Whalesbook
అసలు సమస్య ఏంటంటే?
భారత ప్రభుత్వం ఎన్నో ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్స్ (FTAs) పై సంతకాలు చేస్తున్నప్పటికీ, వ్యాపార రంగం వైపు నుంచి సరైన స్పందన రావడం లేదని వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దేశీయంగా ఎగుమతిదారులు కేవలం 25% మందే ఈ FTAs ను ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ఇదే సమయంలో, అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఈ వినియోగం 70-80% వరకు ఉండగా, వియత్నాం వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో 40-50% వరకు ఉంది. వ్యాపారాలకు ఈ ఒప్పందాలపై సరైన అవగాహన లేకపోవడం, రూల్స్ ఆఫ్ ఆరిజిన్ (Rules of Origin) వంటి ప్రక్రియలు సంక్లిష్టంగా ఉండటం, అధికంగా పేపర్ వర్క్ ఉండటమే ప్రధాన సమస్యలుగా మారాయి.
వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలు - మార్పులు
గతంలో భారత్ 'లుక్ ఈస్ట్' పాలసీ, రక్షణాత్మక విధానాలతో FTAs ను చూసేది. కానీ ఇప్పుడు ఈ వ్యూహం మారింది. మన దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అనుకూలమైన, మార్కెట్ పరిమాణం ఎక్కువగా ఉన్న, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) ఆకర్షించే దేశాలతో కొత్త ఒప్పందాలు చేసుకుంటున్నారు. ఈ ఒప్పందాలు కేవలం సుంకాలు తగ్గించడమే కాకుండా, సేవల (Services), మేధో సంపత్తి హక్కులు (Intellectual Property), కీలకమైన దేశీయ పరిశ్రమల రక్షణ వంటి అంశాలను కూడా కవర్ చేస్తున్నాయి. ఈ వ్యూహాత్మక మార్పుతో, FY2020-21 నుండి FY2024-25 మధ్య FTAs భాగస్వాములతో వాణిజ్యం 92% పెరిగింది. ఇది ప్రపంచ వాణిజ్య వృద్ధి (41.5%) కంటే చాలా ఎక్కువ. ఇది గతంలో ASEAN, జపాన్, దక్షిణ కొరియాతో చేసుకున్న ఒప్పందాలకు భిన్నంగా ఉంది, అప్పట్లో వాణిజ్య లోటు పెరిగింది.
ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే వెనుకబాటు
భారత్ FTAs చేసుకుంటున్నా, వాటిని ఉపయోగించుకునే విషయంలో వియత్నాం, మెక్సికో, చిలీ వంటి దేశాల కంటే చాలా వెనుకబడి ఉంది. అమెరికా NAFTA వంటి ఒప్పందాల ద్వారా ఎగుమతులు, పెట్టుబడులను గణనీయంగా పెంచుకుంది. చైనా వంటి పెద్ద దేశాలు కూడా FTAs ను తమకు అనుకూలంగా వాడుకుంటున్నాయి. భారత్ విషయంలో, ముఖ్యంగా చైనా, ASEAN దేశాలతో ఉన్న వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) ఒక పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. సుంకాలు తగ్గించినా, భారత్ సగటు అప్లైడ్ టారిఫ్ (Applied Tariff) కొన్ని దేశాల కంటే ఇంకా ఎక్కువగా ఉంది.
సవాళ్లు, రిస్కులు
ఈ FTAs వ్యూహంలో అతి పెద్ద రిస్క్ ఏంటంటే, దేశీయ వ్యాపారాలు వాటిని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోలేకపోవడం. భాగస్వామ్య దేశాల్లో నాణ్యత, పర్యావరణ ప్రమాణాలు (EU's Carbon Border Adjustment Mechanism వంటివి) వంటి నాన్-టారిఫ్ బారియర్స్ (NTBs) భారతీయ ఎగుమతులకు అడ్డంకిగా మారుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, రూల్స్ ఆఫ్ ఆరిజిన్ ను దుర్వినియోగం చేసి, ముఖ్యంగా చైనా నుంచి వచ్చే వస్తువులు FTAs భాగస్వాముల ద్వారా భారత్ లోకి చొరబడతాయనే ఆందోళనలు కూడా ఉన్నాయి. వ్యవసాయ రంగం వంటి కీలక రంగాలు దిగుమతుల పోటీకి గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. గతంలో RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) నుంచి భారత్ వైదొలగడానికి కూడా ఇవే కారణాలు.
భవిష్యత్ ప్రణాళికలు
కేవలం FTAs చేసుకుంటే సరిపోదని, వాటితో పాటు పారిశ్రామిక విధానాలను (Industrial Policy) వాణిజ్య లక్ష్యాలతో అనుసంధానం చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. దీనికి ఉదాహరణగా, దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి, FDI ను ఆకర్షించడానికి ఉద్దేశించిన ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్స్ ను చెప్పవచ్చు. భవిష్యత్తులో, వ్యూహాత్మక భాగస్వాములతో ఒప్పందాలు కొనసాగిస్తూనే, వ్యాపారాలకు అవగాహన కల్పించడం, నిబంధనలను సులభతరం చేయడం, నాన్-టారిఫ్ బారియర్స్ ను తొలగించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. లేదంటే, ఈ FTAs వల్ల ఆశించిన ఆర్థిక ప్రయోజనాలు నెరవేరే అవకాశం తక్కువ.