16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్: GDPకే పెద్దపీట! రాష్ట్రాల నిధుల కేటాయింపుల్లో కీలక మార్పులు

ఆర్థిక ఉత్పాదకతకు అధిక ప్రాధాన్యత

భారతదేశ 16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్, కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులను రాష్ట్రాలకు పంచే విధానంలో ఒక కీలక మార్పును సూచించింది. ఇకపై రాష్ట్రాల ఆర్థిక ఉత్పాదకత (Economic Productivity)కే పెద్దపీట వేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ క్రమంలో, రాష్ట్రాల స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP)కి అవి అందిస్తున్న ప్రత్యక్ష సహకారాన్ని 10% వెయిటేజీతో పరిగణనలోకి తీసుకోనున్నారు. గతంలో ఈ పారామీటర్ లేకపోవడం గమనార్హం. ఆర్థికంగా సమర్థవంతంగా పనిచేసే రాష్ట్రాలను ప్రోత్సహించడమే ఈ మార్పు ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఇది జాతీయ ఆర్థిక వృద్ధి లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా నిధుల పంపిణీ ఉండేలా చేస్తుంది.

ఫార్ములాలో భారీ మార్పులు.. ప్రాంతీయ ప్రభావం

రాష్ట్రాలకు పంచాల్సిన మొత్తం నిధుల్లో (Vertical Devolution) రాష్ట్రాల వాటా 41% స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రాల మధ్య నిధులను పంచే విధానంలో (Horizontal Devolution) అనేక మార్పులు చేశారు. 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సూచించిన 15% స్థానంలో, 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం రాష్ట్రాల జనాభా వాటాకు 17.5% వెయిటేజీ పెంచారు. అదే సమయంలో, రాష్ట్ర భౌగోళిక విస్తీర్ణం (Area) వాటాను 15% నుంచి **10%**కి తగ్గించారు. రాబడి దూరం (Income Distance) పారామీటర్ వెయిటేజీని 45% నుంచి **42.5%**కి స్వల్పంగా తగ్గించారు.

పర్యావరణానికి సంబంధించి, అటవీ విస్తీర్ణం (Forest Cover) పారామీటర్‌ను మరింత విస్తృతం చేశారు. 2015-2023 మధ్య అటవీ విస్తీర్ణం పెంచిన రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహం అందించనున్నారు. జాతీయ అటవీ విస్తీర్ణంలో వాటాకు 80%, దాని పెరుగుదలకు 20% వెయిటేజీ కేటాయించారు. గతంలో జనాభా ఆధారంగా ఉన్న డెమోగ్రాఫిక్ పర్ఫార్మెన్స్ (Demographic Performance) పారామీటర్‌ను, 1971-2011 మధ్య జనాభా వృద్ధి రేటు ఆధారంగా మార్చి, దాని వెయిటేజీని 12.5% నుంచి **10%**కి తగ్గించారు. జనాభాను నియంత్రణలోకి తెచ్చిన రాష్ట్రాల (ఉదా: వృద్ధాప్య పని శక్తి) సవాళ్లను ఇది గుర్తిస్తుంది. గతంలోని 2.5% ట్యాక్స్ ఎఫర్ట్ (Tax Effort) పారామీటర్‌కు బదులుగా, GDP సహకారం (GSDP) పారామీటర్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. ఇది రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న అసమానతలను తగ్గించేందుకు GSDP యొక్క వర్గమూలాన్ని (Square Root) ఉపయోగిస్తుంది. ఈ మార్పుల వల్ల దక్షిణ భారతదేశ రాష్ట్రాలు, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, హర్యానా, పంజాబ్ వంటి రాష్ట్రాలకు నిధుల కేటాయింపులు పెరిగే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు, హిందీ బెల్ట్ రాష్ట్రాలు, పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా, ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు నిధుల వాటా స్వల్పంగా తగ్గే ఛాన్స్ ఉంది.

ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ఆందోళనలు.. పాలసీ లోటు

రాష్ట్రాలు విచ్చలవిడిగా ఇస్తున్న ఉచిత పథకాలు (Freebies), ముఖ్యంగా నగదు బదిలీల (Cash Transfers) రూపంలో ఉన్న సబ్సిడీలు రాష్ట్రాల ఆదాయ వ్యయాన్ని పెంచుతున్నాయని ఫైనాన్స్ కమిషన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. వాటిని మెరుగుపరచాలని, హేతుబద్ధీకరించాలని సూచించినా, కఠినమైన చర్యలు మాత్రం సూచించలేదు. గత కమిషన్లు గట్టిగా సిఫార్సు చేసిన స్వతంత్ర ఫిస్కల్ కౌన్సిల్ (Fiscal Council) ఏర్పాటుపై ఈ నివేదికలో ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించకపోవడం గమనార్హం. కొందరు నిపుణులు ఇది రాష్ట్రాలకు ఆర్థిక నిర్వహణలో మరింత స్వేచ్ఛను ఇస్తుందని భావిస్తే, మరికొందరు మాత్రం ఇది ఆర్థిక క్రమశిక్షణ విషయంలో ప్రభుత్వ వైఖరి సడలింపుగా చూస్తున్నారు. ఇది బలహీనమైన రాష్ట్రాల ఆర్థిక లోటులను మరింత పెంచే ప్రమాదం ఉందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.