Whalesbook
కేంద్రం నుంచి రాష్ట్రాలకు మారిన ఆర్థిక బాధ్యతలు
రెండు దశాబ్దాలుగా అమల్లో ఉన్న MGNREGA పథకానికి స్వస్తి పలికి, వికసిత్ భారత్ యాక్ట్ ను తీసుకురావాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఈ చట్టం జూలై 1, 2025 నుంచి అమలులోకి వస్తుంది. ముఖ్యంగా, నిరుద్యోగ భృతి చెల్లింపుల బాధ్యతను పూర్తిగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకే అప్పగిస్తోంది. ఇది MGNREGA విధానానికి పూర్తి భిన్నం.
ఇప్పటివరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం MGNREGA పథకంలో 90% నిధులను భరించేది, కేవలం 10% మాత్రమే రాష్ట్రాల వాటా ఉండేది. కానీ కొత్త చట్టం ప్రకారం, ఈ నిష్పత్తిని 60% కేంద్రం, 40% రాష్ట్రాలుగా మార్చారు. అయితే, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, హిమాలయ రాష్ట్రాలకు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు (శాసనసభలు లేనివి) మినహాయింపు ఇచ్చారు. వారికి కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి ఎక్కువ మద్దతు లభిస్తుంది.
ఈ మార్పుల వల్ల రాష్ట్రాల బడ్జెట్ లపై గణనీయమైన ఒత్తిడి పడే అవకాశం ఉంది. రాష్ట్రాలు ఎక్కువ ఖర్చు భరించాల్సి రావడంతో, కొత్త ప్రాజెక్టులకు అనుమతులు ఇవ్వడంలో ఆలస్యం లేదా కోతలు విధించే ప్రమాదం ఉంది. ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలను తగ్గించవచ్చు.
ఉపాధి నుంచి గ్రామీణాభివృద్ధికి విస్తరణ
కేవలం ఉపాధి కల్పనకే పరిమితం కాకుండా, వికసిత్ భారత్ యాక్ట్ గ్రామీణాభివృద్ధి ప్రణాళికను విస్తృత పరిధిలోకి తీసుకువెళ్తుంది. వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్లాన్స్ (VGPPs) ద్వారా ప్రాజెక్టులను రూపొందించాలి. నీటి భద్రత, మౌలిక సదుపాయాలు, జీవనోపాధి, వాతావరణ మార్పుల నిరోధకత వంటి వర్గాలకు అనుగుణంగా పనులు ఉండాలి. ఇది ఇతర ప్రభుత్వ పథకాలతో అనుసంధానం అయ్యేలా, వ్యవసాయ పనులు జోరుగా సాగే సమయంలో ఉపాధిని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసి, వ్యవసాయ కూలీల కొరతను తీర్చేలా రూపొందించారు. వికసిత్ భారత్ 2047 దార్శనికతకు అనుగుణంగా, శాశ్వత గ్రామీణ ఆస్తుల కల్పనపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. అమలులో భాగంగా, కఠినమైన డిజిటల్ హాజరు, మరింత పారదర్శకత, పబ్లిక్ డిస్క్లోజర్స్, వర్క్సైట్ సమాచార బోర్డులు వంటివి తప్పనిసరి.
విమర్శలు, ఆందోళనలు
కొత్త చట్టం తీసుకురావడంలో తొందరపాటు జరిగిందని, చట్టపరమైన ప్రక్రియ వేగంగా పూర్తయిందని కొందరు విమర్శిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ప్రతిపక్ష పార్టీలు, పాలసీ విశ్లేషకులు ఈ సంస్కరణలు 'పని చేసే హక్కు'ను బలహీనపరుస్తాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. డిమాండ్ ఆధారిత, నిరంతరాయంగా సాగే పథకం నుంచి, నియంత్రిత పథకం వైపు మారడం దాని ప్రధాన బలాన్ని తగ్గిస్తుందని వారు వాదిస్తున్నారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారాలను కేంద్రీకృతం చేస్తూ, దేశ ఫెడరల్ వ్యవస్థను బలహీనపరుస్తోందని, రాష్ట్రాలకు ఆర్థిక బాధ్యతలను పెంచుతూ, తగిన నియంత్రణ అధికారం ఇవ్వడం లేదని మరికొందరు ఆందోళన చెందుతున్నారు. MGNREGA గతంలో నిధుల కొరత, చెల్లింపుల్లో జాప్యంతో ఇబ్బందులు పడింది. రాష్ట్రాలు ఎక్కువ నిధుల భారాన్ని మోయాల్సి వస్తే ఈ సమస్యలు మరింత తీవ్రతరం కావచ్చని భావిస్తున్నారు.
ఆర్థిక ప్రభావం, భవిష్యత్తు
MGNREGA లోని లోపాలను సరిదిద్దడానికి, వికసిత్ భారత్ 2047 లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా మెరుగైన ప్రణాళిక, సామర్థ్యం తీసుకురావడానికి ఈ మార్పులు దోహదపడతాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే, MGNREGA గ్రామీణ పేదరికాన్ని తగ్గించడంలో, ఆదాయాలను పెంచడంలో, వేతనాలను మెరుగుపరచడంలో, సమాజాలకు సాధికారత కల్పించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. దాని హక్కుల ఆధారిత, డిమాండ్-డ్రివెన్ విధానం నుంచి వైదొలగడం ఈ ప్రయోజనాలను ప్రమాదంలో పడేయవచ్చు. రాష్ట్రాలు కొత్త ఆర్థిక భారాలను తట్టుకుని, పథకం లక్ష్యాలను చేరుకోగల సామర్థ్యంపైనే వికసిత్ భారత్ యాక్ట్ విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.