Whalesbook
వృద్ధి వర్సెస్ వాతావరణం: అసలు సవాలు ఇదే!
భారతదేశ ఆర్థికాభివృద్ధి వేగంగా దూసుకుపోవాలి, అదే సమయంలో 2070 నాటికి 'నెట్-జీరో' ఉద్గారాల లక్ష్యాలను కూడా చేరుకోవాలి. ఈ రెండింటినీ ఒకేసారి సాధించడం ఒక పెద్ద నిర్మాణపరమైన (Structural) సవాలు అని చీఫ్ ఎకనామిక్ అడ్వైజర్ అనంత నాగేశ్వరన్ స్పష్టం చేశారు. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు పర్యావరణ స్పృహ రాకముందే పారిశ్రామికీకరణ చెందాయని, కానీ భారతదేశం మాత్రం ఇప్పుడు ఈ రెండింటినీ సమన్వయం చేసుకోవాలని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. దేశ GDPలో సుమారు 18% వాటాను కలిగి ఉన్న తయారీ రంగాన్ని (Manufacturing) అభివృద్ధి చేస్తూనే, కార్బన్ ఉద్గారాలను భారీగా తగ్గించాల్సి ఉంది. నీతి ఆయోగ్ (Niti Aayog) నివేదిక ప్రకారం, ఈ ద్వంద్వ లక్ష్యం భారతదేశం నెట్-జీరో ప్రయాణాన్ని మరింత క్లిష్టతరం చేస్తోంది.
గ్రీన్ ఎనర్జీ వెనుక దాగి ఉన్న ఖర్చు!
స్వచ్ఛమైన ఇంధనానికి మారడం చాలా ముఖ్యం. అయితే, సోలార్, విండ్ వంటి పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల ఉత్పత్తికి భారీ మొత్తంలో ప్రత్యేక ఖనిజాలు అవసరం. సిల్వర్, పాలీసిలికాన్, అల్యూమినియం, కాపర్, రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ వంటివి ప్రధానమైనవి. కరెంటు గ్రిడ్లను విస్తరించడానికి కాపర్, అల్యూమినియం డిమాండ్ గణనీయంగా పెరుగుతుంది. 2030 నాటికి లిథియం, నికెల్, కోబాల్ట్, కాపర్ వంటి కీలక ఖనిజాల సరఫరాను పెంచడానికి గణనీయమైన పురోగతి, మైనింగ్ విస్తరణ అవసరం. ఈ ఖనిజాలను వెలికితీయడానికి, శుద్ధి చేయడానికి అధిక శక్తి అవసరం కావడం, నెట్-జీరో లెక్కలను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తోంది. అంటే, పునరుత్పాదక ఇంధనం వినియోగం మొదలుకాకముందే దాని పర్యావరణ పాదముద్ర (Environmental Footprint) మొదలవుతుందని అర్థం.
డీకార్బనైజేషన్ టెక్నాలజీలపై భారీ పెట్టుబడులు
ఈ సంక్లిష్టతలను దృష్టిలో ఉంచుకొని, పారిశ్రామిక ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి భారత ప్రభుత్వం గణనీయమైన బడ్జెట్ కేటాయింపులు చేసింది. యూనియన్ బడ్జెట్ 2026-27 లో, కార్బన్ క్యాప్చర్, యుటిలైజేషన్, అండ్ స్టోరేజ్ (CCUS) టెక్నాలజీలను వేగవంతం చేయడానికి ఐదేళ్ల కాలానికి ₹20,000 కోట్లు (సుమారు $2.2 బిలియన్లు) కేటాయించారు. పవర్, స్టీల్, సిమెంట్, రిఫైనరీస్, కెమికల్స్ వంటి అధిక కాలుష్యం వెదజల్లే రంగాలకు ఈ నిధులు ఉపయోగపడతాయి. ఇవి భారతదేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి, ప్రపంచ పోటీతత్వానికి చాలా కీలకమైన రంగాలు. CCUS పై ఈ దృష్టి, భారతదేశం 2070 నాటికి నెట్-జీరో లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, పారిశ్రామిక అభివృద్ధిని ఆపకుండా డీకార్బనైజ్ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది. అంతేకాకుండా, కీలక ఖనిజాల రంగంలోనూ పెట్టుబడులు పెడుతున్నారు. 'రేర్ ఎర్త్ కారిడార్లను' ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా, దేశీయంగా ప్రాసెసింగ్ను పెంచి, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ముఖ్యంగా, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితులు, సరఫరా గొలుసులో అంతరాల నేపథ్యంలో ఇది చాలా ముఖ్యం.
సవాళ్లు.. ఆందోళనలు: ఇవే అడ్డంకులు!
అనేక విధానపరమైన పురోగతి ఉన్నప్పటికీ, ముఖ్యమైన రిస్కులు, సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి. CCUS ను పారిశ్రామిక ఉద్గారాలను తగ్గించడంలో కీలక సాంకేతికతగా భావిస్తున్నా, కొంతమంది నిపుణులు దీని పాత్రను ఎనర్జీ ఎఫిషియెన్సీ లేదా ఎలక్ట్రిఫికేషన్ వంటి ఇతర చర్యలతో పోలిస్తే అతిగా అంచనా వేస్తున్నారని అభిప్రాయపడుతున్నారు. అంతేకాకుండా, CCUS ను ప్రస్తుత పవర్ ప్లాంట్లతో అనుసంధానం చేయడం వలన నిర్వహణ ఖర్చులు (Operational Costs) గణనీయంగా పెరిగి, స్వల్పకాలంలో ఆర్థికంగా లాభదాయకం కాకపోవచ్చు. దేశీయ వనరులపై ఆధారపడటం, ముఖ్యంగా భౌగోళిక రాజకీయ ఒత్తిళ్ల నేపథ్యంలో, జాతీయ పొదుపులు, ఆర్థిక వృద్ధిపై తీవ్రమైన ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. ఇటీవలి బడ్జెట్లలో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలను ఎదుర్కోవడానికి నిర్దిష్ట అనుసరణ చర్యలు (Adaptation Measures) లేకపోవడం, వాతావరణ నిపుణులు దీనిని 'కోల్పోయిన అవకాశంగా' అభివర్ణించడానికి కారణమైంది. కీలక ఖనిజాలను తగినంతగా పొందడం, వాటి సరఫరా గొలుసులను నిర్వహించడం కూడా నిరంతరాయంగా ఉండే రిస్క్.
భవిష్యత్ ప్రణాళిక: ఆవిష్కరణలు.. స్వదేశీ శక్తి
భారతదేశ ఇంధన పరివర్తన (Energy Transition) విధానం, స్వదేశీ ఆవిష్కరణలు, వనరుల సమీకరణపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తుంది. నీతి ఆయోగ్ నివేదికను, సాంకేతికతలు, ఆర్థిక పరిస్థితులు మారినప్పుడు భవిష్యత్ విధానాలకు మార్గనిర్దేశం చేసే ఒక డైనమిక్ 'లివింగ్ డాక్యుమెంట్'గా ఉద్దేశించారు. CCUS, కీలక ఖనిజ సరఫరా గొలుసుల్లో గణనీయమైన పెట్టుబడులు, దేశీయ సాంకేతిక సామర్థ్యాలను పెంపొందించుకోవడానికి, అనిశ్చితితో కూడిన ప్రపంచ వాతావరణంలో ఇంధన భద్రతను నిర్ధారించుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహాలు. ఈ 'మూన్షాట్ టెక్నాలజీలను' అభివృద్ధి చేయడం, దేశీయ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం, పారిశ్రామిక విస్తరణ, ఆర్థికాభివృద్ధి, ప్రతిష్టాత్మకమైన వాతావరణ లక్ష్యాల మధ్య సంక్లిష్టమైన సంబంధాన్ని సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి చాలా కీలకం.