బంగారం నిల్వలతో ఫారెక్స్ రిజర్వ్స్ లో రికవరీ
ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న అనిశ్చితి పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, భారతదేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (Forex Reserves) ఏప్రిల్ 3, 2026తో ముగిసిన వారంలో 9.06 బిలియన్ డాలర్లు పెరిగి, మొత్తం 697.12 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. గత వారం 10.29 బిలియన్ డాలర్లు పడిపోయి 688.06 బిలియన్ డాలర్లకు చేరిన నిల్వలు, ఇప్పుడు ఆకట్టుకునే రీతిలో పుంజుకున్నాయి. ఫిబ్రవరి చివరిలో పశ్చిమాసియాలో భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు పెరిగినప్పుడు 728.49 బిలియన్ డాలర్ల ఆల్-టైమ్ హైని తాకిన తర్వాత వచ్చిన తగ్గుదల తర్వాత ఈ రికవరీ కనిపించింది.
బంగారం విలువ దూసుకుపోవడం కీలకం
ఈ పెరుగుదలలో కీలక పాత్ర పోషించింది బంగారం నిల్వలు. వీటి విలువ 7.22 బిలియన్ డాలర్లు పెరిగి, మొత్తం 120.74 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. అంతర్జాతీయంగా యూఎస్ డాలర్ బలంగా ఉండటం, ట్రెజరీ ఈల్డ్స్ పెరగడం వంటి కారణాలతో బంగారం ధరలపై ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ, ఈ భారీ విలువ పెరుగుదల RBI వ్యూహాత్మకంగా బంగారం కొనుగోళ్లు పెంచిందని లేదా దాని విలువ గణనీయంగా పెరిగిందని సూచిస్తుంది. విదేశీ కరెన్సీ ఆస్తులు (Foreign Currency Assets), ఇవి రిజర్వ్ లలో అతిపెద్ద భాగం, కూడా 1.78 బిలియన్ డాలర్లు పెరిగి 552.86 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. స్పెషల్ డ్రాయింగ్ రైట్స్ (SDRs) 58 మిలియన్ డాలర్లు పెరిగి 18.71 బిలియన్ డాలర్లకు, IMF రిజర్వ్ పొజిషన్ 4.82 బిలియన్ డాలర్ల వద్ద స్థిరంగా ఉంది.
రూపాయి ఒడిదుడుకులు, RBI జోక్యం
రూపాయి విలువలో ఒడిదుడుకులను అదుపు చేసేందుకు RBI తరచుగా డాలర్లను అమ్మడం (Intervention) చేస్తుంటుంది. దీనివల్ల ఫారెక్స్ నిల్వలు తగ్గుతాయి. ఇటీవలి కాలంలో ఫారెక్స్ నిల్వలు తగ్గడానికి ఇది ఒక ప్రధాన కారణం. పెట్టుబడుల తరలింపు, వాణిజ్య అంతరాయాలు, భౌగోళికపరమైన రిస్కుల వల్ల భారత రూపాయి విలువ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. 2026లోనూ రూపాయిపై ఒత్తిడి కొనసాగవచ్చని, కరెంట్ అకౌంట్ లోటు పెరగడం, విదేశీ పోర్ట్ఫోలియో పెట్టుబడుల (FPI) తరలింపు వంటివి రూపాయిని బలహీనపరుస్తాయని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, ఇండియా ఫారెక్స్ రిజర్వ్స్ కనీసం 11 నెలల దిగుమతులకు సరిపోతాయని, ఇది ఆర్థిక స్థిరత్వానికి మంచి సంకేతమని RBI గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా ఇటీవల తెలిపారు.
రిజర్వ్ మేనేజ్మెంట్ - ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు
భారతదేశ విదేశీ మారక నిల్వలు 1991 నాటి చెల్లింపుల సంక్షోభం, ఆ తర్వాత వచ్చిన గ్లోబల్ ఆర్థిక సంక్షోభాల సమయంలో కీలక రక్షణ కవచంగా నిలిచాయి. 2021లో దాదాపు 6% ఉన్న బంగారం వాటా, 2025 నాటికి దాదాపు **12%**కి పెరగడం అనేది వ్యూహాత్మక మార్పును సూచిస్తుంది. ద్రవ్యోల్బణం, అనిశ్చితి నుంచి రక్షణ పొందడానికి, బంగారం ధరల పెరుగుదల, RBI కొనుగోళ్లతో ఈ వైవిధ్యీకరణ (Diversification) జరుగుతోంది. అంతర్జాతీయంగా, ముఖ్యంగా పెద్ద కేంద్ర బ్యాంకులు యూఎస్ డాలర్ నుంచి యూరో వంటి కరెన్సీల వైపు మళ్లుతున్నాయి. RBI జోక్యాలు, ఆస్తుల కేటాయింపుల మధ్య సమతుల్యం పాటిస్తూ రిజర్వ్ లను నిర్వహించడం, మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారతదేశ స్థిరత్వాన్ని చాటుతుంది. సమీప భవిష్యత్తులో రూపాయి ఒడిదుడుకులు ఉన్నప్పటికీ, 2026 చివరి నాటికి వాణిజ్య ఒప్పందాలు, గ్లోబల్ ద్రవ్య విధానాల మార్పులను బట్టి రూపాయి బలపడొచ్చని అంచనాలున్నాయి.