భారత్ బడ్జెట్ పై ఫ్రీబీస్ 'బాంబు'! వినియోగం పెరుగుతున్నా.. లోటు, అప్పులతో పెరుగుతున్న ఆందోళనలు

ప్రభుత్వాలు అందిస్తున్న నగదు బదిలీలు, 'ఫ్రీబీస్' గురించి ఇప్పుడు కేవలం సామాజిక ప్రయోజనాల కోణంలోనే కాకుండా, వాటి దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్థిరత్వం, మార్కెట్ పై ప్రభావం వంటి అంశాలపై తీవ్రంగా చర్చిస్తున్నారు.

పెరుగుతున్న రాష్ట్రాల అప్పులు, లోటులు

దేశంలోని రాష్ట్రాలు భారీ ఆర్థిక భారంతో సతమతమవుతున్నాయి. సంక్షేమ పథకాలపై పెరుగుతున్న ఖర్చులతో, మార్చి 2026 నాటికి రాష్ట్రాల మొత్తం అప్పు GDP లో 29.2% కి చేరుతుందని అంచనా. ఇప్పటికే అనేక రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక పరిమితులను మించిపోయాయి. FY25 లో రాష్ట్రాల మొత్తం బడ్జెట్ లోటు (budget deficit) GDP లో సుమారు 3.2% కి చేరింది. సబ్సిడీలు, నేరుగా నగదు బదిలీల వ్యయం పెరగడమే దీనికి కారణం. ఏడాదికి దాదాపు ₹2 లక్షల కోట్ల మేర ఈ బదిలీలకు ఖర్చవుతుండటం, రాష్ట్ర బడ్జెట్లలో ఇది పెద్ద భాగం ఆక్రమిస్తోంది. ఇలాంటి ఖర్చులతో ప్రస్తుత వినియోగం పెరుగుతున్నప్పటికీ, జాగ్రత్తగా బడ్జెట్ రూపకల్పన, కీలకమైన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చగల సామర్థ్యంపై సందేహాలు తలెత్తుతున్నాయి.

కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా FY27 కి గాను GDP లో 4.3% బడ్జెట్ లోటును లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ అప్పు GDP లో 55.6% కి చేరుతుందని అంచనా. ఇది ప్రభుత్వాల వైపు నుంచి పెరుగుతున్న ఖర్చుల ధోరణిని సూచిస్తోంది.

వినియోగ వృద్ధి Vs పెట్టుబడుల కోత

ఈ ప్రభుత్వ బదిలీలు నేరుగా వినియోగాన్ని పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, ఫాస్ట్-మూవింగ్ కన్స్యూమర్ గూడ్స్ (FMCG) వంటి రంగాలకు ఇది లాభదాయకంగా మారుతోంది. సాధారణ ఆదాయ వృద్ధి కంటే, ఈ నగదు బదిలీలు, అప్పుల ఆధారంగా 2026 నాటికి వినియోగం (consumption) పెట్టుబడి వ్యయం (capex) కంటే వేగంగా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. తక్షణ వినియోగ మద్దతుపై ఈ దృష్టి, దీర్ఘకాలిక వృద్ధికి, ఉద్యోగాలకు, మెరుగైన ఉత్పాదకతకు అత్యవసరమైన ఉత్పాదక ఆస్తులపై (productive assets) పెట్టుబడులను తగ్గించే ప్రమాదం ఉంది. కొత్త ఆస్తులపై పెట్టుబడి ఆర్థిక వ్యవస్థ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది. కానీ బదిలీలపై ఖర్చు చేయడం ప్రస్తుత లాభాలను పెంచుతుంది కానీ శాశ్వత విలువను సృష్టించదు. కొత్త ఆస్తి సృష్టి కంటే బదిలీలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చే ప్రభుత్వ బడ్జెట్ ధోరణి ఈ సవాలును స్పష్టం చేస్తోంది.

స్థిరత్వంపై ఆందోళనలు, మార్కెట్లలో గుబులు

ఈ ఖర్చుల విధానం యొక్క స్థిరత్వంపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. దీనిపై న్యాయస్థానాలు, ఆర్థిక సంస్థలు దృష్టి సారించాయి. 'అపరిమితమైన ఫ్రీబీస్ సంస్కృతి'ని సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ, ఇది ఆర్థిక పునాదులను బలహీనపరిచి, పని చేసేవారిని నిరుత్సాహపరచవచ్చని హెచ్చరించింది. అధిక పాపులిజం (populism) ఆర్థిక పతనం (fiscal collapse) కి దారితీస్తుందని, రాష్ట్ర బడ్జెట్లపై భారం పడుతుందని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కూడా హెచ్చరించింది.

ఈ పెరుగుతున్న అప్పులు, లోటులు మార్కెట్ విశ్వాసాన్ని ప్రభావితం చేయడం ప్రారంభించాయి. గ్లోబల్ ఎనర్జీ ధరల షాకుల వల్ల ఏర్పడే ద్రవ్యోల్బణ నష్టాలకు (inflation risks) ప్రతిస్పందనగా 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ బాండ్ యీల్డ్ (bond yield) ఏప్రిల్ 2026 నాటికి సుమారు 6.95% వద్ద కదులుతోంది. మధ్యప్రాచ్యంలో (West Asia) కొనసాగుతున్న సంఘర్షణలు ఈ నష్టాలను పెంచుతాయి, ఇది ఇంధన ఖర్చులను పెంచి, మార్కెట్లలో ఆందోళనలకు కారణం కావచ్చు. విశ్లేషకులు చెబుతున్నదాని ప్రకారం, అప్పు-GDP నిష్పత్తి (debt-to-GDP ratio) ఇప్పుడు బడ్జెట్లకు కీలకమైన సూచికగా మారింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం తన నిష్పత్తిని 2030 నాటికి సుమారు 50% కి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే కఠినమైన బడ్జెట్ నియంత్రణ అవసరం.

సంక్షేమం Vs ఆర్థిక ఆరోగ్యం: సమతుల్యత కీలకం

భారతదేశం తన ఆర్థిక భవిష్యత్తు వైపు చూస్తున్నప్పుడు, సంక్షేమ మద్దతును బాధ్యతాయుతమైన బడ్జెటింగ్ తో సమతుల్యం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ప్రభుత్వ బదిలీలు వినియోగాన్ని పెంచుతాయని అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, వాటి దీర్ఘకాలిక విజయం బడ్జెట్ క్రమశిక్షణ, నిలకడలేని అప్పుల భారాన్ని నివారించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. FY27 కోసం అంచనాలు బడ్జెట్ లోటు GDP లో 4.3% కి కొద్దిగా తగ్గుతుందని సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఇది జాగ్రత్తగా ఖర్చు ప్రణాళికలు, బలమైన పన్ను వసూళ్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది. 2026 నాటికి GDP వృద్ధి సుమారు 6.9% గా అంచనాతో, భారతదేశ ఆర్థిక దృక్పథం సానుకూలంగా ఉంది. కానీ, ఈ ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను నిర్వహించడంలోనే దాని విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది. సంక్షేమ పథకాల విజయం, శాశ్వత ఆర్థిక వృద్ధికి, స్థిరమైన ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవి ఎంతవరకు దోహదపడతాయనే దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది - ఇది చాలా కీలకమైన సమతుల్యత.