భారత కార్పొరేట్లలో మహిళా CEOల దుస్థితి: ప్రమోటర్లదే హవా.. వేతనాల్లో భారీ అసమానతలు!

నాయకత్వంలో 'గ్లాస్ సీలింగ్'.. మార్పు శూన్యం!

భారతదేశ కార్పొరేట్ రంగంలో మహిళల నాయకత్వ ప్రస్థానం నిలకడగా ఉంది. బోర్డుల్లో మహిళల సంఖ్య పెరిగినా, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ (MD) లేదా చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ (CEO) వంటి అత్యున్నత పదవుల్లోకి మహిళలు చేరడం మాత్రం కదలడం లేదు. భారతదేశంలోని 2,285 లిస్టెడ్ కంపెనీల్లో కేవలం 5% మంది మాత్రమే మహిళా CEOలుగా ఉన్నారు. గత ఐదేళ్లుగా ఈ సంఖ్యలో ఎలాంటి మార్పు లేకపోవడం, బోర్డు స్థాయిలో లింగ సమానత్వాన్ని కార్యనిర్వాహక అధికారంలోకి తీసుకురావడంలో వైఫల్యాన్ని సూచిస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని 'లీకీ పైప్‌లైన్' (leaky pipeline) గా అభివర్ణిస్తున్నారు నిపుణులు. మహిళా ప్రతిభ ఉన్నప్పటికీ, పై స్థాయికి చేరేసరికి వెనుకబడిపోతున్నారు.

ప్రమోటర్ల ఆధిపత్యం.. ప్రపంచంతో పోలిస్తే వెనుకబాటు!

CEO/MD స్థాయికి చేరిన కొద్ది మంది మహిళల్లో దాదాపు 63% మంది ప్రమోటర్లు లేదా వ్యవస్థాపకుల కుటుంబాలకు చెందినవారే. దీంతో, మెరిట్ ఆధారంగా ఎదిగిన ప్రొఫెషనల్ మహిళా నాయకులకు అవకాశాలు తగ్గిపోతున్నాయి. ఇది భారత కార్పొరేట్ నిర్మాణంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన సమస్య. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చూస్తే, మహిళా నాయకత్వ ప్రాతినిధ్యం మెరుగ్గా ఉంది. లింగ సమానత్వంలో భారతదేశం 148 దేశాల్లో 131వ స్థానంలో నిలవడం గమనార్హం. రెగ్యులేటరీ సంస్థలు బోర్డుల్లో కనీసం ఒక మహిళా డైరెక్టర్‌ను తప్పనిసరి చేసినా, ఇది కార్యనిర్వాహక నాయకత్వంలో పెద్ద మార్పు తీసుకురాలేదు.

వేతనాల్లో భారీ అంతరం.. అసమానతలు!

అత్యున్నత పదవుల్లో ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉండటమే కాకుండా, వేతనాల్లో కూడా లింగ వివక్ష స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, పురుష ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్లు సగటున ₹120 లక్షలు సంపాదిస్తే, మహిళా ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్లు సగటున ₹69 లక్షలు మాత్రమే అందుకున్నారు. అంటే, పురుషుల కంటే దాదాపు 74% తక్కువ. ప్రమోటర్లు కానివారిలో ఈ అంతరం మరింత ఎక్కువగా ఉంది. పురుషులు సగటున ₹104 లక్షలు సంపాదిస్తే, మహిళలు కేవలం ₹43 లక్షలు మాత్రమే అందుకున్నారు. అయితే, ఇండిపెండెంట్ డైరెక్టర్ల విషయంలో మాత్రం మహిళలు తమ తోటి పురుషుల కంటే కొద్దిగా ఎక్కువగా (సగటున ₹4.90 లక్షలు vs ₹4.80 లక్షలు) సంపాదించడం విశేషం. అయినప్పటికీ, ఎగ్జిక్యూటివ్ స్థాయిలో ఉన్న ఈ వేతన అంతరం, మహిళల కెరీర్ ప్రగతికి, ఆర్థిక పురోగతికి అడ్డంకులు సృష్టిస్తోంది.

నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు.. కోల్పోతున్న అవకాశాలు!

CEO పదవుల్లో ప్రమోటర్ కుటుంబాల ఆధిపత్యం, నిర్ణయాలలో పక్షపాతానికి, పాలనాపరమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. బయటి ప్రొఫెషనల్ టాలెంట్‌పై ఆధారపడకుండా, కేవలం కుటుంబ సంబంధాలపైనే నాయకత్వం ఆధారపడితే, సంస్థాగత ఆలోచనలు పరిమితమై, ప్రపంచ మార్కెట్లలో పోటీ పడటానికి అవసరమైన విభిన్న వ్యూహాత్మక దృక్పథాలు కొరవడతాయి. 'లీకీ పైప్‌లైన్' అనేది కేవలం గణాంకాల సమస్య కాదు, కెరీర్ మధ్యలో ఉన్న మహిళా ప్రతిభను నిలుపుకోవడంలో, ప్రోత్సహించడంలో సంస్థాగత సంస్కృతులు, విధానాలు విఫలమవుతున్నాయనడానికి నిదర్శనం. మహిళా నాయకత్వం, ముఖ్యంగా బోర్డు, సీనియర్ మేనేజ్‌మెంట్ స్థాయిల్లో ఉండటం వల్ల మెరుగైన ఆర్థిక పనితీరు, ఆవిష్కరణలు, ఉద్యోగుల సంతృప్తి పెరుగుతాయని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. మహిళా ఎగ్జిక్యూటివ్ నాయకత్వానికి సరైన వేదిక కల్పించడంలో భారతదేశం విఫలం కావడం, దాని ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని, సృజనాత్మకతను, మానవ వనరుల వినియోగాన్ని దెబ్బతీస్తోంది.

భవిష్యత్తు ఎలా? విధానాలు, సంస్కృతిలో మార్పు అవసరం!

కేవలం నియంత్రణ సంస్థల ఆదేశాలు సరిపోవని నిపుణులు నొక్కి చెబుతున్నారు. మహిళలకు మద్దతిచ్చే పని ప్రదేశాల ఏర్పాటు, కెరీర్ మధ్యలో ఎదురయ్యే ఆటంకాలను అధిగమించడం, ప్రమోషన్లలో ఉండే అంతర్లీన పక్షపాతాలను తొలగించడం వంటి సమగ్ర విధానాలు అవసరం. కంపెనీలు ESG (Environmental, Social, and Governance) ప్రాధాన్యతలకు అనుగుణంగా వైవిధ్య కొలమానాలను అనుసంధానిస్తున్నాయని, ఇది జవాబుదారీతనాన్ని పెంచుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే, మహిళా నాయకుల సంఖ్య పెరుగుతున్న సంస్థల నివేదికలు తగ్గుముఖం పట్టాయి. నిజమైన పురోగతికి, కేవలం ప్రదర్శన కోసం కాకుండా, భారతీయ కార్పొరేట్లలో అత్యున్నత స్థాయిల్లో నిజమైన చేరికను ప్రోత్సహించే, మహిళలను కార్యనిర్వాహక పాత్రల కోసం చురుకుగా అభివృద్ధి చేసే సాంస్కృతిక పరివర్తన అవసరం.