సబ్సిడీల కత్తెర, మార్కెట్ మలుపులు
ప్రభుత్వం వ్యవసాయ రంగంలో ఎరువుల సబ్సిడీల విషయంలో తన విధానాన్ని మార్చుకుంటోంది. పెరుగుతున్న ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను, స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతుల ఆవశ్యకతను దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఈ సబ్సిడీ కేటాయింపుల్లో తగ్గుదల కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా దిగుమతి చేసుకునే ఎరువులకు కేటాయింపులు తగ్గించడం, దేశీయ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం, ప్రపంచ మార్కెట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం వంటి వ్యూహాలను ప్రభుత్వం అనుసరిస్తోంది.
సబ్సిడీ కోత, ధరల సంస్కరణలు
2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గానూ, కేంద్ర బడ్జెట్లో ఎరువుల సబ్సిడీల కోసం మొత్తం ₹1.70 లక్షల కోట్లను కేటాయించారు. ఇది 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన సవరించిన అంచనా ₹1.86 లక్షల కోట్ల కంటే తక్కువ. ఈ తగ్గుదల, దిగుమతి చేసుకునే యూరియాకు కేటాయింపుల్లో ₹19,973 కోట్ల కోత, అలాగే ఫాస్ఫేటిక్ (P&K) ఎరువుల దిగుమతులకు కేటాయింపుల్లో ₹5,000 కోట్ల కోత రూపంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. దేశీయంగా యూరియా ఉత్పత్తి గణనీయంగా పెరగడం (2023-24లో 314 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులకు పైగా), దాంతో 87% వరకు స్వయం సమృద్ధి సాధించడం ఈ వ్యూహానికి బలం చేకూరుస్తోంది. ఫిబ్రవరి 1, 2026న మార్కెట్ స్పందన మిశ్రమంగా ఉంది. Coromandel International షేరు స్వల్పంగా పెరిగితే, Deepak Fertilisers షేరు పడిపోయింది.
ఎరువుల అసమతుల్యత, సంస్కరణల ఆవశ్యకత
దేశంలో ఎరువుల వాడకంలో అసమతుల్యత (imbalance) ఒక పెద్ద సమస్యగా మారింది. యూరియా ధర 2018 నుంచి ₹242 (45 కిలోల బస్తా) వద్ద స్థిరంగా ఉండటంతో, నత్రజని (N) వాడకం విపరీతంగా పెరిగిపోయింది. దీంతో, N:P:K (నత్రజని, ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం) నిష్పత్తి 2023-24లో 10.9:4.1:1 కు పడిపోయింది. ఇది వ్యవసాయ నిపుణులు సూచించే 4:2:1 నిష్పత్తికి చాలా దూరంగా ఉంది. ఈ అసమతుల్యత వల్ల భూసారం దెబ్బతిని, పంట దిగుబడులు కూడా పెరగడం లేదు. 2025-26 ఆర్థిక సర్వే ఈ సమస్యను ఎత్తిచూపుతూ, యూరియా ధరల్లో స్వల్ప పెరుగుదల, అదే సమయంలో రైతులకు నేరుగా ఎకరానికి నగదు బదిలీ (Direct Income Transfer) చేయాలని సూచించింది. ఈ విధాన మార్పు, ఎరువుల వాడకాన్ని నియంత్రించి, రైతులకు ఆర్థికంగా అండగా నిలవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
పరిశ్రమ స్వరూపం, FAI డిమాండ్లు
ప్రస్తుతం ఎరువుల రంగంలోని ప్రధాన కంపెనీల వాల్యుయేషన్స్ కూడా ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి. National Fertilizers P/E నిష్పత్తి 47.24x ఉండగా, Coromandel International 32.55x, Chambal Fertilisers 9.27x వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. ఫెర్టిలైజర్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FAI) వంటి సంస్థలు, ముడి సరుకులపై కస్టమ్స్ డ్యూటీని తగ్గించాలని, యూరియాను కూడా న్యూట్రియెంట్-బేస్డ్ సబ్సిడీ (NBS) ఫ్రేమ్వర్క్లోకి తీసుకురావాలని, అలాగే సబ్సిడీల కోసం డిజిటల్ ఈ-బిల్ వ్యవస్థను అమలు చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నాయి.
భవిష్యత్ దిశానిర్దేశం
ప్రతిపాదిత సంస్కరణలు విజయవంతమైతే, ఎరువుల ధరల నిర్ణయంలో మార్కెట్ శక్తులకు ప్రాధాన్యత పెరగనుంది. రైతులకు నేరుగా ఆర్థిక సహాయం అందడం వల్ల, వారు ఎరువులను సమర్థవంతంగా, సమతుల్యంగా వాడే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో, ప్రభుత్వ సబ్సిడీ భారం కూడా తగ్గుతుంది. అయితే, ఈ మార్పులు ఎంతవరకు సఫలీకృతం అవుతాయో, కౌలు రైతులకు నగదు బదిలీ వంటి అంశాలలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఎలా అధిగమిస్తారో చూడాలి. వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, ఆహార భద్రతకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కలగకుండా ఈ సంస్కరణలు అమలు కావడం కీలకం.