భారతీయ రాష్ట్రాలు తమ రుణాల చెల్లింపు గడువును పొడిగించుకుంటున్నాయి. మార్చి **2025** నాటికి, సగటు రుణ గడువు **8.85 ఏళ్లకు** చేరుకుంది. మొత్తం **₹62.97 లక్షల కోట్ల** అప్పు భారం తగ్గకపోయినా, ప్రస్తుతానికి రాష్ట్రాలకు కొంత ఆర్థిక వెసులుబాటు లభించింది.
అప్పుల నిర్వహణలో మారుతున్న వ్యూహాలు
ప్రస్తుత ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను తట్టుకునేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ అప్పుల నిర్వహణ వ్యూహాన్ని మార్చుకుంటున్నాయి. లాంగ్-టెన్ ఆర్ బాండ్ల వైపు మొగ్గు చూపుతూ, రుణాల చెల్లింపు బాధ్యతలను భవిష్యత్తులోకి నెట్టివేస్తున్నాయి. గత ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే, సగటు రుణ గడువు 8.50 ఏళ్ల నుంచి 8.85 ఏళ్లకు పెరిగింది.
పెరిగిన అప్పుల భారం
మొత్తం మార్కెట్ అప్పులు 14% పెరిగి ₹62.97 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. ఈ అప్పులను 20 నుంచి 30 ఏళ్ల కాలపరిమితికి విస్తరించడం ద్వారా రాష్ట్రాలు తమ తక్షణ నగదు ప్రవాహ అవసరాలను (Cash flow needs) తీర్చుకుంటున్నాయి. నవంబర్ 5, 2026న కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన ₹1.09 లక్షల కోట్ల అడ్వాన్స్ టాక్స్ డివల్యూషన్ సాయం, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
రాష్ట్రాల మధ్య భిన్నమైన ధోరణి
రుణాల నిర్వహణలో రాష్ట్రాల మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది. తెలంగాణ సుదీర్ఘ కాలపరిమితితో 14.33 ఏళ్ల సగటును కలిగి ఉండి, దీర్ఘకాలిక బాధ్యతలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంటే.. గుజరాత్ 4.50 ఏళ్ల స్వల్ప కాలపరిమితిని కొనసాగిస్తోంది.
అసలు రిస్క్ ఏంటి?
ఈ వ్యూహం తాత్కాలిక ఊరటనిచ్చినప్పటికీ, అప్పు భారం మాత్రం అలాగే ఉంది. రాష్ట్రాల Debt-to-GDP నిష్పత్తి 29.5% కి పెరగడం ఆందోళనకరం. ఈ అదనపు ఆర్థిక వెసులుబాటును కేవలం జీతభత్యాల వంటి సాధారణ ఖర్చులకే కాకుండా, ఉత్పాదక ఆస్తుల (Productive assets) కల్పనకు ఉపయోగిస్తారా లేదా అన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్న.
భవిష్యత్ సవాళ్లు
పదహారవ ఆర్థిక సంఘం (16th Finance Commission) GSDPలో 3% లోపు ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ ఉండాలని కఠినమైన లక్ష్యాలను నిర్దేశించింది. ముఖ్యంగా పంజాబ్, కేరళ, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి అధిక అప్పులున్న రాష్ట్రాలు ఈ క్రమశిక్షణను ఎలా పాటిస్తాయో చూడాలి.