భారత్ బాండ్ మార్కెట్: అభివృద్ధికి ఆటంకాలేంటి? సెబీ ఛైర్మన్ ఆందోళన

దేశం దూసుకుపోవాలంటే బాండ్ మార్కెట్ కీలకం!

భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధికి కార్పొరేట్ బాండ్ మార్కెట్ (Corporate Bond Market) ఒక చోదక శక్తిగా మారాలని, కేవలం బ్యాంకుల రుణాలపైనే ఆధారపడటం సరికాదని సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) ఛైర్మన్ తుహిన్ కాంత పాండే గట్టిగా చెప్పారు. మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure), గ్రీన్ ఎనర్జీ, తయారీ రంగం, సేవల రంగం (Services) వంటి కీలక రంగాలకు నిధుల సమీకరణలో బాండ్ మార్కెట్ పాత్ర ఎంతో ఉందని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. భారతదేశం ఏటా సగటున 7.8% జీడీపీ వృద్ధిని నమోదు చేసుకుంటున్నా, FY26 నాటికి 7.4% వృద్ధిని అంచనా వేస్తున్నా, కార్పొరేట్ బాండ్ మార్కెట్ మాత్రం జీడీపీలో కేవలం 16% మాత్రమే ఉంది. ఇది దక్షిణ కొరియా (79%), మలేషియా (54%), చైనా (38%) వంటి దేశాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. ఈ వెనుకబాటుతనం, 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని 30 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే లక్ష్యానికి ఆటంకంగా మారుతుందని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

నిధుల సమీకరణలో అంతరాలు: భారీ వృద్ధికి సవాళ్లు

గత దశాబ్ద కాలంలో భారతదేశ బాండ్ మార్కెట్ 12% CAGR (Compound Annual Growth Rate)తో గణనీయంగా వృద్ధి చెందింది. FY15లో 17.5 లక్షల కోట్ల రూపాయలుగా ఉన్న బాండ్ల విలువ, FY25 నాటికి 53.6 లక్షల కోట్ల రూపాయలకు (డిసెంబర్ 2025 నాటికి సుమారు 58 లక్షల కోట్ల రూపాయలు) చేరుకుంది. FY25లో అయితే, కంపెనీలు దాదాపు 10 లక్షల కోట్ల రూపాయలను బాండ్ల ద్వారా సమీకరించాయి. అయినప్పటికీ, మొత్తం పరిశ్రమ మరియు సేవల రంగానికి బ్యాంకులు అందించే రుణాలతో పోలిస్తే, ఇది కేవలం 60% మాత్రమే. FY25లో పరిశ్రమలకు బ్యాంకుల రుణాలు కేవలం 6.9% మాత్రమే పెరిగాయి. ఇది బాండ్ మార్కెట్ మరింత చురుగ్గా ఉండాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది.

మార్కెట్ అభివృద్ధికి అడ్డంకిగా మారిన సమస్యలు

భారత బాండ్ మార్కెట్ అభివృద్ధికి కొన్ని లోతైన సమస్యలు అడ్డంకిగా మారాయి.

పరిమిత జారీదారులు (Narrow Issuer Base): భారతదేశంలో 5600 కంటే ఎక్కువ లిస్టెడ్ కంపెనీలు ఉన్నప్పటికీ, కేవలం 770 మాత్రమే రుణ పత్రాలను జారీ చేశాయి. వాటిలోనూ, కేవలం 272 కంపెనీలు మాత్రమే ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు రుణాలను సమీకరించాయి. దీంతో మార్కెట్ ప్రధానంగా అత్యధిక రేటింగ్ (AAA లేదా AA) ఉన్న పెద్ద కంపెనీలకే పరిమితమైంది.

పెట్టుబడిదారులలో అవగాహన లోపం: కార్పొరేట్ బాండ్లను ఒక పెట్టుబడి సాధనంగా కేవలం 10% మంది మాత్రమే అర్థం చేసుకుంటున్నారు. ఇది క్రిప్టో కరెన్సీల (Cryptocurrency)పై అవగాహన ఉన్న 15% మంది కంటే తక్కువ. ఈ అవగాహన లోపం డిమాండ్‌ను పరిమితం చేస్తోంది.

ద్వితీయ మార్కెట్ (Secondary Market) లిక్విడిటీ: 90% కంటే ఎక్కువ జారీలు ప్రైవేట్ ప్లేస్‌మెంట్ల (Private Placements) ద్వారా జరుగుతున్నాయి. ఇది త్వరగా ఒప్పందాలు చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడినా, ధరల నిర్ధారణ (Price Discovery) జరగకుండా, సాధారణ పెట్టుబడిదారులు బాండ్లను సులభంగా కొనుగోలు చేయడానికి లేదా అమ్మడానికి ఆటంకంగా మారింది.

అత్యధిక రేటింగ్ వైపు మొగ్గు: US మార్కెట్‌లో 5% కంటే తక్కువ AAA రేటింగ్ బాండ్లు ఉంటే, భారతదేశంలో 85-90% జారీలు AAA లేదా AA రేటింగ్ ఉన్నవే. దీనివల్ల తక్కువ రేటింగ్ ఉన్న సంస్థలకు, కొత్తగా వస్తున్న రంగాలకు నిధులు లభించడం కష్టమవుతోంది.

ఇతర సవాళ్లలో సంస్థాగత పెట్టుబడిదారుల (Institutional Investors) సంప్రదాయ పెట్టుబడి విధానాలు, అధిక జారీ ఖర్చులు, నియంత్రణ సంక్లిష్టతలు కూడా ఉన్నాయి.

భవిష్యత్ ఆశాకిరణం: మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు..

సెబీ బాండ్లను ప్రాథమిక నిధుల సాధనంగా ప్రోత్సహించడం, భారతదేశాన్ని మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చే లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉంది. 'విక్షిత్ భారత్ 2047' (Viksit Bharat 2047) వంటి దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలకు, పటిష్టమైన, వైవిధ్యభరితమైన మూలధన మార్కెట్ (Capital Market) అవసరం. దీనికోసం రెగ్యులేటరీల మధ్య సమన్వయం, రుణ సాధనాలపై పన్నుల హేతుబద్ధీకరణ (Tax Rationalization), క్రెడిట్ మెరుగుదల (Credit Enhancement) పథకాలు, మార్కెట్ మేకింగ్ (Market Making) వంటి సంస్కరణలు అవసరం. ఈ చర్యలు విజయవంతమైతేనే, భారతదేశం తన వృద్ధి పథాన్ని వేగవంతం చేయడానికి, బ్యాంకింగ్ రంగంపై భారాన్ని తగ్గించడానికి, మొత్తం మూలధన వ్యయాన్ని (Cost of Capital) తగ్గించడానికి బాండ్ మార్కెట్‌ను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోగలదు.