రుణ చెల్లింపుల ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకు
ఈ బాండ్ బైబ్యాక్, రీ-ఇష్యూ ఆపరేషన్ ద్వారా ప్రభుత్వం తన వద్ద ఉన్న ₹12,686.974 కోట్ల సెక్యూరిటీలను తిరిగి కొనుగోలు చేసి, బదులుగా ₹13,311.383 కోట్ల విలువైన కొత్త బాండ్లను జారీ చేసింది. రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరంలో మెచ్యూర్ కానున్న సుమారు ₹5.47 లక్షల కోట్ల రుణాన్ని సమర్ధవంతంగా నిర్వహించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ముఖ్యంగా, 6.64% GS 2027, 7.04% GS 2029, మరియు 7.88% GS 2030 వంటి మెచ్యూర్ అవుతున్న కొన్ని బాండ్ల కోసం వచ్చిన బిడ్లను ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు. ఈ సెలెక్టివ్ విధానం ద్వారా, స్వల్పకాలిక రుణాన్ని దీర్ఘకాలిక బాండ్లతో మార్పిడి చేయడం, తద్వారా చెల్లింపు గడువులను FY32 తర్వాతకు పొడిగించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఫిబ్రవరి నుండి ఇలాంటి ఆపరేషన్లు ₹84,804 కోట్లకు పైగా జరిగాయి. ఇది ప్రభుత్వ రుణ స్వరూపాన్ని మార్చే నిరంతర ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తుంది.
రికార్డు స్థాయిలో రుణ సేకరణ
ప్రభుత్వం FY27 కోసం ₹17.2 లక్షల కోట్ల భారీ గ్రాస్ మార్కెట్ బారోయింగ్ ను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ భారీ రుణ అవసరం బాండ్ మార్కెట్ పై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది, దిగుబడులలో (yields) హెచ్చుతగ్గులకు కారణమవుతుంది. ప్రస్తుతం, బెంచ్మార్క్ 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ బాండ్ దిగుబడి సుమారు 6.9% వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది, ఇది ఇటీవల గరిష్ట స్థాయిల నుండి కొద్దిగా తగ్గినా, గత ఏడాదితో పోలిస్తే అధికంగానే ఉంది. విశ్లేషకులు 10-సంవత్సరాల బాండ్ దిగుబడి 6.65% నుండి 6.80% మధ్య ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రభుత్వ రుణ భారం, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల హెచ్చుతగ్గులు వంటి గ్లోబల్ ఆందోళనలు మార్కెట్ సెంటిమెంట్ను, బాండ్ దిగుబడులను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
RBI లిక్విడిటీ మేనేజ్మెంట్
మార్కెట్ లిక్విడిటీని చురుకుగా నిర్వహిస్తూ, బాండ్ మార్కెట్కు మద్దతుగా, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడేందుకు RBI కృషి చేస్తోంది. ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMOs), CRR సర్దుబాట్లు, ఫారెక్స్ (FX) స్వాప్ల వంటి సాధనాల ద్వారా, ముఖ్యంగా ప్రభుత్వ భారీ రుణ సేకరణ సమయంలో, RBI మార్కెట్లోకి గణనీయమైన నిధులను విడుదల చేసింది. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు కొరతను ఎదుర్కోవడానికి, బాండ్ దిగుబడులు అతిగా పెరగకుండా నిరోధించడానికి ఈ చర్యలు సహాయపడ్డాయి. ప్రస్తుతం RBI పాలసీ రేటు 5.25% గా ఉంది. ప్రభుత్వ రుణ అవసరాలను తీరుస్తూ, మార్కెట్ పరిస్థితులను స్థిరంగా ఉంచడంలో RBI చర్యలు కీలకం.
ఆర్థికపరమైన సవాళ్లు
చురుకైన రుణ నిర్వహణ ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం ఆర్థికపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూనే ఉంది. క్రెడిట్ రేటింగ్ ఏజెన్సీలు భారతదేశానికి స్థిరమైన అవుట్లుక్ను ఇస్తున్నాయి (సుమారు BBB/Baa3). అయితే, అధిక బడ్జెట్ లోటులు, రుణ స్థాయిలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. మూడీస్ ప్రకారం, భారతదేశం యొక్క అధిక రుణ భారం, దానిని భరించడంలో ఇబ్బంది దీర్ఘకాలిక సమస్యలు. ప్రభుత్వ రుణం GDPలో 80% పైన ఉంటుందని అంచనా. FY27 కి ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ లక్ష్యం GDPలో 4.3%. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, అస్థిర ఇంధన ధరలు ద్రవ్యోల్బణం, లోటు గురించి ఆందోళనలను పెంచుతున్నాయి. భారతదేశ 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ బాండ్ దిగుబడులు, ఇతర ఆసియా-పసిఫిక్ దేశాల కంటే అధికంగా ఉన్నాయి, ఇది మార్కెట్ రిస్క్ ప్రీమియాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రభుత్వ ఆదాయంతో పోలిస్తే రుణ సేవ ఖర్చు అధికంగా ఉండటం, ప్రభుత్వ ఆర్థిక కదలికలకు పరిమితిని విధిస్తుంది.
గ్లోబల్ ఎమర్జింగ్ మార్కెట్లలో భారత్
భారత బాండ్ మార్కెట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తోంది, JP Morgan, Bloomberg, FTSE Russell వంటి కీలక ఎమర్జింగ్ మార్కెట్ (EM) డెట్ ఇండెక్స్లలో చేర్చబడుతోంది. 2026కి EM డెట్ కోసం సాధారణ అంచనాలు సానుకూలంగా ఉన్నాయి. బలహీనపడుతున్న US డాలర్, తగ్గుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, బలమైన దేశ ఆర్థిక అంశాలు దీనికి తోడ్పడుతున్నాయి. భారతదేశం యొక్క అధిక రుణ-టు-GDP నిష్పత్తిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉన్నప్పటికీ, దాని బలమైన ఆర్థిక వృద్ధి, మెరుగైన బాహ్య ఖాతాలు కొంత స్థిరత్వాన్ని అందిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న రుణ వ్యవధిని పొడిగించే వ్యూహం, రుణం రీఫైనాన్స్ చేయాల్సినప్పుడు రిస్కులను తగ్గించడానికి, ప్రపంచ మార్కెట్లు మారుతున్నప్పుడు ఆర్థిక స్థిరత్వానికి మద్దతు ఇస్తుంది.
