రిజర్వుల్లో రికవరీ - కారణాలేంటి?
మే 8, 2026 నాటికి ముగిసిన వారంలో, భారతదేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (Forex Reserves) $6.295 బిలియన్లు పెరిగి, ఏకంగా $696.988 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. అంతకుముందు వారంలో $7.794 బిలియన్లు తగ్గిన నిల్వలు ఇప్పుడు పుంజుకున్నాయి. ఈ ఆశాకిరణానికి ప్రధాన కారణం బంగారం నిల్వల్లో భారీ పెరుగుదల. బంగారం నిల్వలు $5.637 బిలియన్లు పెరిగి $120.853 బిలియన్లకు చేరాయి. రిజర్వుల్లో సింహభాగమైన ఫారిన్ కరెన్సీ ఆస్తులు (FCAs) కూడా $562 మిలియన్లు పెరిగి $552.387 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. ఇది ఫిబ్రవరి 27, 2026 న నమోదైన $728.494 బిలియన్ల రికార్డు స్థాయి నుంచి కొంత ఉపశమనం తెచ్చింది.
రూపాయిపై ఒత్తిడి.. కారణాలు, పరిణామాలు
రిజర్వులు పెరిగినప్పటికీ, భారత రూపాయి (Indian Rupee) మాత్రం గణనీయమైన ఒత్తిడిలోనే కొనసాగుతోంది. అమెరికన్ డాలర్తో పోలిస్తే ఇది దాదాపు రికార్డు కనిష్ట స్థాయిలైన 95.95-96.00 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. ఈ సంవత్సరం రూపాయి దాదాపు 5% పడిపోయింది. దీనికి ప్రధాన కారణం పశ్చిమ ఆసియాలో పెరుగుతున్న భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు. దీనివల్ల గ్లోబల్ ఆయిల్ ధరలు బ్యారెల్కు $100 దాటాయి. భారత్ తన చమురు అవసరాలలో దాదాపు 90% దిగుమతి చేసుకుంటున్నందున, పెరిగిన చమురు ధరలు దిగుమతి వ్యయాన్ని పెంచి, వాణిజ్య లోటును (Trade Deficit) మరింత పెంచుతున్నాయి. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) రూపాయి పతనాన్ని అడ్డుకోవడానికి మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకుంటున్నా, దానివల్ల నిల్వలపైనే భారం పడుతోంది.
నిల్వల బలంపై ప్రశ్నలు.. భవిష్యత్ అంచనాలు
బంగారం నిల్వల్లో పెరుగుదల పాక్షికంగా బంగారం ధరలు పెరగడం వల్ల కూడా జరిగిందని, కేవలం కొత్త పెట్టుబడుల వల్ల కాదని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. దేశం నుంచి డాలర్ల బయటకు వెళ్లే ప్రవాహాన్ని (Outflow) తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం బంగారం, వెండి దిగుమతులపై అధిక సుంకాలు విధించడం, ఇంధన ధరలు పెంచడం వంటి చర్యలు చేపట్టింది. రాబోయే రోజుల్లో రూపాయి మరింత బలహీనపడి, 95 మార్కును తాకే అవకాశాలున్నాయని కొందరు అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం భారత్ ఫారెక్స్ రిజర్వులు సుమారు 11 నెలల దిగుమతులకు సరిపోతాయని, జీడీపీలో దాదాపు 3% ఉన్నాయని అంచనా. ఇది మంచి స్థాయి అయినప్పటికీ, పెరుగుతున్న బాహ్య డిమాండ్లు, ప్రపంచ ఆర్థిక మందగమనం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈ రిజర్వుల స్థిరత్వంపై, రూపాయి భవిష్యత్తుపై ఆందోళనలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.