CAG నివేదికలు ఏం చెబుతున్నాయి?
తాజాగా వెలువడిన కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదికలు దేశ డిజిటల్ పాలనలో తీవ్రమైన లోపాలను ఎత్తిచూపాయి. దేశం ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) భవిష్యత్తును నిర్మిస్తున్నామని గొప్పలు చెప్పుకుంటున్న తరుణంలో, సంక్షేమ పథకాలను అందించాల్సిన వ్యవస్థలే అవినీతికి, దుర్వినియోగానికి, నిధుల లీకేజీకి దారితీస్తున్నాయని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఈ వైఫల్యం, దేశం ఆశించే అత్యాధునిక డిజిటల్ పురోగతికి పునాదిగా ఉండాల్సిన వ్యవస్థలు ఇంకా సిద్ధంగా లేవని స్పష్టం చేస్తోంది.
అసలు సమస్య ఎక్కడ?
డిసెంబర్ 2025, జనవరి 2026లో విడుదలైన CAG ఆడిట్ రిపోర్టులు, భారతదేశంలోని డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్ (DBT) స్కీములలో తీవ్రమైన లోపాలను ఎత్తిచూపాయి. CAG K. సంజయ్ మూర్తి డిసెంబర్ 18, 2025న మాట్లాడుతూ, తప్పనిసరి తనిఖీలు లేకుండానే వేలాది కోట్ల రూపాయలు ఈ వ్యవస్థల ద్వారా వెళుతున్నాయని, డేటా ఇంటిగ్రేషన్ లోపం, విభాగాల మధ్య సమన్వయ లోపం దీనికి కారణమని హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామాలు, AI మరియు అధునాతన డిజిటల్ పాలన దిశగా దేశం చేస్తున్న ప్రయాణానికి పూర్తి విరుద్ధంగా ఉన్నాయి.
దేశంలో టెక్నాలజీ రంగానికి సూచిక అయిన నిఫ్టీ IT ఇండెక్స్, గత సంవత్సర కాలంలో దాదాపు 21.06% పడిపోయి, గణనీయమైన ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొంటోంది. డిసెంబర్ 2025లో స్వల్పంగా పుంజుకున్నా, విదేశీ పెట్టుబడిదారుల ఔట్ఫ్లోస్ (FII outflows) మరియు మిశ్రమ ఫలితాల (mixed earnings) కారణంగా పెట్టుబడిదారుల సెంటిమెంట్ ఇంకా ఆందోళనలోనే ఉంది. ప్రస్తుతం నిఫ్టీ IT ఇండెక్స్ మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹26,64,745 కోట్లు ఉండగా, P/E నిష్పత్తి 22.96గా ఉంది. ఇది రంగం విలువను చూపుతున్నప్పటికీ, దాని కార్యాచరణ సమగ్రతపై తీవ్ర పరిశీలన అవసరమని సూచిస్తోంది.
లోతైన విశ్లేషణ
అభివృద్ధి చెందుతున్న అనేక దేశాలలో ఎదురయ్యే సవాళ్లే భారత్ డిజిటల్ పాలన, AI రంగాలలోనూ కనిపిస్తున్నాయి. సాంకేతిక ఆశయాల కంటే మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రజల అవగాహన తరచుగా వెనుకబడి ఉంటాయి. భారత్ AI రంగంలో 16% గ్లోబల్ నిపుణులను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, UNESCO యొక్క AI Readiness Assessment Methodology (RAM) నివేదిక లింగ వివక్ష, గ్రామీణ నైపుణ్యాభివృద్ధి, స్థిరమైన AI పాలనలో కీలకమైన అంతరాలను ఎత్తిచూపింది. AI రిస్కుల సమగ్ర సమీక్ష, లీగల్ గ్యాప్ అనాలిసిస్ అవసరమని ఇది సూచిస్తోంది.
1970లలో ప్రారంభమై, 2006లో నేషనల్ ఇ-గవర్నెన్స్ ప్లాన్ తో ఊపందుకున్న భారత్ ఇ-గవర్నెన్స్ ప్రయాణం, పురోగతితో పాటు సమస్యలను కూడా కలిగి ఉంది. గతంలోనూ, పెన్షన్లు చనిపోయిన వారికి కూడా వెళ్తున్నాయని CAG నివేదికలు వెలుగులోకి తెచ్చాయి.
అసలు రిస్క్ ఏమిటి?
దేశం యొక్క ప్రాథమిక డిజిటల్ పాలనలో సమగ్రత కంటే ముందే AI-ఆధారిత భవిష్యత్తు వైపు అతివేగంగా వెళ్లడమే అతిపెద్ద రిస్క్. CAG నివేదికల ప్రకారం, అవినీతిని అరికట్టడానికి ఉద్దేశించిన వ్యవస్థలు, సరిపోని డేటా డీ-డూప్లికేషన్ మరియు క్రాస్-వెరిఫికేషన్ లేకపోవడం వల్ల అవినీతిని ప్రోత్సహిస్తున్నాయని తెలుస్తోంది. ఉదాహరణకు, ప్రధాన మంత్రి కౌశల్ వికాస్ యోజన (PMKVY) పథకంలో 94% పైగా లబ్ధిదారుల వివరాలు చెల్లనివిగా ఉన్నాయి. అలాగే, ఉత్తరప్రదేశ్లో ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన కింద మౌలిక సదుపాయాలు లేని ఇళ్లను కూడా పూర్తి చేసినట్లు ప్రకటించారు.
UNESCO గుర్తించిన నియంత్రణ, పాలన లోపాలు మరింత ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి. పటిష్టమైన చట్టపరమైన ఫ్రేమ్వర్క్ అవసరాన్ని ఇది నొక్కి చెబుతోంది. CAG సూచనల ప్రకారం, భారత్ ప్రస్తుత వ్యవస్థలు, AI పై ఆధారపడి మోసాలను గుర్తించిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడానికి బదులుగా, నివారణ చర్యలపై తక్కువ దృష్టి పెడుతున్నాయి. DBTలను రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం విస్తృతంగా ఉపయోగించడం కూడా అవినీతి రహిత పాలన అనే వాదనను క్లిష్టతరం చేస్తోంది.
భవిష్యత్ అంచనాలు
గుర్తించిన లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, భారత్ తన డిజిటల్ మరియు AI ఆశయాలకు కట్టుబడి ఉంది. మార్చి 2024లో ప్రారంభించిన ఇండియాAI మిషన్, అధునాతన AI మౌలిక సదుపాయాలను అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. జూన్ 2025లో ప్రచురించిన నేషనల్ AI స్ట్రాటజీ, నైతిక వినియోగం, నియంత్రణ, ప్రజల ప్రయోజనంపై దృష్టి సారిస్తుంది.
గత సంవత్సర కాలంలో నిఫ్టీ IT ఇండెక్స్ క్షీణతతో పాటు స్వల్పకాలిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ, AI, క్లౌడ్, డిజిటల్ ట్రాన్స్ఫర్మేషన్ సేవల ద్వారా రంగం దీర్ఘకాలంలో గణనీయమైన వృద్ధిని సాధిస్తుందని అంచనా. కొత్త సాంకేతికతలు కొత్త మార్కెట్ అవకాశాలను సృష్టిస్తాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే, ఈ సామర్థ్యాన్ని నిజం చేసుకోవడం అనేది, భారతదేశం యొక్క డిజిటల్ పాలన మౌలిక సదుపాయాలలో లోతుగా పాతుకుపోయిన సమస్యలను పరిష్కరించడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.