భారత్ ఇంధన ధరల స్తంభన: దేశం భారీ నష్టాల్లో.. రూపీపై తీవ్ర ఒత్తిడి!

స్థిరత్వం వెనుక ఖరీదు

పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ముడి చమురు ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. అయితే, భారతదేశం వినియోగదారులను ఆదుకునేందుకు పెట్రోల్ ధరలను స్థిరంగా ఉంచింది. అమెరికాలో ధరలు 41% పెరిగినప్పటికీ, ఇక్కడ ధరలు మారలేదు. కానీ ఈ స్థిరత్వం భారీ మూల్యం చెల్లించుకుంటుంది. ప్రభుత్వ జోక్యాలు, ఎక్సైజ్ డ్యూటీ తగ్గింపు, అధిక షిప్పింగ్ ఖర్చులను భరించడం వంటి కారణాల వల్ల ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీలు తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. గ్లోబల్ మార్కెట్ ధరలకు, దేశీయ ఇంధన విధానానికి మధ్య ఇది ఒక అంతరాన్ని చూపుతోంది.

భారీ నష్టాలు, ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారం

భారతదేశ ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs) నెలకు సుమారు ₹30,000 కోట్ల నష్టాలను భరిస్తున్నాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. గ్లోబల్ ముడి చమురు ధరలు దాదాపు $70 నుంచి $120 కు చేరినప్పటికీ, రిటైల్ ధరలను పెంచకపోవడమే దీనికి కారణం. ఉదాహరణకు, ఒక్క ఏప్రిల్ నెలలోనే రోజువారీ అండర్-రికవరీలు ₹700-1,000 కోట్ల వరకు చేరాయి. ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్, భారత్ పెట్రోలియం, హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం వంటి కంపెనీలపై ఈ ఆర్థిక ఒత్తిడి వాటి బ్యాలెన్స్ షీట్లు, భవిష్యత్ పెట్టుబడులపై ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది. ప్రభుత్వం డీజిల్‌పై ఎక్సైజ్ డ్యూటీని సున్నాకి, పెట్రోల్‌పై ₹3 కి తగ్గించడం ద్వారా ఈ నష్టాలను కొంతవరకు తగ్గించే ప్రయత్నం చేసినప్పటికీ, ఇది సుమారు ₹1.7 లక్షల కోట్ల రెవెన్యూ లోటుకు దారితీయవచ్చని అంచనా.

ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడం

ప్రస్తుతం ఇంధన ధరలను స్థిరంగా ఉంచే భారతదేశ విధానం, స్వల్పకాలంలో రాజకీయంగా ఆమోదయోగ్యమైనప్పటికీ, గణనీయమైన ఆర్థిక నష్టాలను కలిగి ఉంది. దేశం తన ఇంధన అవసరాలలో దాదాపు 90% వరకు దిగుమతులపై ఆధారపడటంతో, గ్లోబల్ ధరల పెరుగుదలకు అత్యంత గురవుతోంది. ప్రస్తుత భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితుల దృష్ట్యా, ముడి చమురు ధరలు $82-$87 మధ్య స్థిరంగా ఉంటే, భారతదేశ కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (CAD) ఆర్థిక సంవత్సరం 2027లో 2.0% కి పెరగవచ్చని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. చారిత్రాత్మకంగా, 2008లో చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు CAD 11% కి చేరింది. అంతేకాకుండా, అధిక చమురు దిగుమతి బిల్లులు భారత రూపాయిపై నిరంతరం ఒత్తిడిని పెంచుతాయి. ఇటీవల రూపాయి US డాలర్ తో పోలిస్తే 95.33 వద్ద ఆల్-టైమ్ కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయింది, గత సంవత్సరంలో 12.07% క్షీణించింది. ఈ బలహీనత దిగుమతి ఖర్చులను పెంచి, ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది.

అసలు సమస్య: నిలకడలేని విధానం, ఆధారపడటం

ప్రస్తుత విధానం దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం కాదు. ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీలపై నిరంతర ఒత్తిడి మార్కెట్ సంకేతాలను వక్రీకరించి, ప్రజా ధనాన్ని హరిస్తుంది. దేశీయ ఉత్పత్తితో వినియోగదారులను గ్లోబల్ ధరల పెరుగుదల నుండి రక్షించుకునే అమెరికా వంటి ఇంధన-స్వయం సమృద్ధి దేశాల మాదిరిగా కాకుండా, భారతదేశం దిగుమతులపై ఆధారపడటం దానిని మరింత బలహీనపరుస్తుంది. మూడీస్ (Moody's) ప్రకారం, భారతదేశం ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ల కంటే షాక్‌లను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దాని అధిక రుణ స్థాయిలు, బలహీనమైన ఆర్థిక సమతుల్యం పునరావృతమయ్యే బాహ్య ఒత్తిళ్లను నిర్వహించే సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేస్తాయి. చారిత్రక విశ్లేషణల ప్రకారం, భారతదేశంలో ఇంధన సబ్సిడీలు తరచుగా అసమానతలను పెంచుతాయి, అవసరమైన వారికి కాకుండా ధనిక వర్గాలకు ఎక్కువగా ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి. ప్రస్తుత విధానం పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణ త్వరగా ముగుస్తుందనే ఊహపై ఆధారపడి ఉంది, ఇది ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే మరింత ధరల పెరుగుదలకు, లోతైన ఆర్థిక సవాళ్లకు దారితీయవచ్చు.

భవిష్యత్ మార్గం: దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం

భారతదేశ దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రత చమురు, గ్యాస్, పునరుత్పాదక ఇంధనం, అణుశక్తి వంటి దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రభుత్వ ఇంధన సంస్థలు ఈ మార్పును నడిపించడంలో కీలక పాత్ర పోషించగలవు, శిలాజ ఇంధన పెట్టుబడుల నుండి ₹2 ట్రిలియన్ ను క్లీన్ ఎనర్జీ కార్యక్రమాలకు మళ్లించే అవకాశం ఉంది. పునరుత్పాదక ఇంధన విస్తరణను వేగవంతం చేయడం, సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, ఇంధన మిశ్రమాన్ని వైవిధ్యపరచడం వంటివి ప్రస్తుత భౌగోళిక రాజకీయ వాతావరణం వల్ల వెలుగులోకి వచ్చిన దుర్బలత్వాలను తగ్గించి, వృద్ధి, స్వయంప్రతిపత్తి, స్థిరత్వాన్ని సమతుల్యం చేసే ఒక స్థితిస్థాపక వ్యవస్థను నిర్మించడానికి కీలకమైన దశలు.