భారతదేశంలో తొలిసారిగా జరుగుతున్న డిజిటల్ సెన్సస్ ప్రక్రియలో కుల గణనపై తీవ్ర గందరగోళం నెలకొంది. స్టాండర్డైజ్డ్ లిస్ట్ లేకుండా 'ఓపెన్-ఎండెడ్' విధానాన్ని అనుసరించడం వల్ల డేటా అస్తవ్యస్తంగా మారే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
భారతదేశం చేపట్టిన 16వ జనాభా గణన (Decennial Census) ప్రస్తుతం పూర్తి డిజిటల్ రూపంలో సాగుతోంది. 2026 సెప్టెంబర్ నాటికి పూర్తి కావాల్సిన హౌస్లిస్టింగ్ ప్రక్రియలో కులాల వివరాల సేకరణే ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ఎందుకీ ఆందోళన?
సాధారణంగా ఏదైనా సర్వేలో కులాల గుర్తింపు కోసం ఒక 'డ్రాప్-డౌన్ మెనూ' లేదా నిర్దిష్టమైన జాబితా ఉంటుంది. కానీ, ప్రభుత్వం ఈసారి 'ఓపెన్-ఎండెడ్' ప్రశ్నను ఎంచుకుంది. అంటే, ప్రజలు తమ కులం పేరును తామే టైప్ చేయాలి. దీనివల్ల స్పెల్లింగ్లలో తేడాలు, స్థానిక భాషా పదాలు, మరియు అస్పష్టమైన వివరాల వల్ల డేటా విశ్లేషణ అసాధ్యంగా మారుతుందని గణాంక నిపుణులు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
ఇలాంటి పరిస్థితే గతంలో 2011 సామాజిక-ఆర్థిక, కుల గణన (SECC) సమయంలో ఎదురైంది. అప్పుడు కూడా సరైన వర్గీకరణ లేకపోవడంతో లక్షలాది ఎంట్రీలు అర్థరహితంగా మిగిలిపోయాయి.
వలసలు-వర్గీకరణ సవాళ్లు
దేశంలో అంతర్-రాష్ట్ర వలసలు (Inter-state migration) ఎక్కువగా ఉండటం మరో ప్రధాన సమస్య. ఒక రాష్ట్రంలో ఒక కులం పేరు మరో రాష్ట్రంలో వేరేలా ఉండవచ్చు. దీనివల్ల సరిగ్గా డేటా క్రోడీకరించకపోతే, చాలా మందిని 'అదర్స్' (Others) కేటగిరీలోకి పంపే అవకాశం ఉంది. 140 కోట్ల మంది జనాభా ఉన్న దేశంలో ఈ తప్పిదాలు సంక్షేమ పథకాల అమలుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయి.
భవిష్యత్తు కార్యాచరణ
ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం 'సెన్సస్ మేనేజ్మెంట్ అండ్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్' (CMMS) పోర్టల్ ద్వారా డేటాను సేకరిస్తోంది. 2027 ఫిబ్రవరి నుండి జనాభా గణన (Population Enumeration) ప్రారంభం కానుంది. ఈ లోపు ప్రభుత్వం ఒక బలమైన వర్గీకరణ యంత్రాంగాన్ని (Classification Mechanism) రూపొందిస్తుందా లేక డేటా ప్రాసెసింగ్లో తలనొప్పులు ఎదురవుతాయా అన్నది వేచి చూడాలి.