భారత్ లో సంక్షేమ సూచికలు దూకుడు.. ఆదాయంలో అంతరాలు!

సంక్షేమ సూచికల్లో పురోగతి, ఆదాయంలో తేడాలు!

RBI డెప్యూటీ గవర్నర్ పూనమ్ గుప్తా కీలక విషయం వెల్లడించారు. దేశవ్యాప్తంగా సంక్షేమ, అభివృద్ధి సూచికలు రాష్ట్రాల ఆదాయ స్థాయిల కంటే వేగంగా మెరుగుపడుతున్నాయని ఆమె అన్నారు. అంటే, జీవన ప్రమాణాలు దేశవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా మెరుగుపడుతున్నాయని అర్థం. ముఖ్యంగా ఆర్థిక సాయం (Financial Inclusion), అక్షరాస్యత, పోషకాహారం, సేవల లభ్యత, ఆరోగ్య ఫలితాలు వంటి రంగాల్లో కీలక మెరుగుదల కనిపిస్తోంది. ఉదాహరణకు, మహిళలకు బ్యాంకు ఖాతాల లభ్యత 2005-06 లో 14% ఉండగా, 2019-21 నాటికి సుమారు 80% కి పెరిగింది. శిశు మరణాల రేటు తగ్గడం, పారిశుద్ధ్యం, విద్యుత్ లభ్యత కూడా మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలకు దోహదం చేస్తున్నాయి.

ధనిక రాష్ట్రాలదే పైచేయి.. ఆదాయ అంతరాలు నెమ్మదిగా widening

అయితే, ఆర్థిక వృద్ధి మాత్రం ధనిక రాష్ట్రాల వైపే మొగ్గు చూపుతోంది. సంపన్న రాష్ట్రాలు నిరంతరం పేద రాష్ట్రాల కంటే వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్నాయి. దశాబ్దాలుగా ఈ ధోరణి మారనప్పటికీ, ఆదాయంలో తేడాలు పెరిగే వేగం నెమ్మదించింది. 2003-04 నుండి 2024-25 వరకు, సగటు ఆదాయం కంటే పైన ఉన్న రాష్ట్రాలు సగటున సంవత్సరానికి 7.7% (రియల్ GSDP) చొప్పున వృద్ధి చెందితే, సగటు కంటే తక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాలు 6.8% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఆదాయ అంతరాలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, ఒడిశా, అస్సాం, ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో బలమైన వృద్ధి కారణంగా అవి నెమ్మదిగా విస్తరిస్తున్నాయి. ఈ ధోరణి కొనసాగితే, చాలా రాష్ట్రాలు 2047 నాటికి అధిక-ఆదాయ స్థాయికి చేరుకోవచ్చని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ అభివృద్ధి ఎంత సమానంగా పంచుకోబడుతుందనేది అసలు ప్రశ్న.

ఆర్థిక Outlook & అసమానతలు

భారత్ యొక్క మొత్తం ఆర్థిక Outlook బలంగానే ఉంది. రాబోయే సంవత్సరాల్లో GDP వృద్ధి బలంగా ఉంటుందని అంచనా. FY2025-26 కు 7.5% నుండి 7.8% వరకు, FY2026-27 కు కొంచెం తక్కువగా 6.6% నుండి 7.1% వరకు అంచనాలున్నాయి. దేశీయ డిమాండ్, ప్రైవేట్ వినియోగం, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు ఈ వృద్ధికి ఊతమిస్తున్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం కూడా తగ్గింది. FY2025-26 కు 2-3.4% పరిధిలో అంచనాలతో, మద్దతునిచ్చే ద్రవ్య విధానానికి అవకాశం ఉంది. బ్రిక్స్ దేశాలు ప్రపంచ GDPలో గణనీయమైన భాగాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

దేశీయంగా బలాలు ఉన్నప్పటికీ, గణనీయమైన ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యత్యాసాలు కొనసాగుతున్నాయి. భారతదేశ ఆదాయ అసమానతలో 85% కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల మధ్య వ్యత్యాసాల నుంచే వస్తుంది. సంక్షేమ సూచికలు కలుస్తున్నప్పటికీ, ఆదాయ స్థాయిలు మరింత వైవిధ్యమైన నమూనాని చూపుతున్నాయి. గోవా, ఢిల్లీ వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాలు తూర్పు ఐరోపాలోని కొన్ని ప్రాంతాలతో సమానమైన తలసరి ఆదాయాన్ని ($6,000+ వార్షికంగా) కలిగి ఉండగా, బీహార్ వంటి రాష్ట్రాలు $800 కంటే చాలా తక్కువ సంపాదిస్తున్నాయి. ఈ అంతరాలు సామాజిక సూచికలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి, శిశు మరణాలు, అంతర్గత వలసలలో తీవ్రమైన వ్యత్యాసాలకు దారితీస్తున్నాయి. అన్ని ప్రాంతాలలో సమానమైన ఆదాయ వృద్ధి లేకుండా సంక్షేమ లాభాలను నిలబెట్టుకోవడం ఒక సవాలు. పెద్ద అసంఘటిత రంగం (informal sector) కూడా ప్రపంచ షాక్‌లకు గురవుతుంది, ఇది అసమానతలను తీవ్రతరం చేస్తుంది.

సవాళ్లు & భవిష్యత్

అయితే, కీలకమైన బలహీనతలు భారత అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. రాష్ట్రాల మధ్య కొనసాగుతున్న, విస్తరిస్తున్న ఆదాయ అంతరం జాతీయ అసమానతకు ప్రధాన కారణం. ధనిక రాష్ట్రాలు వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్నప్పటికీ, పెరుగుతున్న జీవన ప్రమాణాలు లోతైన ఆర్థిక సమస్యలను కప్పిపుచ్చవచ్చు. 2047 నాటికి అధిక-ఆదాయ స్థాయిని సాధించడానికి నిరంతరాయ అధిక వృద్ధి అవసరం, కానీ కొనసాగుతున్న ప్రపంచ సంఘర్షణలు వంటి బాహ్య ఒత్తిళ్లు నష్టాలను కలిగిస్తాయి. ముడి చమురు ధరలు పెరిగితే ప్రస్తుత ఖాతా లోటు (current account deficit) తీవ్రమవుతుంది, ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతుంది. ఊహించని రుతుపవనాలు వంటి వాతావరణ షాక్‌లు కూడా ద్రవ్యోల్బణాన్ని తిరిగి పెంచగలవు, వృద్ధిని నెమ్మదింపజేయగలవు. అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థ కంటే తక్కువ స్థితిస్థాపకత కలిగిన పెద్ద అసంఘటిత రంగం ప్రత్యేకంగా బలహీనంగా ఉంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) కూడా భారతదేశ ఆర్థిక డేటా నాణ్యత, సకాలంలో లభించడంపై పదే పదే ఆందోళనలను వ్యక్తం చేసింది, దాని జాతీయ ఖాతాలకు 'C' గ్రేడ్ ఇచ్చింది. ఇది సమర్థవంతమైన విధాన పర్యవేక్షణను కష్టతరం చేస్తుంది. భారతదేశ తలసరి ఆదాయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా తక్కువగా ఉంది (నామమాత్రపు GDP ద్వారా 149th స్థానం). ఉత్పాదకత, నైపుణ్య అంతరాలు, తక్కువ మహిళా కార్మిక భాగస్వామ్యాన్ని పరిష్కరించడం ఒక అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారడానికి కీలకం.

ఆర్థిక విశ్లేషకులు రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరాలకు భారతదేశ వృద్ధి అవకాశాలపై జాగ్రత్తగా ఆశాజనకంగా ఉన్నారు. FY2026-27కి అంచనాలు సాధారణంగా 6.6% నుండి 7.1% మధ్య ఉన్నాయి. ఈ వృద్ధి ప్రపంచ అనిశ్చితులు, ద్రవ్యోల్బణాన్ని నిర్వహించడం, మరియు ముఖ్యంగా, రాష్ట్రాల మధ్య లోతైన ఆదాయ వ్యత్యాసాలను పరిష్కరించడంపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. 2047 నాటికి అధిక-ఆదాయ స్థాయిని చేరుకునే లక్ష్యం సాధించదగినదే, కానీ అన్ని ప్రాంతాలలో, ప్రజలలో సంపదను న్యాయంగా పంచుకోవడం అవసరం. దీనికి స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా లక్ష్యిత విధానాలు అవసరమవుతాయి.