భారత్ ఉద్యోగాల్లో మార్పు: వ్యవసాయం నుంచి తయారీకి.. కానీ సవాళ్లు తప్పట్లేదు!

వ్యవసాయం నుంచి క్రమంగా దూరం

భారతదేశంలో వ్యవసాయంపై ఆధారపడే వారి సంఖ్య నెమ్మదిగా తగ్గుతోంది. 37 ఏళ్ల క్రితం 66% ఉన్న ఈ సంఖ్య ఇప్పుడు కేవలం 43% కి చేరింది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా పారిశ్రామికీకరణ (Industrialization) తో పాటు జరిగే మార్పే అయినా, భారతదేశంలో వ్యవసాయ రంగం వాటా ప్రపంచ సగటు 22.33% కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంది. అంటే, వ్యవసాయం నుండి ఇతర రంగాలకు ఉద్యోగాలు మళ్లించడంలో భారత్ ఇంకా చాలా వెనుకబడే ఉంది. తయారీ, సేవల రంగాలు పెరుగుతున్నా, ఇతర వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆసియా దేశాలతో పోలిస్తే భారత్ లో ఈ ఆర్థిక మార్పు కాస్త నెమ్మదిగా సాగుతోంది.

తయారీ రంగం వృద్ధి.. అసంఘటిత రంగం సమస్యలు

ప్రభుత్వ విధానాలు, ముఖ్యంగా తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించే PLI (Production Linked Incentive) పథకాలు పెద్ద కంపెనీల ఎదుగుదలకు దోహదపడుతున్నాయి. 20 కంటే ఎక్కువ మంది ఉద్యోగులున్న కంపెనీల్లో ఉద్యోగాలు 10.8% నుంచి 13.7% కి పెరిగాయి. ఇది ఫార్మల్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ లో వృద్ధిని సూచిస్తోంది. అయితే, దేశంలో 42% కంటే ఎక్కువ మంది కార్మికులు ఇప్పటికీ చిన్న, అసంఘటిత వ్యాపారాల్లోనే ఉన్నారు. ఈ చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (SMEs) భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక అయినప్పటికీ, వీటికి ఫైనాన్సింగ్, మౌలిక సదుపాయాలు, టెక్నాలజీ, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుల కొరత వంటి సమస్యలున్నాయి. PLI పథకాలు పెట్టుబడులను ఆకర్షించినా, అవి చాలా SMEs కంటే పెద్ద సంస్థలకే ఎక్కువ మేలు చేస్తున్నాయని విమర్శలున్నాయి. దీనితో పెద్ద కంపెనీలు విస్తరిస్తున్నా, ఎక్కువ మంది కార్మికులు చిన్న, తక్కువ ఉత్పాదకత కలిగిన యూనిట్లలోనే కొనసాగుతున్నారు.

అతి పెద్ద అడ్డంకి: మహిళల భాగస్వామ్యం లోటు

అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన ఆందోళనకరమైన విషయం మహిళల ఉద్యోగ భాగస్వామ్య రేటు. ఇది ప్రస్తుతం కేవలం 40% వద్దే ఆగిపోయింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, అలాగే అనేక అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. భారత్ లో మొత్తం ఉద్యోగ భాగస్వామ్య రేటు 59.3% గా ఉంది, ఇది కూడా చాలా దేశాల కంటే వెనుకబడే ఉంది. మహిళలపై ఇంటి పనులు, కుటుంబ బాధ్యతలు ఎక్కువగా ఉండటం, భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు, శిశు సంరక్షణ కేంద్రాల కొరత వంటివి ప్రధాన అడ్డంకులుగా ఉన్నాయి. మహిళల పూర్తి సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించుకోకపోవడం ఆర్థికంగా భారీ నష్టాన్ని కలిగిస్తోంది. అంచనాల ప్రకారం, మహిళల భాగస్వామ్యం పెరిగితే 2025 నాటికి భారత్ GDP కి $2.9 ట్రిలియన్ అదనంగా చేరే అవకాశం ఉంది. ఈ అవకాశాన్ని కోల్పోవడం గృహ ఆదాయాలపై, దేశీయ ఉత్పత్తిపై, సమతుల్య ఆర్థిక వృద్ధిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది.

భారత ఉద్యోగ మార్కెట్ ఎదుర్కొంటున్న కీలక సవాళ్లు

మార్పులు జరుగుతున్నప్పటికీ, భారత ఉద్యోగ మార్కెట్ లో ప్రధాన బలహీనతలున్నాయి. వ్యవసాయం నుంచి ఉద్యోగాల మార్పిడి నెమ్మదిగా ఉండటం వల్ల, చాలా మంది కార్మికులు తక్కువ ఆర్థిక విలువను అందిస్తున్నారు. చిన్న, అసంఘటిత వ్యాపారాలు పెద్దగా ఎదగలేకపోతున్నాయి, ఉత్పత్తిని పెంచుకోలేకపోతున్నాయి. అతి తక్కువగా ఉన్న మహిళల ఉద్యోగ భాగస్వామ్యం కూడా GDP వృద్ధిని, దేశీయ ఉత్పత్తిని తీవ్రంగా పరిమితం చేస్తోంది. PLI పథకాలు తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నా, అవి విస్తృతంగా, నాణ్యమైన ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తున్నాయా అనేది ప్రశ్నార్థకమే. ప్రాంతాల వారీగా ఉద్యోగాల కల్పనలో అసమానతలు కూడా ఆర్థిక అవకాశాలను సమానంగా పంచడం లేదని సూచిస్తున్నాయి.

భారత ఉద్యోగ మార్కెట్ భవిష్యత్తు

ముందుకు చూస్తే, 2026 నాటికి తయారీ రంగంలో వృద్ధి, డిమాండ్ కొనసాగే అవకాశం ఉంది. PLI పథకాల వంటి ప్రభుత్వ మద్దతు పెద్ద పారిశ్రామిక రంగాలలో పెట్టుబడులను ప్రోత్సహిస్తూనే ఉంటుంది. అయితే, భారత్ తన పూర్తి ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలంటే, అసంఘటిత వ్యాపారాలను పెద్దవిగా మార్చే సవాళ్లను, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా మహిళల ఉద్యోగ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచే చర్యలను చేపట్టాలి. ఈ రంగాల్లో బలమైన కార్యాచరణ లేకపోతే, ఆర్థిక వ్యవస్థలో మార్పులు కేవలం స్వల్ప మెరుగుదలలకే పరిమితం కావచ్చు, భారీ వృద్ధికి దారితీయకపోవచ్చు.