ఎకనామిక్ సర్వే షాకింగ్ నిజం: నగర పాలనలో లోపాలు.. ఆర్థిక వ్యవస్థపై 'ఉత్పాదకత పన్ను' భారం!

పాలన లోపాలతో ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం

దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మూలస్తంభాలైన పట్టణ ప్రాంతాలు, వాటి పూర్తి సామర్థ్యాన్ని అందుకోలేకపోతున్నాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం నగర పాలనలో ఉన్న తీవ్రమైన లోపాలే. ఈ లోపాలు ఒకరకంగా 'ఉత్పాదకత పన్ను'ను దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై మోపుతున్నాయని ఎకనామిక్ సర్వే 2025-26 ఎత్తిచూపింది. అధికారం వికేంద్రీకరణ లేకపోవడం, కఠినమైన నియంత్రణ వ్యవస్థలే దీనికి మూలకారణాలని నివేదిక పేర్కొంది.

ఉత్పాదకతను దెబ్బతీస్తున్న అధికారాల విచ్ఛిన్నత

పట్టణ స్థానిక సంస్థలు తమ ఆర్థిక పరిధి పెరుగుతున్నా, దానిని ఉత్పాదకతగా మార్చడంలో విఫలమవుతున్నాయి. భూ వినియోగ ప్రణాళిక (Land Use Planning), పన్నులు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన వంటి కీలక రంగాలపై వీరికి సరైన నియంత్రణ ఉండటం లేదు. ఈ అధికారాల విచ్ఛిన్నత వల్ల, ఆర్థిక అవసరాలకు, వేగంగా మారుతున్న పట్టణీకరణకు అనుగుణంగా స్పందించడం కష్టమవుతోంది. దీని ఫలితంగా, సరైన భూ ప్రణాళిక లేకపోవడం వల్ల ఇళ్ల ఖర్చులు పెరిగి, నగరం వెలుపలికి విస్తరించడం (Sprawl), ప్రయాణ సమయం పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. ఇవి నేరుగా కార్మికుల ఉత్పాదకతను తగ్గించడంతో పాటు, ట్రాఫిక్ రద్దీని పెంచుతున్నాయి. రవాణా, గృహ వసతి, ఉద్యోగ కేంద్రాల మధ్య సమన్వయం లోపించడం వల్ల పని చేసే సమయం తగ్గి, పట్టణ ప్రాంతాల సహజ ఉత్పాదక ప్రయోజనాలు దెబ్బతింటున్నాయని సర్వే వాదించింది.

'అందరికీ ఒకే రకమైన నిబంధనల'తో పెరిగే ఖర్చులు

నిబంధనల అమలులో 'అందరికీ ఒకే రకమైన విధానం' (One-size-fits-all) పాటించడం మరో పెద్ద లోపమని సర్వే విమర్శించింది. నిర్మాణం, పర్యావరణ ప్రమాణాలు, వ్యాపార లైసెన్సింగ్ వంటి నియమాలు, విభిన్న సాంద్రతలు, నష్టాలు, సామర్థ్యాలు కలిగిన నగరాల్లో ఒకేలా అమలు చేయబడుతున్నాయి. ఈ కఠినమైన విధానం, ఫలితాల్లో ఎటువంటి పెరుగుదల లేకుండానే లావాదేవీల ఖర్చులను (Transaction Costs) విపరీతంగా పెంచుతోంది. దీనివల్ల ప్రాజెక్టులు ఆలస్యం అవ్వడం, భూమి వృధా అవ్వడం, నిర్వహణ ఖర్చులు పెరగడం వంటి సమస్యలను వ్యాపారాలు ఎదుర్కొంటున్నాయి. అంతేకాకుండా, తక్కువ రిస్క్ ఉన్న కార్యకలాపాలకు కూడా అధిక పరిశీలన అవసరమవుతుంటే, నియంత్రణ సామర్థ్యం (Regulatory Capacity) విస్తృతంగా విస్తరించి, అధిక-ప్రభావ నష్టాలపై దృష్టి పెట్టడం తగ్గుతోంది. ఈ నియంత్రణ ప్రయత్నాల వృధా, ముఖ్యంగా ఫ్లెక్సిబుల్ సర్వీస్ సెక్టార్లు, చిన్న సంస్థలపై ప్రభావం చూపి, పట్టణ ఉత్పాదకతకు ఆటంకం కలిగిస్తోంది.

నిర్మాణత్మక అనధికారికత, తగ్గుతున్న విశ్వాసం

ఇక, పట్టణ ప్రాంతాల్లో నిర్మాణత్మకంగా ఏర్పడిన అనధికారికత (Structural Informality)పై కూడా ఎకనామిక్ సర్వే దృష్టి సారించింది. గణనీయమైన శ్రామిక శక్తిని నగరాలు గ్రహిస్తున్నప్పటికీ, పాలనా వ్యవస్థలు కార్మికులను అధికారిక గృహ, రవాణా, సేవా నెట్‌వర్క్‌లలోకి చేర్చడంలో విఫలమవుతున్నాయి. అధిక నియంత్రణ భారం, అధికారికతను నిరుత్సాహపరుస్తూ, పురపాలక ఆదాయాలను బలహీనపరుస్తూ, ఉత్పాదకతను పెంచే మౌలిక సదుపాయాల్లో పెట్టుబడులను తగ్గిస్తోంది. ఇది తక్కువ ఉత్పాదకత సమతుల్యతకు దారితీస్తుంది. ఇక్కడ, సరిపోని ప్రజా సేవలు, అధికారికతను ప్రోత్సహించే సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తాయి. అదే సమయంలో, అనధికారికత పాలనా సామర్థ్యాన్ని, ఆర్థిక వనరులను దెబ్బతీస్తుంది. పౌర-ప్రభుత్వ సంబంధాలలో విశ్వాసం లోపించడం, సమర్థవంతమైన సేవల పంపిణీకి అవసరమైన సంస్థాగత పునాదిని దెబ్బతీస్తుందని నివేదిక పేర్కొంది. తక్కువ జవాబుదారీతనం, నిలకడగా పేలవమైన సేవా ఫలితాలు, పౌరుల భాగస్వామ్యాన్ని, నియమాలను పాటించడాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి.