భారతదేశంలో 'సెల్ఫ్ హెల్ప్ గ్రూపుల' (SHG) వ్యవస్థలో పెద్ద మార్పు మొదలైంది. ఇప్పటివరకు కేవలం రుణాలు తీసుకోవడానికే పరిమితమైన ఈ గ్రూపులు, ఇప్పుడు రిజిస్టర్డ్ వ్యాపార సంస్థలుగా మారుతున్నాయి. దాదాపు **10 కోట్ల** కుటుంబాలను ప్రభావితం చేసే ఈ పరిణామం, గ్రామీణ ఆర్థిక రంగాన్ని ఎలా మార్చబోతోంది?
గత కొంతకాలంగా కేవలం పేదరిక నిర్మూలన మరియు ప్రాథమిక అవసరాల కోసం రుణాలు ఇచ్చే కేంద్రంగా ఉన్న 'సెల్ఫ్ హెల్ప్ గ్రూపుల' వ్యవస్థ, ఇప్పుడు ఒక ప్రొఫెషనల్ బిజినెస్ మోడల్ వైపు అడుగులు వేస్తోంది. 'దీన్ దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన-నేషనల్ రూరల్ లైవ్లీహుడ్ మిషన్' (DAY-NRLM) ఆధ్వర్యంలో ఉన్న 94 లక్షల గ్రూపులను ఇకపై అధికారిక వాణిజ్య సంస్థలుగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
రాష్ట్రాల చొరవ
ఈ మార్పును వేగవంతం చేయడంలో ఒడిశాలోని 'మిషన్ శక్తి' వంటి కార్యక్రమాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అటు గోవా ప్రభుత్వం కూడా ఈ మహిళా గ్రూపులను ప్రభుత్వ క్యాంటీన్ల వంటి పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌లో భాగం చేస్తూ, వారికి నేరుగా మార్కెట్ అవకాశాలను కల్పిస్తోంది.
ఎందుకు ఈ మార్పు?
ఈ గ్రూపులు 'ఉద్యమ్' (Udyam) రిజిస్ట్రేషన్ ద్వారా MSMEలుగా మారడం వల్ల భారీ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి:
- అధికారిక బ్యాంకింగ్: ఫార్మల్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి ప్రవేశించడం వల్ల క్రెడిట్ హిస్టరీ పెరుగుతుంది.
- బ్రాండింగ్ & ఎగుమతులు: సొంతంగా బ్రాండింగ్ చేసుకొని ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసే అవకాశం లభిస్తుంది.
- RAMP ప్రాజెక్ట్: ప్రపంచ బ్యాంకు సహకారంతో నడుస్తున్న RAMP ప్రాజెక్ట్, ఈ గ్రూపులకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను కల్పిస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
SHGలు MSMEలుగా మారడం వల్ల బ్యాంకులు మరియు NBFCలకు గ్రామీణ రుణాల రిస్క్ తగ్గుతుంది. డిజిటల్ బుక్ కీపింగ్, పేమెంట్ నెట్‌వర్క్స్ పెరగడం వల్ల ఈ గ్రూపులు భవిష్యత్తులో డిజిటల్ ఎకానమీలో కీలకంగా మారతాయి. అయితే, ప్రభుత్వ సబ్సిడీల మీద ఆధారపడకుండా, స్వతంత్రంగా లాభాలను గడించడం అనేది ఈ గ్రూపుల ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు. ఈ మార్పు ఎంతవరకు సక్సెస్ అవుతుందన్నది, ఎన్ని గ్రూపులు స్వతంత్రంగా నిలబడతాయన్న దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.