్జెట్ 2026-27 లో క్లౌడ్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు పన్ను సెలవులు, IT సేవల ధరల ఒప్పందాల్లో సంస్కరణలు వంటి కీలక చర్యలు ప్రకటించబడ్డాయి. దేశీయ డిమాండ్, మెరుగైన వాణిజ్య అవకాశాల మద్దతుతో భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధి బలంగా ఉంటుందని వరల్డ్ బ్యాంక్ FY27 కి 6.6%, IMF FY26-27 కి 6.5% వృద్ధిని అంచనా వేసింది. అయితే, పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటును అదుపు చేయడం, వస్తువుల వాణిజ్యంలో ఉన్న నిర్మాణపరమైన సమస్యలను పరిష్కరించడం దేశ దీర్ఘకాలిక బాహ్య రంగ స్థిరత్వానికి, సుస్థిర ఆర్థిక వృద్ధికి కీలకం.