భారత్ విద్యా రంగం: డిగ్రీ ఉన్నా నిరుద్యోగమా? పెరుగుతున్న గ్రాడ్యుయేట్ల నిరుద్యోగ సంక్షోభం!

ఆశలకు-అవకాశాలకు మధ్య అగాధం

భారతదేశంలో అక్షరాస్యత రేటు 80.9% కి చేరుకుంది. అయితే, లేటెస్ట్ PLFS (Periodic Labour Force Survey) 2023-24 డేటా ఒక వింత పరిస్థితిని బయటపెట్టింది. ఎవరికైతే అసలు చదువే లేదో, వారిలో నిరుద్యోగ రేటు కేవలం 3% మాత్రమే ఉంది. కానీ, 15-24 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న గ్రాడ్యుయేట్లలో ఈ నిరుద్యోగ రేటు ఏకంగా 40% కి చేరుకుంది. ఇది విద్య విలువ లేదని కాదు, మన ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆశించిన స్థాయిలో, ఆశించిన నైపుణ్యాలతో ఉద్యోగాలను సృష్టించలేకపోతోందని స్పష్టమవుతోంది. దశాబ్దాలుగా ఈ సమస్య వెంటాడుతూనే ఉంది; 1983 నుండి గ్రాడ్యుయేట్ నిరుద్యోగ రేటు 35% నుండి 40% మధ్యనే ఉంటోంది.

నిర్మాణపరమైన సమస్యలు, నైపుణ్యాల కొరత

ఈ అంతరానికి ప్రధాన కారణం విద్యాలయాల్లో నేర్పే నైపుణ్యాలకు, మార్కెట్ అవసరాలకు మధ్య సరైన అనుబంధం లేకపోవడమే. తాజా నివేదికల ప్రకారం, భారతీయ గ్రాడ్యుయేట్లలో కేవలం 54.8% మంది మాత్రమే ఉద్యోగాలకు సిద్ధంగా ఉన్నారని యజమానులు భావిస్తున్నారు. పాతబడిన సిలబస్, ఆచరణాత్మక జ్ఞానం కంటే సిద్ధాంతానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటివి గ్రాడ్యుయేట్లను పరిశ్రమ అవసరాలకు తగినట్లుగా సిద్ధం చేయలేకపోతున్నాయి. ఆర్థిక పరివర్తన కూడా ఒక సమస్యగా మారింది; వ్యవసాయం నుంచి వ్యవసాయేతర రంగాల్లోకి మారే వారిని ఆర్థిక వ్యవస్థ సరిగ్గా గ్రహించలేకపోతోంది.

జనాభా లెక్కలు, మహిళల భాగస్వామ్యం

2030 తర్వాత భారతదేశ జనాభాలో పని చేసే వయసు వారి వాటా తగ్గడం ప్రారంభమవుతుందని అంచనా. కాబట్టి, రాబోయే దశాబ్దంలో నాణ్యమైన ఉద్యోగాలను సృష్టించడం అత్యంత కీలకం. ఈ ఒత్తిళ్లకు తోడు, మహిళల శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్యం (Female Labour Force Participation) ఇటీవలి సంవత్సరాలలో 32% నుండి 40% మధ్యనే ఉంటోంది. ఇది ప్రపంచ సగటు కంటే చాలా తక్కువ, ఇది మొత్తం ఉద్యోగ అవకాశాలపై ప్రభావం చూపుతోంది.

డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ప్రమాదంలో పడుతుందా?

అజిమ్ ప్రేమ్జీ యూనివర్సిటీ నివేదిక ప్రకారం, 2004 నుండి 2023 మధ్య, ఏటా సుమారు 50 లక్షల మంది గ్రాడ్యుయేట్లు పెరిగితే, కేవలం 28 లక్షల గ్రాడ్యుయేట్ ఉద్యోగాలు మాత్రమే సృష్టించబడ్డాయి. వీటిలో 17 లక్షల ఉద్యోగాలు మాత్రమే జీతంతో కూడినవి. ఈ అసమతుల్యత వల్ల గ్రాడ్యుయేట్ల ఆదాయ వృద్ధి మందగిస్తోంది. సరైన ఉద్యోగాలు దొరక్క, చాలామంది ఉన్నత విద్యావంతులు తక్కువ నైపుణ్యం అవసరమయ్యే ఉద్యోగాల్లో చేరాల్సి వస్తోంది. ఇలాగే కొనసాగితే, భారతదేశం యొక్క 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' (జనాభా ప్రయోజనం) 'డెమోగ్రాఫిక్ విపత్తు'గా మారే ప్రమాదం ఉంది. విద్యార్థులు, యువతలో నిరుద్యోగం లేదా అల్ప-ఉద్యోగం సామాజిక, ఆర్థిక అస్థిరతకు దారితీయవచ్చు. గిగ్ ఎకానమీ (Gig Economy) ఉద్యోగాలు పెరగడం, అవి తక్కువ భద్రత, స్థిరత్వాన్ని అందించడం కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

వ్యవస్థాగత మార్పులే కీలకం

నిపుణులు, ఆర్థిక సర్వేలు విద్యా, నైపుణ్యాభివృద్ధి విధానాల్లో సమగ్ర సంస్కరణలు అత్యవసరమని నొక్కి చెబుతున్నాయి. కేవలం విద్యార్హతపైనే కాకుండా, ఉద్యోగసామర్థ్యం (Employability) పై, మార్కెట్ అవసరాలకు తగిన నైపుణ్యాలను అందించడంపై దృష్టి సారించాలి. సాంకేతిక పురోగతికి, విద్యా పరిణామం మధ్య ఉన్న 'త్వరణ అంతరాన్ని' (Acceleration Gap) తగ్గించడం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, సమస్యల పరిష్కారం, నిరంతర అభ్యాసం వంటివాటిని ప్రోత్సహించడం చాలా ముఖ్యం. ఈ ముఖ్యమైన మార్పులు జరగకపోతే, భారతదేశం తన జనాభా ప్రయోజనాన్ని కోల్పోయి, ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని అందుకోలేకపోయే ప్రమాదం ఉంది.