భారత్ ఫారెక్స్ రిజర్వులు: మళ్లీ **700 బిలియన్ డాలర్ల** మార్క్ దాటిన వైనం!

ఆశాకిరణం: ₹700 బిలియన్ డాలర్ల క్లబ్‌లోకి మళ్ళీ!

భారతదేశ విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వలు (Forex Reserves) మళ్ళీ 700 బిలియన్ డాలర్ల కీలక మైలురాయిని అధిగమించాయి. ఇది దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి సూచికగా నిలుస్తోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, కరెన్సీ హెచ్చుతగ్గులు వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొన్న తర్వాత, ఈ పునరుద్ధరణ భారత్ యొక్క బాహ్య ఆర్థిక షాక్‌లను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని చూపుతోంది.

ఎవరి అండతో ఈ పెరుగుదల?

ఏప్రిల్ 10, 2026తో ముగిసిన వారంలో, భారతదేశ నిల్వలు $3.825 బిలియన్లు పెరిగి $700.946 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. అంతకుముందు వారంలో $9.063 బిలియన్లు పెరగడంతో, ఈ పెరుగుదల స్థిరంగా కొనసాగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ వృద్ధిలో విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులు (FCA) $3.127 బిలియన్లు పెరిగి $555.983 బిలియన్లకు, బంగారం నిల్వలు $601 మిలియన్లు పెరిగి $121.343 బిలియన్లకు చేరాయి. ప్రత్యేక డ్రాయింగ్ హక్కులు (SDRs) $56 మిలియన్లు పెరిగి $18.763 బిలియన్లకు, IMFతో భారతదేశ స్థానం $41 మిలియన్లు పెరిగింది. ఈ పెరుగుదల మార్చి నెలలో కనిపించిన $30.5 బిలియన్ల క్షీణతకు భిన్నంగా ఉంది. అప్పట్లో మధ్యప్రాచ్య సంఘర్షణల కారణంగా భారత రూపాయిపై ఒత్తిడి పెరగడంతో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) డాలర్లను విక్రయించాల్సి వచ్చింది. అప్పటి నుండి, RBI చమురు దిగుమతిదారుల నుండి డాలర్ డిమాండ్‌ను పరిమితం చేయడం, ఊహాజనిత వాణిజ్యాన్ని అరికట్టడం వంటి చర్యల వల్ల రూపాయి 92.7250 స్థాయికి బలపడింది.

ప్రపంచ వేదికపై భారత్ స్థానం

ఫారెక్స్ నిల్వలు 700 బిలియన్ డాలర్ల మార్కును మళ్ళీ అధిగమించినప్పటికీ, ఫిబ్రవరి 2026 చివరిలో నమోదైన $728.494 బిలియన్ల గరిష్ట స్థాయి కంటే ఇంకా తక్కువగానే ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చూస్తే, భారతదేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (డిసెంబర్ 2024 నాటికి $644.39 బిలియన్లుగా అంచనా) నాల్గవ స్థానంలో ఉన్నాయి. ఈ స్థానంలో చైనా ($3.571 ట్రిలియన్లు) మరియు జపాన్ ($1.238 ట్రిలియన్లు) దేశాల కంటే వెనుకబడి ఉంది. అయినప్పటికీ, భారతదేశ నిల్వలు దిగుమతి అవసరాలకు 11 నుండి 12 నెలల వరకు సరిపోతాయని అంచనా. ఇది అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలైన 8-10 నెలల కంటే చాలా ఎక్కువ. ఇది బాహ్య ఆర్థిక ఒత్తిళ్లకు వ్యతిరేకంగా బలమైన రక్షణ కవచాన్ని అందిస్తుంది.

రూపాయిని కాపాడిన RBI

ఇటీవలి నిల్వల హెచ్చుతగ్గులు ప్రపంచ సంఘటనలు మరియు భారతదేశ కరెన్సీ నిర్వహణ మధ్య సంబంధాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఫిబ్రవరి గరిష్టం నుండి వచ్చిన భారీ క్షీణతకు మధ్యప్రాచ్య భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనలే కారణం, అవి రూపాయిపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చాయి. దీనితో RBI తన నిల్వల నుండి డాలర్లను అమ్మకానికి పెట్టాల్సి వచ్చింది. ఈ చర్యలు, బ్యాంకుల ఓపెన్ ఫారెక్స్ పొజిషన్లను పరిమితం చేయడం, నాన్-డెలివరబుల్ ఫార్వర్డ్స్ (NDFs) వంటి నిబంధనలతో పాటు, రూపాయిని స్థిరీకరించడంలో మరియు ఊహాజనిత వాణిజ్యాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడ్డాయి. మార్చి చివరిలో దాదాపు 95 స్థాయికి పడిపోయిన రూపాయి వంటి వేగవంతమైన క్షీణతలను నిర్వహించడంలో RBI విధానం కీలక పాత్ర పోషించింది.

ఇంకా ఉన్న ఆర్థిక సవాళ్లు

ఫారెక్స్ నిల్వలు పెరుగుతున్నప్పటికీ, భారతదేశం కొనసాగుతున్న ఆర్థిక నష్టాలను ఎదుర్కొంటోంది. ఈ దేశం చమురు దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది, ఇది ప్రపంచ ఇంధన ధరల హెచ్చుతగ్గులకు ఆర్థిక వ్యవస్థను గురిచేస్తుంది. అధిక ముడి చమురు ధరలు మరియు ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్యం నుండి వచ్చే భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి, రూపాయిపై ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తూనే ఉన్నాయి. ఇది విదేశీ పెట్టుబడిదారులను ఆస్తులను విక్రయించేలా చేయవచ్చు, గతంలో జరిగినట్లే. మార్చిలో విదేశీ పెట్టుబడిదారుల అమ్మకాలు కూడా రూపాయి క్షీణతకు దోహదపడ్డాయి.

నిపుణుల హెచ్చరికలు

700 బిలియన్ డాలర్ల మార్కును అందుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన విజయం అయినప్పటికీ, నిపుణులు కొనసాగుతున్న నష్టాలను ఎత్తి చూపుతున్నారు. చైనా, జపాన్ వంటి దేశాలతో పోలిస్తే గణనీయమైన వ్యత్యాసం, భారతదేశ నిల్వలు ప్రస్తుతం దిగుమతులకు బాగా సరిపోతున్నప్పటికీ, తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలిక ప్రపంచ షాక్‌లకు సరిపోకపోవచ్చని సూచిస్తోంది. మాజీ RBI డిప్యూటీ గవర్నర్ మైఖేల్ పాత్ర వంటి వారు, భారీ విదేశీ పెట్టుబడుల తరలింపు, వార్షిక $300-350 బిలియన్ల బాహ్య రుణ చెల్లింపుల నుండి ఆర్థిక వ్యవస్థను పూర్తిగా రక్షించడానికి నిల్వలు 1 ట్రిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోవాలని సూచించారు. రూపాయి విలువను నిర్వహించడానికి డాలర్ అమ్మకాలపై ఆధారపడటం, మార్కెట్ ఒత్తిడి పెరిగి కొత్త పెట్టుబడులు రాకపోతే, అది నిల్వలను క్షీణింపజేస్తుంది మరియు నిలకడైన వ్యూహం కాదు. ఊహాగానాలను నియంత్రించడానికి RBI విధించిన కఠినమైన నిబంధనలు ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్నప్పటికీ, రూపాయి స్థిరమైన బాహ్య ఒత్తిళ్లకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు

విశ్లేషకులు ఈ త్రైమాసికం చివరి నాటికి భారతదేశ ఫారెక్స్ నిల్వలు సుమారు $715 బిలియన్ల వద్ద ఉంటాయని అంచనా వేస్తున్నారు. 2027 నాటికి $710 బిలియన్లకు చేరుకోవచ్చని ట్రేడింగ్ ఎకనామిక్స్ అంచనా. అయితే, ఈ అంచనాలు ప్రపంచ చమురు ధరలు, భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణల పురోగతి, విదేశీ పెట్టుబడుల స్థిరమైన రాక వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఈ బాహ్య కారకాలను నిర్వహించడానికి, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడటానికి RBI యొక్క నిరంతర పర్యవేక్షణ, నిల్వల జాగ్రత్తగా వినియోగం కీలకమవుతాయి.