భారత్ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్: లక్ష్యం చేరువలో.. కానీ ఖర్చుల భారంపై ఆందోళన!

ఈ ఆర్థిక ప్రయాణం వార్షిక లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆదాయ వృద్ధిని మించి ఖర్చులు పెరగడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రభుత్వ నిరంతర వ్యయం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న రుణ ఖర్చులు వంటివి భారతదేశ రుణ స్థిరత్వంపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. ఇది భవిష్యత్తులో ఆర్థికంగా భారంగా మారే అవకాశాలున్నాయి.

బాండ్ మార్కెట్ స్పందన (Bond Market Reaction)

ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ అంచనాలకు చేరుకుంటున్న వార్తలకు బాండ్ మార్కెట్ పెద్దగా స్పందించకపోయినా, అంతర్గత ఒత్తిళ్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. బెంచ్‌మార్క్ 10-ఏళ్ల భారత ప్రభుత్వ బాండ్ (10-year Indian government bond) దిగుబడి ఫిబ్రవరి 27, 2026న సుమారు 6.70% వద్ద ట్రేడ్ అయింది. రాబోయే ప్రభుత్వ, రాష్ట్రాల రుణాల ఆక్షన్లు (debt auctions) ₹750 బిలియన్లు ఉండటంతో, మార్కెట్ డిమాండ్-సప్లై బ్యాలెన్స్ సున్నితంగా మారింది. బ్యాంకుల సర్టిఫికెట్ ఆఫ్ డిపాజిట్లపై (Certificates of Deposit) దిగుబడులు 7% దాటడం, మార్కెట్లో లిక్విడిటీ (liquidity) కొరతను సూచిస్తోంది. గ్లోబల్ వడ్డీ రేట్ల కదలికలు, దేశీయ ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను మార్కెట్ నిశితంగా గమనిస్తోంది.

ప్రపంచంతో పోలిస్తే ఆర్థిక కొలమానాలు (Fiscal Metrics in Global Context)

ఏప్రిల్-జనవరి కాలానికి భారతదేశ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ అంచనాల్లో ఉన్నప్పటికీ, దీనిని జాగ్రత్తగా నిర్వహించాల్సిన దేశాల జాబితాలో చేర్చింది. నివేదించబడిన ₹9.8 లక్షల కోట్ల డెఫిసిట్, ఆర్థిక సంవత్సరానికి 63% అంచనాని సూచిస్తోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి అంచనా వేసిన భారతదేశ నామమాత్రపు GDP (Nominal GDP) సుమారు ₹323.48 లక్షల కోట్లు అని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. దీని ప్రకారం, పూర్తి ఆర్థిక సంవత్సరానికి డెఫిసిట్ GDPలో సుమారు **4.4%**కి చేరుకునే అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రభుత్వ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది. అయితే, 2025 సెప్టెంబర్‌లో భారతదేశ కన్సాలిడేటెడ్ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ GDPలో **4.9%**గా నివేదించబడింది. 2024లో ప్రభుత్వ రుణ-GDP నిష్పత్తి (debt-to-GDP ratio) **81.92%**గా ఉంది. అంతర్జాతీయ సగటులు సుమారు **-2.69%**గా ఉండగా, ఇది గణనీయమైన రుణ భారాన్ని సూచిస్తుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లు తరచుగా అధిక డెఫిసిట్లను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం ఈ విషయంలో స్థిరీకరణకు నిరంతర ప్రయత్నాలు చేయాలి.

చారిత్రక డెఫిసిట్ తీరు (Historical Deficit Trajectory)

ప్రస్తుత ఆర్థిక పరిస్థితి, మహమ్మారి కారణంగా ఏర్పడిన డెఫిసిట్లతో పోలిస్తే గణనీయమైన మెరుగుదలను సూచిస్తుంది. 2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, భారతదేశ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ GDPలో **9.2%**కి చేరుకుంది. అప్పటి నుండి, క్రమంగా ఆర్థిక స్థిరీకరణ (fiscal consolidation) వైపు ప్రయాణం సాగింది. 2021-22లో 6.7%, 2022-23లో 6.4%, 2023-24లో **5.6%**కి తగ్గింది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి లక్ష్యం 4.8%. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి అంచనా వేసిన 4.4% డెఫిసిట్, 4% లోపు దీర్ఘకాలిక లక్ష్యం వైపు ఈ ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తుందని సూచిస్తుంది. ఈ నిరంతర ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, స్థిరత్వాన్ని పునరుద్ధరించడానికి, ఇన్వెస్టర్ల విశ్వాసాన్ని పెంచడానికి ఉద్దేశించబడింది.

ఆందోళనకర అంశాలు: రుణం, ద్రవ్యోల్బణం భయాలు (The Bear Case: Debt and Inflation Fears)

గణనీయమైన పురోగతి సాధించినప్పటికీ, కొన్ని అంతర్లీన రిస్కులు కొనసాగుతున్నాయి. GDPలో 80% కంటే ఎక్కువ ఉన్న ప్రభుత్వ రుణ-GDP నిష్పత్తి అంటే, ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగం వడ్డీ చెల్లింపులకే కేటాయించబడుతోంది. ప్రపంచ వడ్డీ రేట్లు పెరిగినప్పుడు ఈ భారం పెరుగుతుంది. ప్రపంచ బ్యాంక్, IMF భారతదేశ GDP వృద్ధి బలంగా ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, అధిక డెఫిసిట్లు, రుణ స్థాయిలు కొనసాగితే క్రెడిట్ రేటింగ్స్ తగ్గడం లేదా రుణ ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం మౌలిక సదుపాయాలపై (capital expenditure) దృష్టి సారించినప్పటికీ, ఇది దీర్ఘకాలిక వృద్ధికి అవసరమే అయినా, మొత్తం వ్యయం పెరగడం వల్ల ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లను నివారించడానికి లేదా ఆదాయ-వ్యయాల మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించడానికి కఠినమైన నిర్వహణ అవసరం. భారతదేశ 5-ఏళ్ల క్రెడిట్ డిఫాల్ట్ స్వాప్స్ (Credit Default Swaps) పై డిఫాల్ట్ సంభావ్యత **1.46%**గా ఉంది, ఇది మధ్యస్థాయి రిస్క్ ను సూచిస్తుంది.

ఆర్థిక అంచనాలు, భవిష్యత్ ప్రణాళిక (Economic Projections and Fiscal Path)

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి GDP వృద్ధి **7.4%**గా అంచనా వేస్తున్న భారతదేశం, ప్రపంచ ఆర్థిక విస్తరణకు కీలక చోదక శక్తిగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. IMF, ప్రపంచ బ్యాంక్ వంటి సంస్థలు బలమైన పనితీరు కొనసాగుతుందని భావిస్తున్నప్పటికీ, తదుపరి సంవత్సరాలలో సైక్లికల్ అంశాలు తగ్గినప్పుడు వృద్ధి **6.4%**కి తగ్గుతుందని అంచనా వేస్తున్నాయి. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ప్రభుత్వ బడ్జెట్ అంచనాలు GDPలో 4.3% ఫిస్కల్ డెఫిసిట్, కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణ-GDP నిష్పత్తి **55.6%**గా ఉన్నాయి. ఇది నిరంతర ఆర్థిక స్థిరీకరణకు నిబద్ధతను సూచిస్తుంది. అయితే, ఈ లక్ష్యాలను సాధించడం, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులు, మారుతున్న వాణిజ్య విధానాల మధ్య సమర్థవంతమైన ఆదాయ సేకరణ, క్రమశిక్షణతో కూడిన వ్యయ నిర్వహణపై ఆధారపడి ఉంటుంది.