భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను గణనీయంగా ముందుకు తీసుకెళ్లే లక్ష్యంతో కేంద్ర బడ్జెట్ 2026ను ఆవిష్కరించారు. ఈ బడ్జెట్, ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు పెద్దపీట వేస్తూనే, ప్రతిష్టాత్మక వృద్ధి లక్ష్యాలను, భారీ మూలధన వ్యయ ప్రణాళికలను సమతుల్యం చేసింది. దేశాన్ని ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా తీర్చిదిద్దేందుకు ఇది ఒక వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక.
ఆర్థిక స్థిరత్వం, వృద్ధికి మార్గదర్శకాలు
ఆర్థిక స్థిరత్వం, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని పెంపొందించే లక్ష్యంతో, బడ్జెట్ ₹12.2 లక్షల కోట్ల మేర మూలధన వ్యయాన్ని కొనసాగించాలని నిర్దేశించింది. అలాగే, ద్రవ్య లోటును GDPలో 4.3% వద్ద స్థిరంగా ఉంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవహారాలను నిర్వహించడమే కాకుండా, కీలక రంగాలలో ఆర్థిక కార్యకలాపాలను చురుకుగా ప్రోత్సహిస్తుంది, దేశీయ, విదేశీ పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది.
MSMEలకు ప్రోత్సాహం, వృద్ధికి చోదక శక్తి
ఆర్థికాభివృద్ధికి మూలస్తంభంగా మూలధన వ్యయంపై దృష్టి సారించారు. భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులతో పాటు, సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) గణనీయమైన ప్రోత్సాహాన్ని అందించనున్నారు. MSMEల వృద్ధి కోసం ₹10,000 కోట్ల SME గ్రోత్ ఫండ్ను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఇది ఈ సంస్థలను పెద్ద బహుళజాతి సంస్థలతో పోలిస్తే ఆకర్షణీయమైన పెట్టుబడులుగా మార్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. భారతదేశ స్వావలంబనను పెంచడం, ప్రత్యామ్నాయ పెట్టుబడి నిధుల (AIF) వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం దీని ఉద్దేశ్యం.
కీలక రంగాల్లో పరివర్తన
పరిశ్రమల రంగంలో, దేశీయ బయోఫార్మాస్యూటికల్ తయారీని ప్రోత్సహించడానికి, నియంత్రణ ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడానికి 'బయోఫార్మా శక్తి' కార్యక్రమానికి ₹10,000 కోట్ల కేటాయింపులు జరిగాయి. భారతదేశం ఈ రంగంలో ప్రపంచ స్థాయిని పెంచుకోవడానికి ఇది దోహదపడుతుంది. సౌర సంబంధిత సామగ్రిపై కస్టమ్స్ డ్యూటీ మినహాయింపులు, కార్బన్ క్యాప్చర్ టెక్నాలజీలపై దృష్టి పెట్టడం వంటివి స్వచ్ఛ ఇంధన పరివర్తనకు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. ప్రజారోగ్యానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ, కమ్యూనిటీ వెల్బీయింగ్, అత్యవసర సంరక్షణ సేవలను విస్తరించే ప్రణాళికలున్నాయి. దక్షిణ భారతదేశ ఆర్థిక కేంద్రాలను కలిపే హై-స్పీడ్ రైలు మార్గాల విస్తరణ, ముంబై, పూణే వంటి నగరాల మధ్య రవాణాను మెరుగుపరచి, రియల్ ఎస్టేట్, లాజిస్టిక్స్ రంగాలను ప్రోత్సహించనుంది.
పెట్టుబడి వాతావరణం, ప్రపంచ స్థాయి
పెట్టుబడి వాతావరణాన్ని మరింత పారదర్శకంగా, ఊహాజనితంగా మార్చడానికి, సులభతరం చేసిన TDS (Tax Deducted at Source) యంత్రాంగాలు, విదేశీ ఆస్తుల రిపోర్టింగ్ అవసరాలను సరళీకృతం చేయడం, ఒక-సారి బహిర్గత పథకాలు వంటి చర్యలు చేపట్టారు. IT/ITES రంగంలో అడ్వాన్స్ ప్రైసింగ్ అగ్రిమెంట్స్ (APAs) వేగవంతం చేయడం ద్వారా విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ప్రోత్సహించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. పర్యాటకాన్ని ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలుగా పరిగణించడం, భారతదేశాన్ని ప్రపంచ పోటీతత్వ గమ్యస్థానంగా నిలబెట్టడానికి, GDP వృద్ధికి, ఉపాధి కల్పనకు దోహదపడుతుందని భావిస్తున్నారు.
మార్కెట్ సంకేతాలు, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం
కొనసాగుతున్న మూలధన వ్యయం, నియంత్రిత ద్రవ్య లోటు 4.3% GDPతో, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసానికి ఒక బలమైన పునాదిని అందిస్తాయి. స్పెక్యులేటివ్ ఫ్లోస్ కాకుండా, స్థిరమైన, దీర్ఘకాలిక మూలధనాన్ని ఆకర్షించడానికి ఈ ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, లక్షిత రంగ మద్దతు దోహదపడతాయని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కార్పొరేట్ బాండ్స్, మున్సిపల్ ఫైనాన్సింగ్లో లిక్విడిటీని మెరుగుపరచడం, దేశీయ మూలధన మార్కెట్లను లోతుగా చేయడం, పెట్టుబడి మార్గాలను విస్తృతం చేయడంపై దృష్టి సారించారు. మొత్తంగా, ప్రభుత్వం భారతదేశాన్ని ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే లక్ష్యం, ఈ ఆర్థిక, రంగాల విధానాల మద్దతుతో, మార్కెట్ భాగస్వాములకు ఒక బలమైన కథనాన్ని అందిస్తోంది.