భారత్ ఆర్థిక రంగం: 'వికసిత భారత్' లక్ష్యాలు.. అమలులో సవాళ్లు!

భారతదేశాన్ని 2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మార్చే 'వికసిత భారత్' దార్శనికతను చేరుకోవడానికి.. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ.. పరిశ్రమలు, ఆర్థిక సంస్థలకు ఇచ్చిన పిలుపు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ప్రైవేట్ రంగం భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించి, విధానాలను క్షేత్రస్థాయిలో అమలు చేయడమే దీనికి కీలకం. ఈ లక్ష్య సాధనలో భాగస్వాములందరి మధ్య సహకారాన్ని పెంచడానికి ఒక 'సంస్కరణల భాగస్వామ్య ఒప్పందం' (Reform Partnership Charter) కూడా ప్రతిపాదించారు. మరోవైపు, భారత్-ఇజ్రాయెల్ మధ్య స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని (FTA) ఖరారు చేసే ప్రయత్నాలు ఊపందుకున్నాయి. ఇది ద్వైపాక్షిక ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత విస్తృతం చేయడానికి దోహదపడుతుంది.

మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడుల్లో భారీ వ్యయం - అయినా అంతరం!

మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం అధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-2026కు గాను ₹11.21 లక్షల కోట్లు (సుమారు $127 బిలియన్లు) పబ్లిక్ క్యాపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్‌గా కేటాయించారు. గత దశాబ్దంతో పోలిస్తే ఇది ఐదు రెట్లు ఎక్కువ. ఈ భారీ వ్యయంతో ప్రైవేట్ రంగానికి బలమైన అవకాశాలున్నాయని సంకేతాలు పంపే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. అయితే, ఈ ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహం ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో గణనీయమైన ఆర్థిక అంతరాన్ని (financing gap) ఎదుర్కొంటోంది. ఇది దేశ GDPలో 5% వరకు ఉంటుందని అంచనా. ప్రభుత్వ పెట్టుబడి రెట్టింపు అయినా, నియంత్రణాపరమైన సంక్లిష్టతలు, రిస్క్ షేరింగ్ అనిశ్చితుల వల్ల ప్రైవేట్ మూలధనం పెద్దగా ఆకర్షితం కావడం లేదు. ఆర్థిక సంవత్సరం 2024-25లో ప్రైవేట్ క్యాపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ (CAPEX) గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నా, రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరంలో స్వల్పంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఇది మార్కెట్ పరిస్థితుల మధ్య ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల అస్థిరతను సూచిస్తుంది. ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహాన్ని నిరంతరాయమైన, నాణ్యమైన ప్రైవేట్ పెట్టుబడిగా మార్చడమే కీలక సవాలుగా మారింది.

FDI జోరు - మార్కెట్ అస్థిరత నీడ!

భారతదేశం పెట్టుబడులకు ఆకర్షణీయమైన గమ్యస్థానంగా కొనసాగుతోంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2024-25లో ఫారిన్ డైరెక్ట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ (FDI) ప్రవాహాలు $81 బిలియన్లకు పైగా నమోదయ్యాయి. ఇది గత ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే 14% పెరుగుదల. ముఖ్యంగా సర్వీసెస్, కంప్యూటర్ సాఫ్ట్‌వేర్, హార్డ్‌వేర్ రంగాలు ఈ పెట్టుబడులను ఎక్కువగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో మార్పులున్నప్పటికీ, FDI ప్రవాహాలు బలంగానే ఉన్నాయి. అయితే, ఈ సానుకూల ధోరణికి విరుద్ధంగా, భారత ఈక్విటీ మార్కెట్లలో ఇటీవల అస్థిరత నెలకొంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2024-25లో GDP వృద్ధి రేటు గత నాలుగేళ్లలో అత్యల్పంగా **6.4%**కి తగ్గింది. ఫారిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు (FPIs) కూడా మిశ్రమ స్పందన చూపిస్తున్నారు. కొన్ని సమయాల్లో నికర పెట్టుబడులపై ఒత్తిడి కనిపిస్తోంది. దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు వస్తున్నప్పటికీ, స్వల్పకాలిక మార్కెట్ సెంటిమెంట్ స్థూల ఆర్థిక సవాళ్లు, ప్రపంచ పెట్టుబడిదారుల ఎంపికలపై సున్నితంగా ఉంటోందని ఇది సూచిస్తోంది.

భౌగోళిక-రాజకీయ ప్రయోజనాలు: భారత్-ఇజ్రాయెల్ వాణిజ్య ఒప్పందం

భారత్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని (FTA) త్వరగా ఖరారు చేయడం ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసే ముఖ్యమైన అవకాశాన్ని అందిస్తుంది. ఈ ఒప్పందం వ్యవసాయ సాంకేతికత, వైద్య పరికరాలు, యంత్రాలు, ప్రత్యేక రసాయనాలు వంటి కీలక రంగాలలో సుంకాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2024-25లో ఇరు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం $3.62 బిలియన్లుగా నమోదైంది. అయినప్పటికీ, ఈ కాలంలో ఇజ్రాయెల్‌కు భారతదేశ ఎగుమతులు తగ్గాయి. ఇజ్రాయెల్‌కు భారతదేశంలో బలమైన ఉనికి ఉంది, దాదాపు 300 కంపెనీలు దేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టాయి. భారతదేశ తయారీ సామర్థ్యాలు, ఇజ్రాయెల్ సాంకేతిక నైపుణ్యం మధ్య సమన్వయాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటున్నాయి. ఈ FTA ఖరారు అయితే, మార్కెట్ యాక్సెస్ మెరుగుపడుతుంది, వస్తువులు, సేవలు, పెట్టుబడుల ప్రవాహం సులభతరం అవుతుంది. తద్వారా వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక సహకారం మరింత పెరుగుతుంది.

మార్కెట్ విశ్లేషకుల అంచనా: ఆశయాలు vs. వాస్తవాలు

2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా ఎదగాలనే 'వికసిత భారత్' లక్ష్యం, రాబోయే రెండు దశాబ్దాల పాటు ఏడాదికి సగటున 8% GDP వృద్ధి సాధించడంపై ఆధారపడి ఉంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, నిబద్ధతతో కూడిన అమలుతో ఈ లక్ష్యాలను సాధించడం సాధ్యమే. అయితే, ఈ మార్గం సవాళ్లతో కూడుకున్నది. ఇటీవలి ఆర్థిక గణాంకాలు వృద్ధి రేటు మందగించడాన్ని సూచిస్తున్నాయి. కీలక త్రైమాసికాల్లో GDP వృద్ధి అంచనాలను అందుకోలేకపోయింది. కేవలం 'వ్యాపారం యధావిధిగా' (growth at scale) నుంచి 'ఉత్పాదకతలో వృద్ధి' (growth in productivity) వైపు మారాలని విశ్లేషకులు నొక్కి చెబుతున్నారు. దీనికి బలహీనమైన దేశీయ వినియోగం, మందకొడిగా ఉన్న ఎగుమతి డిమాండ్, కార్మిక సరళీకరణ, సంస్థల పోటీతత్వాన్ని మెరుగుపరచడం వంటి అంతర్లీన సమస్యలను పరిష్కరించడం అవసరం. ప్రభుత్వ పబ్లిక్ క్యాపెక్స్ పురోగతికి కీలకం అయినప్పటికీ, దాని సమర్థత అంతిమంగా స్థిరమైన ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించగల సామర్థ్యం, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులను ఎదుర్కోవడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుత పరిస్థితులు, ఆశించిన లక్ష్యాలకూ, నిజమైన అభివృద్ధి పరివర్తనకు అవసరమైన వేగానికి మధ్య అంతరం ఉన్నట్లు సూచిస్తున్నాయి.