భారతదేశంలో టోటల్ ఫెర్టిలిటీ రేటు (TFR) **1.9** కి పడిపోయింది. రీప్లేస్‌మెంట్ లెవల్ **2.1** కంటే ఇది తక్కువ కావడం గమనార్హం. జనాభా నియంత్రణ పాత పద్ధతులు ఇక పనికిరావని, వృద్ధాప్య జనాభా సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు పాలసీల్లో మార్పులు అవసరమని EAC-PM తన నివేదికలో హెచ్చరించింది.
ప్రధాని ఆర్థిక సలహా మండలి (EAC-PM) విడుదల చేసిన 'ది ఘోస్ట్ ఆఫ్ పాపులేషన్ పాస్ట్' అనే నివేదిక ఇప్పుడు దేశంలో పెద్ద చర్చకు దారితీసింది. భారతదేశంలో ఒక మహిళ తన జీవితకాలంలో సగటున కనే పిల్లల సంఖ్యను సూచించే TFR, ప్రస్తుతం 1.9కి చేరుకుంది. ఇది స్థిరమైన జనాభాకు అవసరమైన 2.1 రీప్లేస్‌మెంట్ లెవల్ కంటే తక్కువ.
జనాభా పెరుగుదల నుండి వృద్ధాప్య దశకు..
గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా మన దేశంలో 'అధిక జనాభా' అనే భయం ఉండేది. అందుకే కుటుంబ నియంత్రణ, స్టెరిలైజేషన్ ప్రోగ్రామ్‌లకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారింది. 2001లో సుమారు 2.93 కోట్ల వార్షిక జననాలు ఉండగా, 2025 నాటికి ఆ సంఖ్య 2.3 కోట్ల కంటే తక్కువకు పడిపోయింది. జనాభా పెరుగుదల ఇప్పుడు కొత్త జననాల వల్ల కాకుండా, సగటు జీవిత కాలం పెరగడం వల్లే కనిపిస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
ఈ మార్పు పెట్టుబడిదారులకు, విధానకర్తలకు ఒక కీలక సూచన. రాబోయే 16 ఏళ్లలో భారత్ 'వృద్ధాప్య' దేశంగా మారుతుందని మూడీస్ (Moody's) అంచనా వేస్తోంది. శ్రామిక శక్తి (working-age population) తగ్గడం వల్ల వినియోగం, లేబర్ సప్లై మరియు ఆర్థిక ఉత్పాదకతపై ప్రభావం పడవచ్చు. దీనివల్ల భవిష్యత్తులో హెల్త్‌కేర్, ఇన్సూరెన్స్, పెన్షన్ మేనేజ్‌మెంట్ వంటి రంగాల్లో భారీ మార్పులు అవసరం.
పాలసీలో పరస్పర విరుద్ధత
ప్రస్తుతం కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇంకా పాత తరహా స్టెరిలైజేషన్ ప్రోత్సాహకాలు కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, ఏపీ వంటి రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే రెండు పిల్లల నిబంధన, స్టెరిలైజేషన్ ఇన్సెంటివ్‌ల నుండి బయటపడి, ఆధునిక విధానాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి. 'లో-ఫెర్టిలిటీ ట్రాప్' (low-fertility trap) లో పడకుండా ఉండాలంటే, జనాభాను నియంత్రించే పద్ధతుల కంటే, వృద్ధాప్య జనాభాకు అవసరమైన సామాజిక మౌలిక సదుపాయాలపై ఫోకస్ పెట్టాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.