మహిళల ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం: భారత్ కు ట్రిలియన్ల నష్టం! కారణాలు, పరిష్కారాలు

ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారీ నష్టం:

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో మహిళల భాగస్వామ్యం పెరిగితే, దేశ జీడీపీ (GDP) 27% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. దీని ద్వారా దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి ట్రిలియన్ల డాలర్లు అదనంగా చేకూరుతాయి. ప్రస్తుతానికి, మహిళల ఆర్థిక సంభావ్యత (Potential) దాదాపు ₹40 లక్షల కోట్ల ($430 బిలియన్లు) మేర వినియోగంలోకి రావడం లేదని అంచనా. ఇది దేశాభివృద్ధికి ఒక పెద్ద అడ్డంకి. అయితే, మహిళలకు బ్యాంక్ ఖాతాల అందుబాటు దాదాపు 89.2% ఉన్నప్పటికీ, వారి ఆర్థిక నిర్ణయాల్లో భాగస్వామ్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. ఇంకా, పని చేసే వయసున్న మహిళలలో దాదాపు 60% మంది అధికారిక కార్మిక శక్తికి దూరంగానే ఉన్నారు.

యాక్సెస్ vs ఏజెన్సీ (Access vs Agency):

బ్యాంక్ ఖాతాలు అందుబాటులో ఉండటం వేరు, ఆ ఖాతాల ద్వారా ఆర్థిక ప్రణాళికలు వేసుకోవడం, పెట్టుబడులు పెట్టడం వేరు. కేవలం 21% మంది మహిళలకు మాత్రమే తగినంత ఆర్థిక అక్షరాస్యత ఉంది. చాలామంది మహిళలు ఆర్థిక ప్రణాళిక, పెట్టుబడులను తమ బాధ్యతగా భావించడం లేదు. ఫలితంగా, కేవలం 8.6% మంది మహిళలు మాత్రమే మ్యూచువల్ ఫండ్స్ లేదా ఈక్విటీలలో పెట్టుబడి పెడుతున్నారు. ఇదే పురుషులలో అయితే **22.3%**గా ఉంది. పెన్షన్ లేదా ప్రావిడెంట్ ఫండ్ ఖాతాలు ఉన్నవారు కేవలం 14.2% మాత్రమే.
రుణాల (Credit) విషయంలో కూడా చూస్తే, మహిళలకు తమ డిపాజిట్ల విలువలో కేవలం 27% మేరకే రుణాలు లభిస్తున్నాయి. పురుషులకు ఇదే **52%**గా ఉంది. ఈ పరిమిత వినియోగం వ్యక్తిగత సంపద వృద్ధిని అడ్డుకోవడమే కాకుండా, కుటుంబాలలో మహిళల బేరసారాల శక్తిని, ఆర్థిక షాక్‌లను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తోంది.

వ్యవస్థాగత అడ్డంకులు:

లోతుగా పాతుకుపోయిన సామాజిక కట్టుబాట్లు, లింగ భేదాలు మహిళల ఉద్యోగ ఎంపికలు, నిర్ణయాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. చాలామంది మహిళలు అసంఘటిత రంగంలో, అస్థిర ఆదాయాలతో పనిచేస్తున్నారు. వీరికి సరైన సామాజిక భద్రత, పెన్షన్లు, బీమా వంటివి అందడం లేదు. సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంస్థలు కూడా మహిళల ప్రత్యేక అవసరాలను గుర్తించడంలో, వారికి అవసరమైన డాక్యుమెంటేషన్, కొలేటరల్ (Collateral) వంటి వాటితో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి.
ప్రధాన మంత్రి జన్ ధన్ యోజన (PMJDY) వంటి పథకాలు బ్యాంక్ ఖాతాల సంఖ్యను పెంచడంలో విజయవంతమైనా, చాలా ఖాతాలు కేవలం ప్రభుత్వ సహాయాన్ని స్వీకరించడానికే పరిమితం అయ్యాయి. పొదుపు, పెట్టుబడులకు పెద్దగా ఉపయోగపడటం లేదు. దీనినే 'ఫైనాన్షియల్ ఇన్‌క్లూజన్ వితౌట్ ఏజెన్సీ' (Financial Inclusion without Agency) అని అంటారు. మహిళలు డిజిటల్ చెల్లింపు వ్యవస్థలను నెమ్మదిగా స్వీకరించడం కూడా ఈ సవాళ్లకు అదనంగా చేరుతోంది.

భారత సంభావ్యతను వెలికితీయడం:

ఈ అంతరాన్ని తగ్గించాలంటే, కేవలం ఖాతాలు అందుబాటులోకి తేవడం నుంచి, మహిళలకు నిజమైన ఆర్థిక యాజమాన్యాన్ని, స్వయం సమృద్ధిని అందించడంపై దృష్టి సారించాలి. సమగ్రమైన ఆర్థిక అక్షరాస్యత శిక్షణ, నైపుణ్యాభివృద్ధి, మహిళల జీవనశైలికి అనుగుణంగా రూపొందించిన ఆర్థిక ఉత్పత్తులు అవసరం. లింగ-సున్నితత్వంతో (Gender-sensitive) కూడిన విధానాలతో ఫిన్‌టెక్ (Fintech) పరిష్కారాలు మహిళలకు ఆర్థిక సేవలను మరింత అందుబాటులోకి తీసుకురాగలవు. అంతర్గత సామాజిక కట్టుబాట్లను, మహిళలపై భారం మోపే సంప్రదాయాలను సరిదిద్దడం, వారిని అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగం చేయడం ద్వారా భారతదేశం గణనీయమైన జీడీపీ వృద్ధిని సాధించి, మరింత సమ్మిళిత, సంపన్న దేశంగా ఎదగగలదు.