భారత్ FTA వ్యూహం: వృద్ధి వేగం.. కానీ అసమానతల ప్రమాదమా?

ప్రపంచ మార్కెట్ వైపు కీలక అడుగు

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రపంచంతో మరింతగా అనుసంధానం అవుతోంది. యూరోపియన్ యూనియన్, యూకే, యూఏఈ, ఈఎఫ్టీఏ వంటి కీలక భాగస్వాములతో వేగంగా ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్స్ (FTA) పై సంతకాలు చేస్తోంది. ఇది 'ఎగుమతుల ఆధారిత వృద్ధి' (Export-Led Growth) వైపు దేశం వేస్తున్న కీలక అడుగు.

ఈ వ్యూహం ఫలవంతంగా కనిపిస్తోంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (FY26) భారతదేశ GDP వృద్ధి **7.6%**గా అంచనా వేయబడింది. ముఖ్యంగా సేవల ఎగుమతులు (Services Exports) బలమైన పనితీరు కనబరుస్తూ, FY25లో 387.6 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. ఏడాదికి 13.6% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. వస్తు ఎగుమతులు (Merchandise Exports) కూడా నిలకడగా ఉండి, FY2025-26 నాటికి మొత్తం ఎగుమతులు 850 బిలియన్ డాలర్లను దాటవచ్చని అంచనా.

పెరిగిన లోటు, దిగుమతుల ఒత్తిడి

అయితే, ఈ బహిర్ముఖ వ్యూహం (Outward-looking strategy) గణనీయమైన ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను కూడా తెచ్చిపెడుతోంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలోని మూడవ త్రైమాసికంలో (Q3 FY26) కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (Current Account Deficit) 13.2 బిలియన్ డాలర్లకు (GDPలో 1.3%) పెరిగింది. దీనికి ప్రధాన కారణం వస్తు వాణిజ్య లోటు (Merchandise Trade Deficit) పెరగడమే. సేవల రాబడి బలంగా ఉన్నప్పటికీ, దిగుమతులు పెరగడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఎగుమతి వృద్ధికి దిగుమతులు కూడా పెరుగుతున్నాయని, ఉత్పత్తి కోసం విదేశీ ముడిసరుకులపై ఆధారపడటం కొనసాగుతోందని ఆర్థిక సర్వే (2025-26) కూడా పేర్కొంది. జనవరి 2026 నాటికి దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (Foreign Exchange Reserves) 701.4 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్నప్పటికీ, దిగుమతుల ఒత్తిడి ఆందోళనకరంగానే ఉంది.

ఆర్థికవేత్తల హెచ్చరికలు

ప్రముఖ ఆర్థికవేత్తల విశ్లేషణల ప్రకారం, ఈ 'బాహ్య' ఎగుమతి ఆధారిత వృద్ధి నమూనా (External Export-Led Growth) దేశీయ మార్కెట్లను బలహీనపరిచి, అసమానతలను పెంచే అవకాశం ఉంది. కొందరు వాదించే 'ఆంతరంగిక' వృద్ధి (Internal Growth), వ్యవసాయాదాయాల మద్దతుతో పారిశ్రామిక అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించి, సమతుల్య వృద్ధికి, సమాన ఆదాయ పంపిణీకి దారితీస్తుందని అంటారు. అయితే, ప్రస్తుత భారత వ్యూహం 'బాహ్య' నమూనాపై ఆధారపడుతోందని, తక్కువ నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులను ఎక్కువగా ఆశ్రయించే తయారీ రంగ నమూనాలు నేటి ప్రపంచంలో పునరావృతం కావడం కష్టమని, ఇది 'అకాల పారిశ్రామికీకరణ'కు (Premature De-industrialisation) దారితీయవచ్చని మరికొందరు హెచ్చరిస్తున్నారు.

పెట్టుబడిదారుల దృష్టిలో ప్రమాదాలు

పెట్టుబడిదారుల దృష్టిలో, ఈ FTA వ్యూహం ఒక పెద్ద పందెం (Gamble). GDP వృద్ధి బాగున్నా, ఆదాయ అసమానతలు పెరగడం, దేశీయ పరిశ్రమలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. దేశీయ పరిశ్రమలు దిగుమతులతో పోటీ పడలేక, స్థబ్ధతకు లోనై, ఉద్యోగాలు కోల్పోయే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. 2000 సంవత్సరం తర్వాత స్వేచ్ఛాయుత వాణిజ్య ఒప్పందాలు (Trade Liberalization) తలసరి GDPని పెంచినా, ఆదాయ అసమానతలను పెంచాయని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఎగుమతుల్లో దూసుకుపోతున్న రంగాలు తప్ప, మిగతావి వెనుకబడిపోవచ్చు.

రాయితీలు, పోటీ

కొన్ని FTAలలో, ముఖ్యంగా యూకే, యూరోపియన్ యూనియన్‌తో జరిగిన ఒప్పందాలలో, భారత్ కొన్ని కీలక రాయితీలు (Concessions) ఇచ్చింది. ఉదాహరణకు, యూకేకు చెందిన హై-ఎండ్ వాహనాలపై సుంకాలు తగ్గించడం, ప్రభుత్వ కాంట్రాక్టులను యూకే సంస్థలకు తెరవడం వంటివి ఉన్నాయి. ఇది ఇతర దేశాల నుంచి కూడా ఇలాంటి డిమాండ్లకు దారితీయవచ్చు. భారత్ తయారీ రంగంలో ఒక హబ్‌గా మారాలని చూస్తున్నా, ఆగ్నేయాసియా దేశాల నుంచి తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. నాణ్యత, విశ్వసనీయత (Resilience) వంటి అంశాలపై కూడా దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

FY26లో 7.6% GDP వృద్ధి అంచనాలు, బలమైన దేశీయ డిమాండ్, అభివృద్ధి చెందుతున్న సేవల రంగం వంటివి ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఊపు కొనసాగుతుందని సూచిస్తున్నాయి. అయితే, పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు, ఆదాయ అసమానతలు, దేశీయ పరిశ్రమల పోటీతత్వం వంటి సవాళ్లు దీర్ఘకాలికంగా నిలకడైన, సమానమైన వృద్ధికి ఆటంకం కలిగించవచ్చు. ప్రపంచ మార్కెట్ యాక్సెస్‌తో పాటు, పటిష్టమైన, సమతుల్య దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించుకోవడంపైనే భారత ఎగుమతి ఆధారిత వ్యూహం విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.