భారతదేశ వ్యవసాయ విధానాలు దిగుబడికే ప్రాధాన్యత ఇస్తుండటంతో పర్యావరణపరంగా ఏటా **$1.3 ట్రిలియన్** డాలర్ల నష్టం వాటిల్లుతోంది. **2026-27** బడ్జెట్‌లో ఎరువుల సబ్సిడీల కోసం **₹1.71 లక్షల కోట్ల** కేటాయింపులు ఉన్నప్పటికీ, PM-PRANAM వంటి పథకాల అమలులో జాప్యం, పర్యావరణ హిత వ్యవసాయానికి అడ్డంకిగా మారింది.
మన దేశ వ్యవసాయ రంగం ప్రస్తుతం పంట దిగుబడులకు, ప్రకృతి వనరుల సంరక్షణకు మధ్య ఉన్న పెద్ద గ్యాప్‌తో ఇబ్బంది పడుతోంది. ఫుడ్ అండ్ అగ్రికల్చర్ ఆర్గనైజేషన్ లెక్కల ప్రకారం, భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోవడం, నేల సారం తగ్గడం, జీవవైవిధ్యం దెబ్బతినడం వంటి పర్యావరణ సమస్యల వల్ల ఏటా $1.3 ట్రిలియన్ డాలర్ల మేర ఆర్థిక నష్టం జరుగుతోంది. మన పర్యావరణ వ్యవస్థలు అందించే కార్బన్ సీక్వెస్ట్రేషన్ వంటి సేవలకు మార్కెట్‌లో సరైన విలువ దక్కడం లేదు.\n\n### సబ్సిడీల వల్ల చిక్కులు\n\nప్రభుత్వం 2026-27 బడ్జెట్‌లో ఎరువుల సబ్సిడీల కోసం ₹1.71 లక్షల కోట్లు ఖర్చు చేస్తోంది. ఇది ఆహార భద్రతకు తోడ్పడుతున్నప్పటికీ, రసాయనాల వాడకాన్ని పెంచి, స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతుల వైపు మళ్లేలా రైతులను ప్రోత్సహించడం లేదు. PM-PRANAM వంటి పథకాలు ఉన్నప్పటికీ, బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులు మరియు పారదర్శకమైన పంపిణీ వ్యవస్థ లేకపోవడం వల్ల ఈ నిధులు రైతులకు చేరడం లేదు.\n\n### కార్బన్ క్రెడిట్ల వైఫల్యం\n\nరైతులకు ప్రోత్సాహకాలు అందించడానికి 'కార్బన్ క్రెడిట్స్' ఒక మార్గమని చెబుతున్నప్పటికీ, సామాన్య రైతులకు అది అందని ద్రాక్షే. పంజాబ్, హర్యానా వంటి రాష్ట్రాల్లో చూస్తే, ధృవీకరణ ప్రక్రియ (verification process) పూర్తయ్యేసరికి ఏళ్లు పడుతోంది. ICRIER మరియు ICAR నివేదికల ప్రకారం, కార్బన్ క్రెడిట్ల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం రైతు ఆర్థిక పరిస్థితిని మార్చడానికి ఏమాత్రం సరిపోవడం లేదు.\n\n### ఏం చేయాలి?\n\nఎకనమిక్ నిపుణులు చెబుతున్న దాని ప్రకారం, కేవలం టన్నుల లెక్కన కాకుండా, నేరుగా ఎకరానికి చెల్లించే విధానం బాగుంటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అమలు చేస్తున్న కమ్యూనిటీ-మేనేజ్డ్ నేచురల్ ఫార్మింగ్ (CMNF) మోడల్ దీనికి మంచి ఉదాహరణ. ఇది ఇన్‌పుట్ ఖర్చులను తగ్గించి, రైతులకు ఆర్థిక భరోసాని ఇస్తోంది. ప్రభుత్వాలు భవిష్యత్తులో సబ్సిడీల నుంచి వైదొలిగి, ఇలాంటి డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ సిస్టమ్స్ వైపు అడుగులు వేయాల్సిన అవసరం ఉంది.