భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు రూపాయి పతనానికి దారితీస్తున్నాయి. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న సంఘర్షణల నేపథ్యంలో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధరలు $105 బ్యారెల్ పైనే కొనసాగుతున్నాయి. దీనితో ఇండియన్ రూపాయి డాలర్ తో పోలిస్తే 95.72 స్థాయికి పడిపోయి, రికార్డు కనిష్టాలను నమోదు చేసింది. గత ఫిబ్రవరి చివరి నుంచి చూస్తే, రూపాయి విలువ దాదాపు 6% పడిపోయింది. ఇదే క్రమంలో, 2026లో ఇప్పటివరకు ఆసియాలోనే అత్యంత బలహీనమైన కరెన్సీగా రూపాయి నిలిచింది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) రూపాయి విలువలో అధిక ఒడిదుడుకులను (Volatility) తగ్గించడానికి డాలర్లను అమ్ముతూ జోక్యం చేసుకుంటున్నప్పటికీ, అంతర్లీనంగా ఒత్తిళ్లు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.
ఈ చమురు సంక్షోభం భారతదేశం యొక్క నిర్మాణపరమైన బలహీనతలను మరింత బయటపెట్టింది. భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో దాదాపు 90% వరకు దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. దీంతో పశ్చిమ ఆసియా వంటి ప్రాంతాలలో ఏదైనా అవాంతరం ఏర్పడితే, కరెన్సీ విలువ పడిపోవడంతో పాటు కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (Current Account Deficit) పెరిగి, దిగుమతి బిల్లులు పెరిగి ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) పెంచుతాయి. చమురు ధరలు $100 బ్యారెల్ పైనే కొనసాగితే, రూపాయి విలువ 100 మార్క్ ను కూడా చేరుకునే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
2026 తొలి అర్ధభాగంలో, బలహీనపడిన అమెరికా డాలర్, ఫెడ్ రేట్ కట్స్ (Fed Rate Cuts) పై అంచనాల నేపథ్యంలో అనేక ఆసియా కరెన్సీలు స్థిరంగా లేదా విలువ పెంచుకుంటే, ఇండియన్ రూపాయి మాత్రం గణనీయంగా వెనుకబడింది. మార్చి 2026 నాటికి, గత సంవత్సరంలో అమెరికా డాలర్ తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ దాదాపు 5% క్షీణించింది. ఇది, కేవలం ప్రాంతీయ పోకడలకు అతీతంగా, భారతదేశానికి ప్రత్యేకమైన బలహీనతను సూచిస్తుంది. ఏడాది ప్రారంభంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ల (Emerging Markets) పట్ల ఉన్న సానుకూలత, ఇప్పుడు క్షీణించింది. కొనసాగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, కఠినమైన సెంట్రల్ బ్యాంక్ విధానాల నేపథ్యంలో వడ్డీ రేట్ల కోతలు 2026 చివరిలో లేదా 2027లో మాత్రమే సంభవించవచ్చని అంచనాలున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో, సురక్షితమైన పెట్టుబడుల వైపు మొగ్గు చూపుతూ, అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ల నుంచి పెట్టుబడులు వెనక్కి మళ్లుతున్నాయి.
చారిత్రాత్మకంగా చూస్తే, చమురు ధరల పెరుగుదల భారత రూపాయిపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇది కరెన్సీ విలువ పడిపోవడానికి, కరెంట్ అకౌంట్ లోటు పెరగడానికి దారితీసింది. గతంలో చమురు షాక్స్ భారతదేశ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి, టోకు ధరలపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో, నిలకడగా అధికంగా ఉన్న చమురు ధరలు, భౌగోళిక అనిశ్చితి గతంలోని పరిస్థితులను ప్రతిబింబిస్తున్నప్పటికీ, విదేశీ పెట్టుబడిదారుల భారీగా తమ పెట్టుబడులను వెనక్కి తీసుకోవడం ఈ పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేస్తోంది.
విదేశీ పోర్ట్ఫోలియో పెట్టుబడిదారులు (Foreign Portfolio Investors) తీవ్రమైన అప్రమత్తతను ప్రదర్శిస్తున్నారు. 2026 తొలి నాలుగు నెలల్లో నికరంగా ₹1.89 లక్షల కోట్లు పెట్టుబడులు వెనక్కి మళ్లాయి, ఇది 2025 మొత్తం పెట్టుబడుల ఉపసంహరణను మించిపోయింది. ప్రపంచ ఆర్థిక ఆందోళనలు, అధిక వడ్డీ రేట్లు, భౌగోళిక రాజకీయ రిస్కుల నేపథ్యంలో ఈ నిరంతర అమ్మకాలు రూపాయిపై తీవ్ర ఒత్తిడిని కలిగిస్తున్నాయి. ఫిబ్రవరిలో స్వల్పంగా వచ్చిన పెట్టుబడుల ప్రవాహం తర్వాత, మార్చి, ఏప్రిల్, మే ప్రారంభంలో భారీగా అమ్మకాలు జరిగాయి. అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లలోకి డబ్బు ప్రవహిస్తుందన్న మునుపటి అంచనాలకు ఇది పూర్తి విరుద్ధం. మూడీస్ (Moody's) కూడా భారతదేశం యొక్క FY27 GDP వృద్ధి అంచనాలను 6% కి తగ్గించింది.
భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో దాదాపు 85-90% వరకు దిగుమతులపై ఆధారపడటం ఒక ప్రధాన నిర్మాణ లోపం. వైవిధ్యమైన ఇంధన వనరులు లేదా బలమైన దేశీయ ఉత్పత్తి కలిగిన ప్రాంతీయ పోటీదారులతో పోలిస్తే, భారతదేశం యొక్క దిగుమతి అంతరం (Import Gap) లోతుగా ఉంది, ఇది ధరల తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులకు గురయ్యేలా చేస్తుంది. అధిక ఇంధన దిగుమతుల బిల్లుల వల్ల పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు (Trade Gap) నేరుగా రూపాయిపై ఒత్తిడి తెస్తుంది, విదేశీ మారక నిల్వలపై (Foreign Exchange Reserves) భారాన్ని పెంచుతుంది.
విశ్లేషకులు రూపాయిలో మరిన్ని ఒడిదుడుకులు ఉంటాయని భావిస్తున్నారు. ఇది ప్రధానంగా చమురు ధరలు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు సద్దుమణగడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆర్థిక వృద్ధికి ఆటంకం కలగకుండా, రూపాయి పతనాన్ని అదుపులో ఉంచడానికి RBI ఒక క్లిష్టమైన పనిని ఎదుర్కొంటోంది. మధ్యప్రాచ్య సంఘర్షణ వ్యవధి, చమురు ధరల ధోరణులు వంటి ప్రపంచ కారకాలు ప్రతికూలంగా ఉంటే, RBI జోక్యం యొక్క ప్రభావం పరిమితంగా ఉంటుంది. పశ్చిమ ఆసియాలో వేగంగా పరిష్కారం లభిస్తే కొంత ఉపశమనం లభించవచ్చు, కానీ ప్రస్తుత భౌగోళిక రాజకీయ వాతావరణం, ద్రవ్యోల్బణం ఆందోళనలు రూపాయిపై ఒత్తిడి, పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ప్రమాదం దీర్ఘకాలం కొనసాగవచ్చని సూచిస్తున్నాయి.
