అసలు లోటు ఎందుకు పెరిగింది?
భారతదేశం యొక్క కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (CAD) 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలోని మూడవ త్రైమాసికం (Q3 FY26) లో $13.2 బిలియన్లకు (GDPలో 1.3%) చేరింది. గతేడాది ఇదే త్రైమాసికంతో పోలిస్తే ఈ లోటు పెరగడానికి ప్రధాన కారణం వస్తువుల వాణిజ్య లోటు (Merchandise Trade Deficit) భారీగా విస్తరించడమే. బంగారం, వెండి, పారిశ్రామిక ముడిసరుకుల దిగుమతులు విపరీతంగా పెరగడమే ఈ పెరుగుదలకు దారితీసింది.
బంగారం, వెండి దిగుమతులతో 'ట్రేడ్ గ్యాప్' ఉక్కిరిబిక్కిరి
డిసెంబర్ త్రైమాసికంలో (Q3 FY26) వస్తువుల వాణిజ్య లోటు $93.6 బిలియన్లకు చేరింది. ఇది అంతకుముందు ఏడాది ఇదే కాలంలో $79.3 బిలియన్లుగా ఉంది. జనవరి 2026లో బంగారం దిగుమతులు ఏకంగా 349.22%, వెండి దిగుమతులు 127.00% పెరిగాయి. పారిశ్రామిక రంగంలో అవసరమైన ముడిసరుకులు, నాన్-ఫెర్రస్ మెటల్స్ వంటి వాటి దిగుమతులు కూడా భారీగా పెరిగాయి. దీంతో, ఏప్రిల్-జనవరి 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి మొత్తం వస్తువుల వాణిజ్య లోటు $248.32 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఇది దేశీయ వినియోగం, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు ఊపందుకున్నాయని సూచిస్తున్నప్పటికీ, వాణిజ్య సమతుల్యతపై మాత్రం తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతోంది.
సేవల రంగం: నిలకడగా ఉన్నా.. ఒత్తిడి తప్పట్లేదు
ఇలా వస్తువుల వాణిజ్యంలో లోటు పెరుగుతున్నప్పటికీ, సేవల రంగం (Services Sector) మాత్రం ఆశాజనకంగానే ఉంది. డిసెంబర్ త్రైమాసికంలో (Q3 FY26) సేవల రంగం నుంచి వచ్చిన ఆదాయం $57.5 బిలియన్లకు పెరిగింది. ఇది గత ఏడాది ఇదే త్రైమాసికంలో $51.2 బిలియన్లుగా ఉంది. గత కొన్నేళ్లుగా సేవల ఎగుమతులు సగటున 14% వృద్ధిని సాధిస్తున్నాయి. ఈ రంగం దేశ GDPలో 50% కంటే ఎక్కువ వాటాను కలిగి ఉంది. అయితే, వస్తువుల వాణిజ్య లోటు విపరీతంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, సేవల రంగం ద్వారా వచ్చే ఆదాయం మాత్రమే ఈ మొత్తాన్ని భర్తీ చేయడం కష్టమవుతోంది.
FDI బయటకు.. రిజర్వ్స్ పై నీలినీడలు
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) కూడా కాస్త తగ్గుముఖం పట్టాయి. డిసెంబర్ త్రైమాసికంలో FDI నికరంగా $3.7 బిలియన్లు బయటకు వెళ్లాయి. ఇది గత ఏడాది ఇదే కాలంలో $2.8 బిలియన్లుగా ఉంది. నికర FDI డిసెంబర్ 2025లో -$1.61 బిలియన్లకు చేరుకుంది. భారతీయ కంపెనీలు లాభాలను తరలించుకుపోవడం, విదేశాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం వంటి కారణాలతో కొత్తగా వచ్చే పెట్టుబడుల కంటే బయటకు వెళ్లే పెట్టుబడులే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. దీని ఫలితంగా, డిసెంబర్ త్రైమాసికంలో దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు (Forex Reserves) $24.4 బిలియన్లు తగ్గాయి. అయితే, ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి నాటికి (మార్చి 2026) రిజర్వ్స్ $745 బిలియన్లకు, ఫిబ్రవరి 2026 మధ్య నాటికి $725.727 బిలియన్లకు చేరుకుంటాయని అంచనాలున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఫిబ్రవరి 20, 2026 నాటికి నిల్వలు $723.60 బిలియన్లకు తగ్గాయి. ఇది మార్కెట్లో RBI జోక్యం చేసుకోవాల్సి వస్తుందని సూచిస్తోంది.
కరెన్సీపై ఒత్తిడి, భవిష్యత్ అంచనాలు
పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు, ముఖ్యంగా బంగారం, ముడిసరుకుల దిగుమతులపై ఆధారపడటం వంటివి భారత రూపాయిపై (INR) ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. మార్చి 2, 2026న రూపాయి డాలర్తో పోలిస్తే ₹91 మార్కును దాటింది. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, డాలర్ డిమాండ్ పెరగడం దీనికి కారణాలు. రాబోయే కాలంలో రూపాయి 88-91.50 మధ్య ట్రేడ్ అవుతుందని అంచనాలున్నాయి. అయితే, వాణిజ్య ఒప్పందాలు, పెట్టుబడుల ప్రవాహాలు వంటి అంశాలపైనే ఇది ఆధారపడి ఉంటుంది. గతంలో కూడా కరెంట్ అకౌంట్ లోటు పెరిగినప్పుడు రూపాయి బలహీనపడిన సందర్భాలున్నాయి. IMF అంచనాల ప్రకారం, FY26 లో భారతదేశ GDP వృద్ధి **7.3%**గా, FY27 లో **6.4%**గా ఉండొచ్చని భావిస్తున్నారు. సేవల రంగం వృద్ధి కొనసాగితే ఆర్థిక వ్యవస్థ నిలకడగా ఉంటుంది. కానీ, దిగుమతులపై ఆధారపడటం, ప్రపంచ మార్కెట్లలో ధరల అస్థిరత, FDI ప్రవాహాలు కీలక అంశాలుగా మారనున్నాయి.