పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ వాతావరణం తీవ్రతరం కావడంతో, భారత్ వాణిజ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. ముఖ్యంగా, గత మార్చి నెలలో మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలకు భారత్ ఎగుమతులు ఏకంగా 58% మేర పడిపోయాయి. సాధారణంగా నెలకు 6 బిలియన్ డాలర్ల లోపు ఉండే ఈ ఎగుమతులు, ఈసారి 2.5 బిలియన్ డాలర్లకు పడిపోయాయి. అంటే, దాదాపు 3.5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన వ్యాపారం ఆగిపోయింది. వాణిజ్య శాఖ కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ మాట్లాడుతూ, ఈ అంతరాయాలు ఏప్రిల్ నెలలోనూ కొనసాగే అవకాశం ఉందని తెలిపారు. ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, రత్నాలు, ఆభరణాలు, ఎలక్ట్రానిక్స్, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, బియ్యం వంటి కీలక రంగాల ఎగుమతులు బాగా దెబ్బతిన్నాయి. అదే సమయంలో, మిడిల్ ఈస్ట్ నుండి భారత్ దిగుమతులు కూడా 51.64% మేర తగ్గాయి, ఇది వాణిజ్య లోటును మరింత పెంచింది.
ఈ భారీ పతనం, భారత్-మిడిల్ ఈస్ట్ మధ్య ఉన్న వాణిజ్య లోటును మరింత పెంచింది. దీనికి ప్రధాన కారణం, భారత్ అధికంగా ఇంధనం, ముఖ్యంగా ముడి చమురు కోసం మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలపై ఆధారపడటమే. భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాల్లో మూడింట రెండొంతుల కంటే ఎక్కువ కోసం హార్ముజ్ జలసంధిపైనే ఆధారపడుతుంది. దీంతో, ఈ ప్రాంతంలో ఏదైనా భౌగోళిక రాజకీయంగా అంతరాయం ఏర్పడితే, భారత్ తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతుంది. ఈ సంక్షోభం వల్ల రవాణా, బీమా ఖర్చులు పెరిగాయి. షిప్పింగ్ షెడ్యూళ్లు కూడా ఆలస్యమయ్యాయి. ముఖ్యంగా, యూఏఈ వంటి రీ-ఎక్స్పోర్ట్ హబ్ లకు ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతి చేసే రంగంపై ఇది తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ మీదుగా దారి మళ్లించాల్సి రావడం వల్ల ప్రయాణ సమయం, ఖర్చులు గణనీయంగా పెరిగాయి.
ప్రస్తుత పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి, భారత్ చురుగ్గా కొత్త మార్గాలను అన్వేషిస్తోంది. ఎగుమతులను వైవిధ్యీకరించాలన్న ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు ఇప్పుడు మరింత ఊపందుకున్నాయి. ఆఫ్రికా, ఆగ్నేయాసియా, లాటిన్ అమెరికా వంటి కొత్త మార్కెట్లను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. దీనివల్ల ఏదో ఒక మార్కెట్పై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26 (FY26)లో మార్చి నెలలో వస్తువుల ఎగుమతులు 38.92 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి, ఇది FY26 కు ఒక రికార్డు. అయితే, గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇవి 7.44% తగ్గాయి. FY26 మొత్తం మీద చూస్తే, వస్తువుల ఎగుమతులు 1% పెరిగి 441.78 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి. దిగుమతులు 774.98 బిలియన్ డాలర్లకు పెరిగాయి. సేవల ఎగుమతులు మాత్రం బలంగా కొనసాగుతూ, FY26 లో సుమారు 418.31 బిలియన్ డాలర్లుగా అంచనా వేయబడ్డాయి.
మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలపై భారత్ భారీగా ఇంధనం కోసం ఆధారపడటం, ద్రవ్యోల్బణ ప్రమాదాలను పెంచుతోంది. హార్ముజ్ జలసంధి వంటి కీలక వాణిజ్య మార్గాల్లో అంతరాయాలు ఏర్పడితే, దిగుమతి ఖర్చులు పెరిగి, దేశీయ ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీయవచ్చు. ఇది రూపాయి విలువను కూడా బలహీనపరుస్తుంది. ప్రస్తుతం బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర $108 పైనే ఉండటం, భారత్ వాణిజ్య లోటు మరింత పెరగడానికి కారణమవుతోంది. మార్చి తొలి వారంలో ముడి చమురు దిగుమతులు భారీగా తగ్గాయి. కీలక రంగమైన రత్నాలు, ఆభరణాల ఎగుమతులు మార్చిలో 35.23% క్షీణించాయి. మిడిల్ ఈస్ట్ కు వెళ్లే బాస్మతి బియ్యం ఎగుమతుల్లో సుమారు 80% వరకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. వేలాది టన్నుల బియ్యం నిలిచిపోయాయి. యుద్ధ సర్ఛార్జీలు పెరగడం లాభాలను దెబ్బతీస్తోంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ టెక్నాలజీ అసోసియేషన్ ప్రకారం, గల్ఫ్ దేశాలకు జరిగే సుమారు 4.5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు కూడా ప్రమాదంలో పడ్డాయి. ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్న అస్థిరత, సరఫరా గొలుసులు త్వరగా స్థిరపడకపోతే, ద్రవ్యోల్బణం, కరెంట్ అకౌంట్ లోటు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.