భారతదేశంలో మహిళల వేతనాలు జోరుగా పెరుగుతున్నాయా? అయినా.. పే గ్యాప్ ఇంకా ఎక్కువే!

మహిళల వేతనాల్లో జోరు.. కానీ అసమానతలు ఇలానే!

ఇండియా లేబర్ మార్కెట్ లో కీలకమైన మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. 2025 పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS) డేటా ప్రకారం, మహిళల వేతనాల్లో పెరుగుదల రేటు (wage growth) పురుషుల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇది ఆశాజనకమైన పరిణామం.

జీతభత్యాలున్న ఉద్యోగాల్లో మహిళలకు మెరుగైన అవకాశాలు

ముఖ్యంగా జీతభత్యాలున్న (salaried) ఉద్యోగాల్లో మహిళల సంపాదన ఈసారి 7.2% మేర పెరగ్గా, పురుషుల సంపాదన 5.8% గా నమోదైంది. ఫార్మల్ సెక్టార్ ఉద్యోగాల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం కూడా 16.6% నుంచి 18.2% కి పెరిగింది. ఇది కొందరు మహిళలకు మెరుగైన ఉద్యోగాలు, సామాజిక భద్రత వైపు అడుగులు వేస్తున్నారని సూచిస్తోంది.

కొనసాగుతున్న వేతన అంతరం (Pay Gap)

అయితే, ఈ మెరుగైన వృద్ధి రేటు ఉన్నప్పటికీ, వేతనంలో అసమానతలు (pay gap) మాత్రం కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ఫార్మల్ సెక్టార్ ఉద్యోగాల్లోనే మహిళలు పురుషులతో పోలిస్తే 76% మాత్రమే సంపాదిస్తున్నారు. ఈ తేడా 2022 నుంచి పెద్దగా మారలేదు. సెల్ఫ్-ఎంప్లాయ్‌మెంట్‌లో ఈ అంతరం మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ఇక్కడ మహిళలు పురుషుల ఆదాయంలో కేవలం 36% మాత్రమే పొందుతున్నారు. క్యాజువల్ లేబర్‌లో కూడా ఈ రేటు 69% గానే ఉంది, కాస్త మెరుగుపడినా అంతరం అలాగే ఉంది.

ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్ లో మందగమనం

మరోవైపు, దేశంలోని అత్యధిక ఉద్యోగులకు ఉపాధి కల్పించే ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్ (అసంఘటిత రంగం) నుంచి మిశ్రమ సంకేతాలు వస్తున్నాయి. 2025 యాన్యువల్ సర్వే ఆఫ్ అన్ ఇంకార్పొరేటెడ్ సెక్టార్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ (ASUSET) ప్రకారం, ఈ రంగంలో వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలు పెరిగినా.. వేతన వృద్ధి మాత్రం గణనీయంగా తగ్గింది. ఇది గతంలో 13% ఉండగా, ఇప్పుడు కేవలం 3.9% కి పడిపోయింది. ఉద్యోగాల కల్పన కూడా మునుపటితో పోలిస్తే తగ్గి, 74.5 లక్షల కొత్త ఉద్యోగాలు మాత్రమే ఏర్పడ్డాయి.

పెరుగుతున్న ఆర్థిక అంతరం

దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP) వృద్ధి (7.5% నుండి 7.8%) జోరుగా ఉన్నప్పటికీ, ఫార్మల్ సెక్టార్ (వేతన వృద్ధి 9.2%) , ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్ (వేతన వృద్ధి 3.9%) మధ్య ఉన్న ఈ తేడా.. ఆర్థిక వృద్ధి ఫలాలు అందరికీ సమానంగా అందడం లేదనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.

భవిష్యత్ సవాళ్లు, సంస్కరణల ఆవశ్యకత

చారిత్రాత్మకంగా, మహిళలు ఎక్కువగా సెల్ఫ్-ఎంప్లాయ్‌మెంట్, ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్లలో ఉండటం వల్ల వారి సగటు వేతనాలు తక్కువగా ఉంటున్నాయి. గ్లోబల్ గా చూస్తే, ఇండియాలోని పే గ్యాప్ తగ్గుతోందని కొందరు అంటున్నా, లింగ సమానత్వం (gender parity) సాధించడానికి ఇంకా చాలా సమయం పట్టొచ్చని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్ లో టెక్నాలజీ, రుణ సదుపాయం లేకపోవడం వంటి సమస్యలు ఉత్పాదకతను, వేతనాలను అడ్డుకుంటున్నాయి.

2026 నాటికి ఇండియా ఆర్థికంగా మరింత పుంజుకుంటుందని అంచనాలున్నాయి. అయితే, ఈ గణాంకాలు.. ఆర్థిక వృద్ధి ఫలాలు అందరికీ సమానంగా చేరడం లేదని హెచ్చరిస్తున్నాయి. మహిళల వేతనాల్లో పెరుగుదల వాస్తవ ఆర్థిక సమానత్వానికి దారితీయాలంటే, ఇన్ఫార్మల్ సెక్టార్ సామర్థ్యాన్ని దేశాభివృద్ధికి మరింతగా ఉపయోగించుకోవాలంటే.. సమూల సంస్కరణలు అవసరమని స్పష్టమవుతోంది.